Hadis-i şerifte, Server-i Enbiyâ (s.a.v.)

Efendimiz’in “ecvedü’n-nâs (insanların en geniş

kalplisi)” olduğunu bildirilir. Bu ifâdeden onun hem

etrafındaki insanların hem de çölden gelen kaba

saba bedevîlerin üzücü ve kırıcı hallerine en fazla

tahammül eden, kendisine karşı yapılan kötü davranışlara aslâ kin ve öfke duymayan bir yapıda olduğu

anlaşılmaktadır.

Ecvedün-nas’ın bir diğer manada alındığında

“insanların en cömerdi”dir. “Değersiz olan dünya

malını hiç kimseden esirgemezdi.” demektir. İnsanların en cömerdi olması, Cenâb-ı Hakk’ın onun kalbine koyduğu ilim ve irfânı kimseden esirgememesi

mânasına da gelebilir. Çünkü Cebrâil (a.s.) onun kalbini yarıp oradan bir kan pıhtısı çıkarmış ve “Şeytanın senden olan nasibi işte budur.” demişti. Ardından

Resûl-i Kibriyâ (s.a.v.)’in kalbini altın bir tasın içinde

Zemzem’le yıkadıktan sonra yerine koyup kapatmış,

böylece onun kalbini mükemmel hale getirmiştir.

Resûl-i Ekrem (s.a.v.) Efendimiz birine hitâb edeceği zaman ona bütün vücuduyla dönerek konuşurdu. Böyle yapan kimse karşısındakine ne büyük

değer verdiğini göstermiş, kendisinin de ne kadar

mütevâzi bir kimse olduğunu ortaya koymuş olur.

Böyle zahmetli bir iş yapmak yerine, başını söz söyleyeceği kimseye doğru hafifçe çevirerek ve ona göz

ucuyla bakarak konuşmak daha külfetsiz bir davranıştır. Fakat bu tutum, o kimsenin tevâzudan uzak,

kibirli biri olduğunu gösterir. (İmâm Tirmizî, Şemâil-i Şerîf, c.1, s.60)

Kur’an okuyan kimse bir tesbih ve tekbir âyetine

geldiğinde, hemen tesbih ve tekbir getirmeli. Bir duâ

ve istiğfar âyetine geldiğinde dua edip istiğfarda bulunmalı. Korku ifade eden veya ümit veren havf ve

recâ âyetlerine geldiğinde, azâbından Allâh (c.c)’a

sığınmalıdır. Bu anlatılanlar şu âyette öz olarak ifade

edilmektedir: “Kendilerine kitap verdiğimiz kimselerden bazısı, onu hakkını gözeterek okurlar.”

(Bakara s. 121)

Bir hadisi şerifte bu mana şöyle ifade edilmektedir: “Kim Kur’an-ı Kerim’i sessiz bir şekilde okumak isterse, onu İbn Umm-i Abd’ın kıraati gibi

okusun.” (İbn Mace)

O nasıl okuyorsa, öylece okusun, demektir. Çünkü o, okuduğu şeylere şahid bir kalb, hazır bir kulak ve uyanık bir gözle okuyordu. Tehdit ve azap

haberinin yer aldığı âyeti hüzün ile, müjde ayetlerini

şevk ile, öğüt ve nasihât veren âyetleri ibret ile, uyarı

âyetlerini korku ile okuyordu. Bundan dolayı buyrulmuştur ki: “Kuran-ı Kerim’i okuduğunuzda ağlayınız. Eğer ağlayamıyorsanız ağlar gibi yapınız.”

(İbn Mace)

Benzer bir hadis şöyledir: “Kur’an-ı Kerim, hüzün ile inmiştir. Onu okuduğunuzda hüzünlü bir

hal alınız.” (İbn Mace)

Kur’an’da ağlamayı ve hüznü gerektiren tehditler,

azap haberleri, ibretler ve emirler yer almaktadır.

Eğer gerçekten hüzünlü olamıyor ve ağlayamıyorsanız, o halde ağlar gibi, üzüntülüymüş gibi bir hal

alınız.

