Fatih Sultan Mehmet Hân, İstanbul’u aldıktan sonra bir

gün şehirde dolaşırken mahzen gibi bir yerden inilti sesleri duyuyor. Adamları oraya gidince perişan vaziyette iki

papaz ile karşılaşıyorlar. Niçin hapsedildiklerini soruyorlar.

Papazlar, “Biz İmparator Konstantin’e müracaat ederek,

memleketin gerilemesine ve bu hale düşmemize sebep

hep adaletsizliktir. Adaleti tesis et” dedik. O da kızdı ve bizi

hapsetti. Bizimkiler papazlara, “Artık buradan çıkın” dediklerinde, “Biz yerimizden memnunuz. Adalet olmayan yerde

artık bizim işimiz yok, bizi rahat bırakın” diye cevap verdiler.

Durum Fatih’e bildiriliyor. Padişah, “Onları huzuruma

getirin” emrini veriyor. Papazları temizleyip yanına getiriyorlar. Fatih, önce bunların böyle doğru konuşmalarından

memnun olduğunu söylüyor. Daha sonra memleketi dolaşmalarını ve adalete aykırı bir durumla karşılaşırlarsa, derhal bildirmelerini emrediyor.

İki papaz yola revan oluyor. Evvelâ Bursa’ya gidiyorlar.

Ne yapalım diye düşünürken, mahkemeye gidip dâvâ dinleyelim diye karar veriyorlar. Şöyle bir dâvâ dinliyorlar. Bir

dâvâcı diyor ki: “Efendim, bu adam bana bir at sattı. Fakat

solungandır, demedi. Sık sık hastalanıyordu. Durum böyle olunca alışverişi bozmanız için size koştum. Fakat siz

makamınızda yoktunuz. Döndüm, baktım ki at ölmüş. Ben

şimdi hakkımı arıyorum.”

Hâkim şöyle hüküm veriyor: “Ben yerimde olsaydım bu

alış-verişi bozacaktım. Fakat yerimde bulunmamam dolayısıyla adaleti hemen yerine getirme imkânı olmadı. At da

öldü. Dolayısıyla suçlu olan benim. Atın bedelini ben ödeyeceğim.”

Hâkim, kaç para ise verir ve dâvâyı halleder. İki papaz

bir süre birbirine baktıktan sonra oradan ayrılır. Şimdi ne

yapalım, dedikten hemen sonra İznik’e gitmeye karar verirler. (Devamı diğer yaprakta)

(Süheyl Ünver, 29.05.1953-Yeni Sabah Gazetesi. Nakil: Dursun Gürlek)

dağıtarak yardım etmemiz, Efendimiz (s.a.v.)’in bizlere

emanet edip bıraktığı vasiyetlerinden biridir.

Sahih ve şer’î bir gayenin dışında mal biriktirmemeliyiz. Kişi, kendi emeği ile çalışıp sermayesinin kazancıyla yiyorsa, elindeki sermayesini eksiltmeden kazancını

ailesine, yakınlarına, akrabalarına harcayabilir.

Şeyh Aliyyü’l-Havvâs (r.âleyh) bu konuda şöyle demiştir: “Kıyâmet gününde her insan, terk ettiği peygamber ahlâkından bir ahlâka mukabil bir belâ ile karşılaşacaktır. Meselâ, Allâh (c.c.) için yedirmeyen ve ikram

etmeyen kişiler, o dehşetli günde mahşer yerine aç

olarak geleceklerdir. Allâh (c.c.) için su içirmeyenler, susamış olarak geleceklerdir. Halka ezâ ve cefa yapanlar

aynı muamele ile geleceklerdir. Böylece her fert dünyada yetiştirdiği ağacın meyvesini orada toplayacaktır.

Kişi, dünyada ne ekerse, âhiret günü onu biçecektir.”

Müslim şu hadîsi rivayet eder: “Ey Âdemoğlu! Hacetinden fazlasını fazîlet yolunda harcarsan senin

için daha hayırlı olur. Cimrilik yapar, kimseye bir

hayrın olmazsa bu sana şer ve kötülük getirir. Hacetinden fazla malın olmadığında kimseye bir şey

vermemekle kınanmazsın.”

