Reglurnar eru ikki tær somu fyri landanøvn og býarnøvn, greiðir Elin Henriksen, málkøn frá.

Allarfyrst: meginreglan fyri stavseting av geografiskum nøvnum, sum verður nýtt á føroyskum, er tann sama sum í grannalondum okkara:

Nøvn á londum verða stavað og søgd á føroyskum.

Nøvn á býum og øðrum landafrøðiligum fyribrigdum verða stavað á høvuðsmálinum í viðkomandi landi.

Undantikin eru tær áir, fjallaketur og tey høv, sum røkka um fleiri lond. Tey verða skrivað á føroyskum.

Sendirøð í fimm pørtum, sum millum annað snýr seg um, hvussu málførini vóru flokkað av fyrstan tíð, og hvussu tey skilja seg hvørt frá øðrum.

Í fimtu og seinastu sending verður tosað um málførini í Suðurstreymoy, eins og Hjalmar P. Petersen eisini kemur við eini nýflokking av føroysku málførunum.

Høvuðsevnið í Málteiginum hesa ferð er stavrøð, nú kjakið um bókstavirnir, CQWXZ, skulu í føroyska stavraðið ella ikki, aftur er kyknað.

Elin Henriksen, málkøn, sum er limur í Málráðnum, greiðir frá, og hon leggur dent á, at vit brúka fleiri stavrøð.

Fyrst og fremst brúka vit eitt føroyskt stavrað at skriva vanlig føroysk orð við, síðan læra vit stavrøð hjá øðrum málum, so hvørt sum vit læra tey ymsu fremmandamálini. Harafturat hava til dømis yrkismál og punktuppseting eisini síni egnu stavrøð.

Sendirøð í fimm pørtum, sum millum annað snýr seg um, hvussu málførini vóru flokkað av fyrstan tíð, og hvussu tey skilja seg hvørt frá øðrum.

Í fjórðu sending verður tosað um málførini sunnanfjørðs - tað vil siga sunnan fyri Skopunarfjørð.

Lurtari biður Málteigin greina munin á stívliga og sløk.

Tá vit tosa um stívliga 30 %, merkir tað meira enn 30 %, meðan sløk 30 % merkir minni.

- Um tað er torført at minnast, at 'stívliga' er meiri enn, ella ríkiliga, og slakur/sløk er minni enn, so hjálpir kanska at hyggja at upprunanum, sigur Elin Henriksen, málkøn.

 

Glitnir, SALT og Jarðir

Hesi trý sernøvnini skulu bendast, sum øll onnur sernøvn, ið kunnu bendast. Men Glitnir og Jarðir eru tvey sernøvn, ið ikki hava sama bendingarsnið.

Sendirøð í fimm pørtum, sum millum annað snýr seg um, hvussu málførini vóru flokkað av fyrstan tíð, og hvussu tey skilja seg hvørt frá øðrum.

Í triðju sending verður tosað um málførini í Norðuroyggjum.

Eg havi lagt merki til, at summi fólk ikki brúka tátíð fleirtals bendingina av onkrum sagnorðum, t.d. søgdu, løgdu og høvdu. Í staðin fyri at siga 'vit søgdu' so siga tey 'vit segði, hevði og legði'.

Summastaðni er so mikið vanligt at siga so í tátíð, at tað má roknast sum málføri. Fólk hava sagt soleiðis í minst fýra ættarlið, greiðir Elin Henriksen, málkøn, frá.

Hon leggur afturat, at vit mugu góðtaka, at vit hava eitt felags skriftmál, og at tað ikki altíð (og ikki í øllum málførum) er samsvar millum talumál og skriftmál - eins í flestu málum.

Sendirøð í fimm pørtum, sum millum annað snýr seg um, hvussu málførini vóru flokkað av fyrstan tíð, og hvussu tey skilja seg hvørt frá øðrum.

Í aðru sending verður tosað um málførini í Vágum, Norðstreymoy og Eysturoy.

Størsti partur av dagsins sending fer til at tosa um orðabókaleiting.

Tað er so mangan, at fólk ikki finna orð í orðabókunum - er tað tí, at orðið ikki er í bókini, ella tí at fólk duga ov illa at leita í orðabókunum?

Sama hvat svarið er, so eru nógvar ymsar funkur í talgildu orðabókunum, sum øll kanska ikki vita um, sum kunnu geva nógv hollari og neyvari vitan um eitt orð, ið leitað verður eftir.

Elin Henriksen, málkøn, greiðir frá ymsum funkum og styttingum í orðabókunum.

Nógvar ymiskar flokkingar av føroysku málførunum eru gjørdar heilt frá byrjan av og fram til nýggja tíð.

Felags fyri allar flokkingarnar er, at málførini verða flokkað upp í trý høvuðsøki: sunnanfjørðsmál, norðoyggjar og suðurstreymoy.

Undir hesum trimum høvuðsøkjunum eru so aftur fleiri undirmálføri. Harafturat eru málføri ella øki, sum onkursvegna liggja á mørkunum ella mitt ímillum - sokallað skiftisøki.

Sendirøð í fimm pørtum

Onkuntíð hevur verið sagt, at tað eru líka nógv málføri, sum tað eru bygdir og býir.