(Ebû Tâlib El-Mekkî, Kûtu’l Kulûb, c.1, s.224-225)

Cenâb-ı Hâkk’ın seçtiği kullar Allâh (c.c.)’un rızâsını

kazanmaya gayret eder, âhiret yurduna hazırlanmaya

çalışırlar. Kâinâtın Rabbi’nin gazâbını çekecek davranışlardan uzak durur, cehennem azâbından korkarlar.

Allâh (c.c.)’un buyruklarını yerine getirme arzusuyla

akşam-sabah, gece-gündüz, hâller ve durumlar değiştikçe O (c.c.)’u zikreder ve fazîletli ameller yaparlar.

Böylece kalpleri ilâhî nurların parıltısıyla aydınlanır.

Amellerin fazîletlerine dâir bir rivâyet duyan kimse,

hayatında bir defa bile olsa, o rivâyete göre amel etmeli ve böylece o fazîletli işi yapanlardan sayılmalıdır.

Söz konusu fazîletli ameli hiç yapmamak uygun bir

davranış değildir. Bu sebeple onu elinden geldiğince îfâ etmelidir. Çünkü Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’in hem

Sahîh-i Buhârî hem de Sahîh-i Müslim’de bulunan

şöyle bir hadîs-i şerîfi vardır: Ebû Hüreyre (r.a.)’den

rivâyet edildiğine göre, Nebiyy-i Ekrem (s.a.v.) şöyle

buyurdu: “Size bir şeyi emrettiğim zaman, onu elinizden geldiği kadar yapın.”

Hadis, fıkıh ve diğer ilimlerin âlimleri şöyle demişlerdir: “Amellerin fazîletleri ile tergîb ve terhîb

(iyi bir işi yapmaya özendirme, kötü bir işi yapmaktan sakındırma) konularında, uydurma olmadığı sürece zayıf hadisle amel etmek câiz ve

makbûldür. Ama helâl-haram, alım-satım, nikâhboşanma gibi konularda âlimler zayıf hadisle değil,

sadece sahîh veya hasen hadisle amel etmişlerdir.

(Biz müslümanlara düşen de bu âlimlerin yazdığı fıkıh

ve ilmihal kitaplarına göre amel etmektir; hadis-i şeriflerden hüküm çıkarmak değil) (İmâm Nevevî, el-Ezkâr, c.1, s.25-26)

Bi’smi’llâhi’r-rahmâni’r-rahîm

Allâhümma’hrusnâ bi-‘aynike’lletî lâtenâmu, ve’hfaznâ

bi-ra’fetike’lletî lâterâmu, ve’rhamnâ bi-kudretike ‘aleynâ felâ

tühlik ve ente sikatünâ ve recâunâ, yâ erhame’r râhimîne ve

yâ ekreme’l-ekremîne. “Allâhümme, yâ mukallibe’l-kulûb,

sebbit kulûbenâ ‘alâ dînike ve tâ‘atike.” “Allâhümme’c‘al fî

kalbî nûran ve fî basarî nûran ve fî sem‘î nûran ve ‘an yemînî

nûran ve ‘an yesârî nûran ve fevkî nûran ve tahtî nûran ve

emâmî nûran ve halfî nûran ve’c‘al lî nûran.” (Buhârî)

El-hamdü li’llâhi’llezî tevâda‘a küllü şey’in li-‘azametihî

ve’l-hamdü li’llâhi’llezî zelle küllü şey’in li‘izzetihî, ve’lhamdüli’llâhi’llezî hada‘a küllü şey’in li-mülkihî, ve’l-hamdü

li’llâhi’llezî istesleme küllü şey’in li-kudretihî.

Türkçe Anlamı:

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın adıyla.

Allâh’ım! Bizi uyumayan zâtınla koru. Dâimî şefkatinle bizi

muhâfaza et. Bize kudretinle merhamet et. Bizi helâk etme! Ey

merhametlilerin merhametlisi. Ey ikrâm edenlerin en keremlisi

Sen bizim güvencemiz ve umûdumuzsun. Ey kalbleri çeviren

Allâh’ım! Benim kalbimi Senin dînin üzerine ve Sana itaat üzerine sâbit kıl. Allâh’ım! Kalbimde bakışımda, dinleyişimde, sağımda, solumda, altımda, üstümde, önümde ve arkamda nûr kıl,

aydınlık yap. Bütün hamdler her şeyin azameti önünde eğildiği

Allâh’a âittir. Bütün hamdler her şeyin izzeti önünde zelîl olduğu

Allâh’a âittir. Bütün hamdler her şeyin saltanâtı önünde eğildiği

Allâh’a âittir. Bütün hamdler her şeyin kudreti önünde teslîm olduğu Allâh’a âittir.