Hz. Enes (r.a)’den şöyle naklederler: “Resûlullâh

(s.a.v) Efendimiz, ertesi gün için hiçbir yiyecek ayırıp saklamazdı.” (Beyhakî)

Bezzâr şu hadîsi rivayet eder: “Ben yanımda bir altının üç gün sabahlamasından (kalmasından) hoşlanmam. Ancak borcum için hazırladığım miktarın

kalmasında beis yoktur.”

(İmâm Şarani, Büyük Ahidler, s.197-203)

Allâhü Teâlâ bizleri ve bizim için bu evreni yarattığı zaman kendisi için iki tane lütûf yaratmıştır.

Birincisi râbbanî lütûftur. Zira o bütün mahlukâtın

Râbbidir ve yaratıcısıdır. Bundan ötürü onların yaşamlarını idame ettirecek imkânları da hazırlamıştır.

İkincisi ise ilâhî lütûftur. Bu lütûf yalnızca kendisine

imân eden kulları içindir. İlâhi lütûf mü’mine yardım etmesi, onu hidayete erdirmesi ve ahirette de faydalandırmasıdır.

Râbbani lütûf dünyada mü’min ve kâfir için eşittir. Bu

konuda Allâh (c.c.) şöyle buyurmaktadır: “De ki: “Allâh’ın

kulları için yarattığı süsü, temiz ve iyi rızıkları kim haram kıldı?” De ki: “Onlar dünya hayatında müminlere

yaraşır; kıyâmet gününde ise yalnız onlara mahsus

olacaktır.” İşte anlayan bir topluluk için âyetleri böyle

açıklıyoruz.”

Yani dünyada faydalandığımız meyveler, tatlı sular,

tatlı yiyecekler, temiz ve güzel giyecekler bütün hepsi

mü’min ve kâfir için yalnızca dünyada eşittir. Ahirette ise

bunların hepsi sadece mü’minler içindir. Kâfirin yiyeceği

ise zakkumdur.

“Şüphesiz zakkum ağacı günahkârların yemeğidir,

o karınlarda maden eriyiği gibi, suyun kaynaması gibi

kaynar.” (Duhan s. 43-46) Ahirette kâfirin giyeceği ateşten

elbisedir. “Şimdi inkar edenler için ateşten bir elbise

biçilmiştir.” (Hac s. 19) İçecekleri ise bağırsakları parçalayan kaynamış sudur. “Cehennemdekiler ondan yerler

ve karınlarını ondan doldururlar. Sonra zakkum yemeğinin üzerine onlar için kaynar su karıştırılmış bir

içecek vardır.” (Saffat s. 66-67)

Öyleyse kâfirler dünyada istifade edebildikleri bütün

nimetlerden ahirette mahrum olurlar.

(Muhammed Mütevelli Şaravî, Kuran’da Kıyâmet Sahneleri, s.13-14)

Ebû Hüreyre’den yaptığı diğer bir rivâyetinde Resûl-i

Ekrem (s.a.v.): “Andolsun, gönlümden öyle geçiyor ki,

kendi adamlarıma emredeyim, bana pek çok odun toplasınlar, sonra, hiçbir mazeretleri olmadıkları halde evlerinde namaz kılan kimselere gideyim, hanelerini başlarına yakıvereyim.” (Müslim) Bu sahih hadiste mazeretsiz

cemaati terkedenler için pek ağır vaîdler vardır.