Ali (k.v.)’den rivâyetle Nebi (s.a.v.) şöyle buyurdular:

“Her kim sıfatlarımı yani (Muhammed, Mahmûd, Ahmed,

Hâmid, Hamîd) isimlerimi yazar sonuna kadar da okur ve evine (işyerine) asarsa oraya belâ, vebâ, hastalık, illet, nazar

(göz değmesi), hased eden, sihir, yıkım, yangın sel felâketi

uğramaz. İsimlerim o yerde kaldığı müddetçe o kimseye fakirlik, zehir, gam ve keder dokunmaz.”

Not: Bu isimlerin evin girişine asılması ve girip çıkarken okunarak salevât getirilmesi tavsiye olunur.

(Misvak Neşriyât, İbâdet Takvimi ve Duâlar, s.197)

Allâhü Teâlâ buyurdu: “Ölçekde ve tartıda hile

yapanların vay haline ki, onlar insanlardan ölçekle aldıkları zaman haklarını tastamam alanlardır.

Onlar insanlara ölçekle yahud tartıyla verdikleri

zaman ise ek-siltenlerdir.” (Mutaffifîn s. 1-2) Süddî (r.a.)

diyor ki; Resûl-i Ekrem (s.a.v.) Medine’ye hicret buyurduğunda Medine’de Ebû Cüheyne denilen bir adam

vardı. Bu kişinin iki ölçeği vardı. Birisiyle alır ötekiyle

de verirdi. Bunun üzerine Allâh (c.c.) bu âyeti indirdi.

İbn Abbas (r.a.)’den, Resûlullâh (s.a.v.) şöyle buyurdu, dediği rivâyet olunmuştur: “Şu beş günâh

mukâbilinde beş nevi cezâ vardır: 1. Bir kavim

ahdini bozduğu zaman Allâh onlara düşmanlarını musallat eder. 2. Allâh’ın indirdiğinden başkasıyla hükmettikleri vakit aralarında fakirlik baş

gösterir. 3. İçlerinde hayâsızlık belirince çok ölüm

zuhura gelir. 4. Ölçek ve tartıda hainlik yaptıkları

zaman nebattan mahrum edilirler, yıllarca kuraklığa mâruz kalırlar 5. Zekât vermedikleri vakit de

yağmurları kesilir.”

Büyüklerden biri şöyle anlatıyor: “Bir hastayı ziyarete gitmiştim. Hasta ölmek üzere idi. Kendisine

şehâdet kelimesini telkine başladım, fakat adam bir

türlü şehâdet getiremiyordu. Adam biraz açılınca:

“Kardeşim ne oluyor ki, sana telkin veriyorum da,

şehâdet getiremiyorsun?” Adam: “Kardeşim terazinin

dili, dilimin üzerinde şehadet getirmemi engelliyor”

dedi. Ben: “Allâh aşkına söyle, eksik mi tartardın?”

“Yo vallâhi. Fakat terazinin tam tarttığını anlamak için

bir müddet beklemezdim” dedi.”

(İmâm Şemsüddin ez-Zehebî, İslâm Şeriatinde Büyük Günâhlar, s.202-203)

Dinin ilk önderleri olan sahâbeler (r.a.e.) Hz. Peygamber

(s.a.v.)’in bereketli sohbetinde bulundukları ve O (s.a.v.)’in

yaşadığı zamana yakın oldukları için Kur’ân’dan başka kitap

yazmaya gerek görmezlerdi. Hadisleri de Kur’ân gibi ezberleyerek o şekilde rivâyet ettiler. Kendi zamanlarında olayların

azlığı ve ihtilâfların enderliği dolayısıyla âlimlere başvuru az

oluyordu. Hikmet ve maslahat gereği ikinci kuşağın (tebe-i

tâbiîn) son dönemlerine doğru ihtilâflar çoğalıp bidatler ortaya çıkmaya başlayınca, din âlimlerine dinî kitapların yazılması ilhâm buyrularak sünnet ehli olan ashâb topluluğunun

ve tâbiînin gidişat ve sîretleri tam ve mükemmel bir şekilde

eserlere kaydedilmeye başlamıştır.

Ortaya çıkan fitne ve ihtilâflar, vahyi ve mûcizeleri

müşâhede ile imânı ve şüpheden uzak inancı kökleşmiş,

dünyalıklardan el çekmiş olan saf kalpleri sarsamamış ve

ham hayaller peşine düşürmemiştir.

Gerçi bazı olaylarda gerçekleşen ictihâdlarında hata

edenler olmuştur. Ancak hakîkatin araştırılmasında kusur ve

gevşeklik bulunmayan ictihâd ehli hiçbir şekilde muâheze

edilmez, yani tenkit edilemez. Ama müslümanların çoğunluğu, ki bunlar “ehlü’l-hâl ve’l-akd” olan ümmetin büyükleri

ve sünnet üzere olan yolun müntesiblerinin çoğunluğudur,

aşağıdaki hadis-i şeriflerde sabit olduğu gibi, hiçbir zaman

meşrû olmayan bir şey üzerinde birleşmezler ve o iş üzerinde ittifâk etmezler.

Peygamber (s.a.v.): “Ümmetim dalâlette birleşmez, siz

ihtilâf gördüğünüzde onların çoğunluğuna uyunuz.” buyurmuştur. İbn Abbas (r.a.) Hz. Peygamber (s.a.v.)’den şunu

nakletmiştir: “Allâh (c.c.) bu ümmeti dalâlette birleştirmez, Allâh (c.c.)’nün gücü kudreti topluluklardır.”

Ebû Basra El-Gaffâr (r.a.)’den şu hadis rivâyet edilmiştir:

“Rabbimden ümmetimin dalâlette birleşmemesini istedim, bu isteğimi kabul etti.” (Taberanî)

(Manastırlı İsmail Hâkkı, İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe (r.a.) Hayatından

Rabbânî Esintiler, s.27-28)

Cenâb-ı Hâkk ayet-i kerimede şöyle buyurur:

“Meyve verirken ve olgunlaştığı zaman herbirinin

meyvesine bakın. Kuşkusuz bütün bunlarda inanan

bir toplum için ibretler vardır.” (En’am s. 99)

Meyvelere sadece bir göz atmamız bile bizlere Allâh

(c.c.)’ın yaratma mucizesinin boyutlarını gösterecektir.

Yediğimiz bütün bu nimetleri Allâh (c.c.) bizler için yaratmıştır. Kimisinin içerisini yer, kabuğunu atarız. Kimisini kolayca soyarız. Kimisinin kabuğu sert olduğu için

kırarız. Kimi meyvelerin de sadece suyunu sıkıp alırız.

İşte böylece meyveler üzerinde Allâh (c.c.)’un yaratma

mucizesini müşâhede etmiş olmaktayız.

Allâh (c.c.) bu mucizeleri iyice incelememizi, bunların üzerinde düşünmemizi ve hak olduğunu anlamamızı

istiyor. Niçin? Çünkü müşteriyi aldatmak isteyen bir satıcı malının iyice incelenmesinden hoşlanmaz.

Meselâ kumaş almak için bir manifaturacıya girdiğimizde beğendiğimiz kumaş şayet kusurlu ise satıcı onu

bize vermek istemez. Bizim iyice düşünmemizi ister

veya kumaştaki kusuru gizlemek için dikkatimizi başka

tarafa çekmeye çalışır. Aksine şayet kumaş çok kaliteli

ve kusursuz ise satıcı iyice düşünmemizi, tekrar tekrar

kumaşa bakmamızı ister. Satıcının amacı kumaşın kalitesini anlayıp, kaliteli olduğunu hissetmemizdir.

Cenâb-ı Hâkk da evrende yarattığı hak olan ayetler

üzerinde düşünmemizi istemektedir. Bu deliller üzerinde ne kadar çok düşünürsek, Allâh (c.c.)’un evrendeki

mucizeleri hakkındaki bilgimizde o oranda artar.