İbn Abbas’dan şöyle rivâyet etmiştir: İbn Abbas (r.a.)’e:

“Gündüz oruç tutan, gece ibâdetle meşgul olan, fakat cemaatle namaz kılmayan ve cumaya gitmeyen bir adamın

durumu nedir” diye sorulunca İbn Abbas (r.a.): “O o halde

ölürse cehennemdedir” cevâbını verir. (Tirmizî)

Rivâyet edildiğine göre âmâ bir adam Resûl-i Ekrem

(s.a.v.)’e gelir ve: “Ya Resûlallah, elimden tutup beni mescide getirecek kimsem yoktur. Evimde namaz kılmam için

bana ruhsat var mıdır?” Resûl-i Ekrem (s.a.v.) önce adama

ruhsat verir. Âmâ adam geri dönüp giderken Resûlullah

(s.a.v.) adamı geri çağırır ve: “Ezanı duyuyor musun?”

diye sorar. “Evet duyuyorum.” cevâbını alınca; Peygamberimiz (s.a.v.): “Öyle ise icâbet et, cemaata devam et”

buyurur. (Müslim)

Rivayet edildiğine göre; iki gözü görmeyen İbn Ümmü

Mektum (r.a.), Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’in huzuruna geldi ve:

“Yâ Resûlallâh Medine zehirli ve yırtıcı hayvanları çok olan

bir yerdir. Halbuki benim gözlerim görmüyor, evimde namaz kılmam için bana ruhsat (izin) var mı?” Resûl-i Ekrem

(s.a.v.): “Haydin namaza, yönelin felaha, sesini (ezânı)

işitiyor musun?” “Evet duyuyorum.” Resûlullâh (s.a.v.):

“Öyle ise icâbet et, cemaate gel” buyurdu. (Ebû Davud)

Hz. Ali (k.v.) de şöyle diyor: “Mescide komşu olan için

farz namaz ancak mescittedir.” Kendisine soruldu: “Kimler mescide komşu sayılır?” O: “Kim ezânı duyuyorsa”

cevâbını verdi.

(İmâm Şemsüddin ez-Zehebî, İslâm Şeriatinde Büyük Günâhlar, s.208)

Fakih ve müçtehid olan İmâm-ı Muhammed, İmâm-ı

A‘zam Ebû Hanîfe (r.a.)’den aldığı ilmî, Şam bölgesinde

yaydı. Hârûn er-Reşîd döneminde Rakka kadılığı yaptı.

Kadılıktan azledildikten sonra Bağdat’a döndü.

İmâm Muhammed b. Hasen eş-Şeybânî (r.a.), İmâm-ı

Mâlik ve eş-Şa‘bî (r.a.e.) gibi Ebû Hanîfe (r.a.)’in de hocaları olan âlimlerden ders aldı. Kitaplar yazdı, talebe yetiştirdi.

İmâm-ı Şâfiî (r.a.) gibi önde gelen hadîs ve fıkıh âlimleri

ondan ders aldı. Nitekim İmâm-ı Şâfiî (r.a.); “Muhammed b.

Hasen’den bir deve yükü ilim aldım” diyerek daima ondan

övgüyle bahsederdi.

Halîfe Hârûn er-Reşîd ona saygı duyar, hürmet ederdi. Hârûn er-Reşîd, bir gün İmâm Muhammed b. Hasen

eş-Şeybânî’nin ilim halkasına uğramıştı. Halîfeyi görünce

İmâm Muhammed b. Hasen eş-Şeybânî dışındakiler ayağa

kalktı. Halîfe bir müddet onun ayağa kalkmasını bekledi. Bu

esnada halîfenin adamları da içeri girdiler ve halîfenin yetkili olan bir adamı İmâm Muhammed b. Hasen eş-Şeybânî

(r.a.)’i çağırınca talebeleri endişeye kapıldı. Bir müddet

sonra gelen İmâm Muhammed b. Hasen eş-Şeybânî (r.a.)

şunları söyledi: “Bana diğerleriyle birlikte niçin ayağa kalkmadın? diye sordular. Ben de; “Beni düşürmek istemediğin

gruba dâhil olmamak için ayağa kalkmadım. Sen ilim halkasını ziyâret etmek amacıyla gelmiştin, ben de bunun dışına

çıkmak istemedim. Ayrıca Hz. Peygamber (s.a.v.) de; “İnsanların kendisi için ayağa kalkmasını isteyen cehennemdeki yerine hazır olsun” buyurmuştur. Hz. Peygamber (s.a.v.) bununla âlimleri kasdetmiş olmalıdır. Makâm ve

mevkiye saygı için ayağa kalkan, korkusu sebebiyle kalkmıştır. Böyle bir durumda oturan ise sünnete tâbi olmuştur.