Evrendeki bütün ayetler yaratıcının kudretini ispatlayan delillerdir.

(Muhammed Mütevelli Şaravî, Kuran’da Kıyâmet Sahneleri, s.34-35)

Allâhü Teâlâ hazretleri; Allâh (c.c.)’un yaratışını (doğal durumu) değiştirmenin şeytân işi olduğunu bildirmiştir: “Onları mutlaka saptıracağım, mutlaka onları kuruntulara sokacağım ve

onlara emredeceğim de putlara adak için hayvanların kulaklarını yaracaklar. Yine onlara emredeceğim de Allâh (c.c.)’un

yarattığını değiştirecekler.” Kim Allâh’ı bırakıp da şeytânı

dost edinirse, şüphesiz o apaçık bir hüsrana düşmüştür.”

(Nisa s. 119)

Fakihler keyfi olarak estetik yaptırmanın, kaş aldırmanın, saç

ektirmenin, dövme yaptırmanın Allâh (c.c.)’un yaratışını (doğal

durumu) değiştirmek olarak değerlendirmiş ve yukarıda zikredilen âyete istinâden bunların ne erkek ne kadın, ne yapan ne de

yaptıran için caiz olmadıklarını söylemişlerdir. Dövme yaptırma

hakkında Peygamber (s.a.v.) Efendimiz şöyle buyuruyor: “Allâh

(c.c.), saç ekleyene ve ekletene, dövme yapan ve yaptırana

lanet etsin.”

Fıkıh kitaplarımızda açık bir şekilde beyân edilmiştir ki, abdestin farzları; yüz, el, ayakların yıkanması, başın mesh edilmesidir. Guslün farzı ise; bütün vücudun kuru bir yer kalmayacak

şekilde yıkanmasıdır.

Tırnağa sürülen ojeler gibi suyun altına ulaşmasına mani

olan şey, izâle edilmedikçe ne abdest ne de gusül sahih olmayacaktır. Dövme ise günümüzde derinin üst kısmına değil alt kısmına boyanın derç edilmesiyle yapılmaktadır.

Derinin alt kısmı ise abdest ve gusülde yıkanması gereken

yerlerden değildir. Buna göre dövme abdest ve gusle mani

değildir. Şu kadar var ki anlattığımız bu tür dövme gerçek ve

hakiki dövmedir. Bir de geçici dövme dedikleri derinin üzerinde

boyalarla yapılan dövme vardır. Bu tür dövmenin yaptırılması da

hakiki dövme yaptırmak gibi caiz olmamakla birlikte abdest ve

gusle mani olup olmamasına dair verilecek hüküm açısından

öncekinden farklıdır. Şöyle ki deri üzerine yapılan geçici dövme,

Hint kınası gibi suyun altına ulaşmasına mani olmayıp deride

bir tabaka oluşturmuyorsa abdest ve gusle mani olmaz. Fakat

yağlı boya gibi deride, suyun altına ulaşmasına mani bir tabaka

oluşturuyorsa abdest ve guslün sıhhatine mani olur.

(Suâlli-Cevâplı İslâm Fıkhı, c.1, s.187-189)

Ashâb-ı Kirâm (r.a.e.)’den Ebü’t-Tufeyl Âmir ibni Vâsile

el-Leysî (r.a.) şöyle dedi: “Bir kişi Hz. Ali (k.v.)’ye: “Resûl-i

Ekrem (s.a.v.)’in diğer insanlara söylemeyip sadece size

söylediği bir şey var mı?” diye sordu. O da şu cevabı verdi: “Resûlullah (s.a.v.)’in diğer insanlara söylemeyip sadece bize söylediği hiçbir şey yoktur. Ancak kılıcımın kınında

sakladığım şu hadisler var.”

Hz. Ali (k.v.) bunları söyledikten sonra, kılıcının kınında

sakladığı bir sahife çıkardı. Orada şunlar yazılıydı: “Kestiği hayvanı Allâh (c.c.)’dan başkası adına kesene Allâh

(c.c.) lânet etsin. Arâzideki sınır taşlarının yerlerini değiştirip de sınırları bozanlara Allâh (c.c.) lânet etsin.

Ana babasına lânet edene Allâh (c.c.) da lânet etsin. Bir

bid’atçıyı himâye edip barındırana da Allâh (c.c.) lânet

etsin.”

Kötü niyetli kimseler, her devirde, müslümanların kafasını karıştırmak için birtakım yalanlar uydurmuşlardır. Bu

yalanlardan biri de Şiîlere aittir. Onlara göre, Resûl-i Ekrem

(s.a.v.) Efendimiz , Hz. Ali (k.v.)’ye bazı özel sırlar söylemiştir. Hadis-i şerifte görüldüğü üzere, Hz. Ali (r.a.) bu iddiayı

kesinlikle reddetmiştir.

Bu sahîfede yazdığı üzere Peygamber (s.a.v.) Efendimiz “Ana babasına lânet edene Allâh (c.c.) da lânet etsin” buyurmuştur. Birine lânet etmek, o kimseye Allâh (c.c.)

merhamet etmesin demektir. Bir kimse, kendi annesine ve

babasına lânet edebiliyorsa, o terbiyesizin, vefâsızın, kadir

kıymet bilmezin tekidir.

Anna babaya lânet etmenin bir başka şekli daha vardır.

Bunu Sultân-ı Enbiyâ (s.a.v.) Efendimiz şöyle dile getirmiştir: “Bir kimse birinin babasına sövüp lânet eder, o da

onun babasına söver. Birinin anasına söver, o da onun

anasına söver.”

(İmâm Buhârî, Edebü’l-Müfred, c.1, s.36-38)

Yatarken kıbleye dönerek yatmalıdır. Ya sırt üstü yatar, böylece ayakları ve yüzü kıbleye yönelik olur. Bu,

yeni ölmüş bir ölünün durumunu andırır. Ya da, bir yanı

üzere yatarak yüzünün kıbleye yönelik olmasını sağlar.

Genelde sağ yanı üzere yatar ve yüzü kıbleye yönelik

olur. Bu da, kabirdeki ölünün durumunu andırır. Birinci

yatma durumunda, ölüm esnasında alacağı şekli, ikincisinde, kabirdeki yatış şeklini düşünüp hatırlamalıdır. Nitekim Cenâb-ı Hâkk, bir ayette şöyle buyurmaktadır: “Biz

yeryüzünü, dirilere ve ölülere bir toplanma yeri yapmadık mı?” (Mürselat s. 25) Âyetin, ehli tefsirce benimsenen

bir manası şudur: Yer, üzerinde dirileri, içinde de ölüleri

barındırmaktadır. Allâh (c.c.) uykuyu, kendi zâtına delil

olan âyetlerden biri kılmıştır.

“Geceleyin ve gündüzün uyumanız ve Allâh’ın lutfundan nasibinizi almanız da, O’nun varlığının delillerindendir. Gerçekten bunda, gerçeği kalp kulağı ile

işiten bir kavim için ibret vardır.” (Rum s. 23)

Suffa ehlinden olan fakir Sahabiler ve bir kısım Tabiun

devri zahidleri, yattıklarında vücutları ile toprak arasında

herhangi bir şeyin bulunmasını istemezlerdi. Çünkü onlar, vücutlarının doğrudan toprağa temas etmesini tercih

ederlerdi. Elbiselerini yorgan yaparlar ve şöyle derlerdi:

“Topraktan yaratıldık ve tekrar toprak olacağız.”

İbret alanlar için uyku, dünya ile ahiret hayatı arasında

olan bir haldir. Nitekim perdesi kalktığında, dünya hikmetleri ile ortaya çıkar. Örtüsü açıldığında ahiret, ilâhî kudret

ile zahir olur. Bu durumda, dünya hayatı bir rüya gibidir.

Nitekim Allâh (c.c.), bir ayette şöyle buyurmuştur: “Gece

sizi öldürür gibi uyutan, gündüzün de ne işlediğinizi bilen, sonra da belirlenmiş ecel tamamlansın diye

gündüzün sizi uyandıran O’dur.” (En’am s. 60)

(Ebû Tâlib El-Mekkî, Kûtu’l Kulûb, c.1, s.177-178)