Bu da sizin için bir şereftir” diye karşılık verdim. Bunun üzerine o; “Doğru söylüyorsun” diye mukabele etti.”

(Muhammed el-Harisî,

Muhaddisler Nazarında İmam-ı A’zam Ebû Hanîfe, c.1, s.85-86)

Resûlullâh (s.a.v.)’in şöyle buyurduğu rivâyet olunmuştur: “Vallahi iman etmiş olmaz, vallahi iman

etmiş olmaz!..” (Buharî) Meclisde hazır bulunanlar

tarafından: “Yâ Resûlallah (s.a.v.)! bu iman etmiş olmayan kimdir?” diye soruldu. Resûl-i Ekrem (s.a.v.)”

Komşusu zulmünden emin olmayan kişi.” buyurdu.

Sehl-i Tüsterî (r.âleyh)’in mecûsî bir komşusu varmış. Komşusunun patlayan helâsından sızan lağım

Sehl (r.âleyh)’in evinin bir odasına akarmış. Sehl

(r.âleyh) de her gün lâğımın önüne bir lazımlık koyar,

biriken pis suları kimse görmeden gece karanlığında

dışarı dökermiş. Bu hâl uzun bir süre Sehl (r.âleyh)’in

ölüm hastalığına kadar devam etmiş. Sehl (r.âleyh)

vefat edeceğini anlayınca komşusu mecusiyi çağırtır

ve ona: “Şu odaya gir ve orada olana bak” der. Mecusi içeri girer, lağım sızan aralığı ve dolu olan çömleği

görünce, “Bu da nesi?” diye sorar.

Sehl (r.âleyh), “Uzun süredir senin evinden şu

odaya lağım akmaktadır. Gündüz biriken pis suları

gece çöplüğe döküyordum. Ecelim yaklaşmasaydı

size yine haber vermezdim. Korkuyorum ki, başkaları

buna tahammül edemez. Şimdi ne gerekiyorsa onu

yap.”

Mecusi: “Ey ihtiyar, uzun süre sen bana bu şekilde davranacaksın da ben hâla küfrümde direteceğim

mi? Uzat elini “Şehâdet ediyorum ki, Allâh (c.c.)’den

başka ilâh yoktur, Muhammed (s.a.v.), Allâh (c.c.)’un

elçisidir” der ve müslüman olur.

(İmâm Şemsüddin ez-Zehebî, İslâm Şeriatinde Büyük Günâhlar, s.185-186)

Tefsîr yapacak âlimin aşağıda zikredilen on beş ilmi

gâyet mükemmel şekilde bilmesi lâzım gelir.

Bu ilimleri kemâliyle (tam ve en olgun şekilde) bilmeyen

kimselerin Kur’ân’ tefsîr etmeye çalışması, şer’an câiz değildir. (Şerîat’ın buna izni yoktur.)

1. Lûgat (Arap dili) 2. Tasrif (Sarf ilmi)

3. Nahv ilmi 4. İştikak

5. Me’ânî ilmi 6. Beyân ilmi

7. Bedi’ ilmi 8. Kıraat ilmi

9. Usûl-i dîn ilmi 10. Usûl-i fıkıh ilmi

11. Esbâb-ı nüzûl 12. Nâsih ve mensûh

13. Fıkıh ilmi 14. Hadis ilmi ki mücmel ve

mübhemin tefsîri ancak bununla yapılır.

Müfessirin sahip olması gereken 15’inci ilim, ilmü’lmevhibedir. Bu öyle bir ilimdir ki, onu Cenâb-ı Hâkk Hazretleri, ilmiyle amel eden bahtiyar kuluna ihsân eder.

(Sırrı Paşa’nın saydığı bu 14 ilim kesbîdir, yâni çalışıp

öğrenmekle elde edilebilir. 15’inci ilim ise vehbîdir, yâni

Allâh (c.c.) vergisidir. O, verirse verir; vermezse, çalışmakla

öğrenilip elde edilemez.)

İşte bu 15 ilim, müfessirin (tefsîr âliminin) mutlaka, kesin

sûrette ve hiç şüphesiz ve eksiksiz mükemmel bir şekilde

sâhip olması zorunlu bulunan ilimlerdir.

Ama bunlardan başka, Kur’ân-ı Kerîm’i tefsîr edebilmek

için müfessirin diğer ilimlerde ve çağının gerektirdiği genel

kültür bilgilerinde derinleşmiş olması da şarttır.

Yakın dönemde kaleme alınan tefsirlerin sahipleri için

aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Bir kısmı Arap edebiyatına vakıf olmasına rağmen, önemli bir bölümü hadîs

ilminde zayıftır. Yakın dönemde tefsir yapmaya çalışanların kelime tahlillerinden uzak durmaları ve âyetleri derinlemesine tahlile yaklaşmamaları, sahip oldukları yüzeysel

mâlumatın doğal bir yansımasıdır.

(Misvâk Neşriyât, Hak Dinin Batıl Yorumlarına Cevaplar, s.134)

Resûlullâh (s.a.v.) mü’mine faydalı olan dünya

malı miktarının “miktar-ı kâfi” olduğunu, yani kimseye

muhtaç olmadan, ailesinin geçimini temin edebilecek

miktarda olduğunu beyân buyurmuşlardır. Dolayısıyla

bu dünyada “miktar-ı kâfi”nin üzerinde mal mülk kazanmak için koşturmak uygun değildir. Buna uyulmadığı takdirde müslümanlar imânlarından fire vermeye

başlıyor.

Büyüklerden birinin güzel bir sözü vardır: “Müslüman haramı haram olarak işlemez; önce helâle dönüştürür, sonra işler.” Buna misâl verilecek olursa,

bugün faizin haram olduğunu bütün müslümanlar bilir

ve kabul eder. Ama bugün müslümanlar bazı yerlerden kendilerine göre mesnetsiz fetvâlar alıp bu haramı işlemektedir. Bugün “İnsan kendi oturacağı kadar

bir ev alırsa yahut da bineceği bir vasıta alırsa bunun

için kredi almasının mahsuru yoktur.” fetvâsı verenler

vardır. Bu fetvayı verenler bunu hangi kaynağa dayandırıyorlar? Dört mezhep imamından veya onların

talebelerinden böyle bir şey söyleyen var mı? Nereden çıkartıyorlar bunu?

Müslümanlar da ne yazık ki bunları vesile göstererek, haram değil düşüncesiyle kredi de alıyor, faize de

bulaşıyor maalesef ve o büyük zâtın dediği gibi haramı haram olarak değil, önce helâle dönüştürüp sonra

işlemektedir.

Nebi (s.a.v.) Efendimiz “Müftüler sana fetva verse de kalbin almıyorsa onu yapma.” (Ahmed b. Hanbel)

buyurmuşlardır. Böyle durumlarda bu hadis-i şerif

mûcibince hareket etmek gerekmektedir.

(Ömer Muhammed Öztürk, Sohbetler-2, s.78-79)

Muhammed Es’ad Erbilî (k.s.) Hazretlerinin “1001

Hadis-i Şerîf” adlı eserinde Ashâb-ı Kiram (r.a.e.)’e saygıda son derece dikkatli olmamız gerektiğiyle ilgili yer verilen

hadislerden bazıları şunlardır;

“Sahabemi bana terk ediniz. Nefsim kendi yed’inde

(elinde) olan Cenâb-ı Allâh’a yemin ederim ki fukara ve

duafâ’ya (fakir ve düşkünlere) Uhud dağı ağırlığında altın infâk etseniz onların amelinin sevâbı gibi bir sevâba

nail olamazsınız.”

“Ashâbım ve ashârım (hısımlarımı) bana terkediniz.

Onların aleyhinde itâle-i lisân ile (dil uzatarak) bana

eziyyet verenleri, kıyâmet gününde Cenâb-ı Allâh muazzeb buyursun (cezalandırsın).”

“Ashâbımdan birini sebb ve şetmedenlere (sayıp

sövenlere) Cenâb-ı Allâh ile melâike-i kiram ve cemî-i

nâsın (bütün insanların) laneti üzerilerine olsun.”

“Şefaatim ümmetimden herbirine âmildir, yalnız

ashâbımı sebb ve şetm edenler (sayıp sövenler) mahrumdur.”

“Yâ Rabbi! İlm-i hesab ve kitabı Muâviye’ye talim et

(öğret) ve kendisini âhiret azâbından muhafaza buyur

(koru)!”

“Ashâbımda kadir ve haysiyetimi muhafaza edenleri Cenâb-ı Hâkk muhafaza buyursun; yâni onlara isnâd

edilen şeref benden muktebes bulunmağla (alınmış

olmakla) hakikâtte bana isnâd eylemektir. Kezâlik (bunun gibi) onlar ta’n ve teşnî eylemek (haysiyetlerine dil

uzatmak) dahî manen bana aiddir.”

“Damadlarımla kayınpeder ve kayınbiraderlerim gibi

zevcâtıma (zevcelerime) karabeti (yakınlığı) bulunanların cennete duhûlleri (girmeleri) için Cenâb-ı Hâkk’a

tazarru ve niyaz eyledim. Cenâb-ı Hâkk dahî kabulüyle

beni mesrur eyledi.”

(Muhammed Es’ad Erbilî, 1001 Hadis-i Şerîf, s.45-47)

Ademoğlunun yaratılışından itibaren hak ile batılın savaşı devam etmektedir. Şeytan ve şeytan uşakları, “geliştirilen” teknoloji ile insanoğlu üzerindeki planlarını adım adım

gerçekleştirmektedir. Artırılmış gerçeklik teknolojisi de bu

planların bir parçasıdır.

Dünyaya yön vermeye çalışan bu güruhun artırılmış gerçeklik ile yapmak istediği, insanın ayağını topraktan kesmek, saptırmak ve şirk koşturmaktır. Reel dünyadaki insanları sanal gerçekliğe transfer ederek hakikati sorgulayamaz

hale getirmeyi ve sanal dünyada kendilerini kaybetmelerini

sağlamayı hedeflemektedirler.

Sanal cennet olarak sunulan “Metaverse” de artırılmış

gerçekliğin vücut bulmuş haline bir örnektir. Burada insanlara, hissetme ve koku alma gibi duyularını da kullanabileceği

yeni bir hayat sunulmaktadır. Sundukları bu sanal dünyayı, haşa “Seni yaradan, sana adil davranmamış, maddi ve

manevi hayat şartların zor ama Metaverse aleminde istediğin hayata kavuşabilirsin; mesela gerçek hayatta kuryelik

yapan birisi Metaverse’e gitti, profesyonel kılıç kullanan bir

kral oldu” veya “Yaradan seni adil yaratmamış; memursun,

işçisin, dünyada zenginler var, sen fakirsin ama bak benim

dünyamda eşitlik var, gel buraya sana kendini yeniden var

etme şansı veriyorum” şeklindeki propagandalarla cazip

hale getirmeye çalışmaktadırlar. Dolayısıyla insanlara ikinci

bir hayatı; kendi tabirleriyle cenneti vadetmektedirler.

Reel dünyada insanları hayat pahalılığı vb. argümanlarla maddi ve manevi açıdan sıkıntıya sokan bu şeytani akıl;

yeni bir dünya oluşturduğunu ve burada insanların istediği

hayata kavuşacağını ileri sürmektedir. Oluşturdukları bu

sanal dünyada sahte algılarla insanlığı karanlığa mahkum

etmeye, toplumların toprakla, tabiatla ve inanç sistemleriyle

ilişkisini daha da zayıflatmaya çalışmaktadırlar.

(Abdullah Çiftçi)