Modern Dutch

Korte samenvatting van het voorafgaande: De heldin van dit verhaal, Jill Mariner, is een zachtmoedige en welgestelde jonge vrouw die als het boek begint verloofd is met een aristocratisch parlementslid, Sir Derek Underhill. We hebben haar tot nog toe gevolgd bij een bezoek aan een saai toneelstuk in een theater dat prompt in brand vloog, de ontmoeting met de toneelschrijver Wally Mason, die haar altijd vreselijk heeft geplaagd toen ze beiden nog kinderen waren, een avontuur met een papegaai, een politieagent en het kleurrijke proletariaat, een desastreuze financiële ramp veroorzaakt door haar oom en voogd, en een verbroken verloving. Personages die we hebben ontmoet waren o.a. Jills jeugdvriend, de hartelijke maar weinig snuggere jeugdige bon-vivant Freddie Rooke (een voorloper van Bertie Wooster), haar verloofde, de knappe maar stijve Sir Derek Underhill, de in Amerika woonachtige Wally Mason, die opgegroeid blijkt te zijn tot een ruig-aantrekkelijke jongeman, haar sociaalvaardige maar financieel onbekwame oom majoor Christopher Selby, en Lady Underhill, de dominante moeder van Sir Derek.

Dit zesde hoofdstuk heet Oom Chris slaat met zijn vuist op tafel. Oplettende luisteraars zullen hebben gemerkt dat in de vorige aflevering, hoofdstuk 6A,  oom Chris in het geheel niet met zijn vuist op tafel slaat; die titel geldt dan ook eigenlijk alleen voor deze helft van het hoofdstuk. Sorry daarvoor, ik merkte het te laat.

De brave oom Chris heet eigenlijk Majoor Christopher Selby en is Jills oom, de broer van haar moeder. Sinds haar 14e woont Jill bij haar oom, na de vroege dood van haar ouders. Hij is een lange, soldateske, altijd voortreffelijk geklede man van 49 met een klein snorretje. Hij heeft een onbeschroomde, joviale manier van optreden en een open, eerlijke blik waarachter hij evenwel een fundamenteel onbetrouwbare instelling verbergt waar het financiële aangelegenheden betreft.

Oom Chris is helemaal van het uitgesproken Wodehousiaanse type oom, denk vooral aan Oom Fred, Frederick Altamont Cornwallis Twistleton, de vijfde graaf van Ickenham, een heel plezierig mens, iemand die met iedereen gemakkelijk omgaat, echt wat je noemt een mercuriale persoonlijkheid, die bovendien graag vreugde en vrolijkheid om zich heen verspreidt, maar die het nooit zo nauw neemt met de waarheid, zeker niet waar het geld betreft. Lord Ickenham is niet voor niets bevriend met de al even jolige, goedhartige, sociaalvaardige en bijdehante oom Galahad Threepwood, de broer van Lord Emsworth. Een prachtige, typerende uitspraak doet Oom Chris in hoofdstuk twaalf, waar Jill hem ervan beschuldigt leugens te hebben verkocht. Nee zegt hij dan, dat waren geen leugens, het was “om bestwil, mijn liefje, om bestwil – laten we zeggen: het waren uitspraken vrij en kunstzinnig vormgegeven uit de ruwe klei der waarheid.”

In dit hoofdstuk speelt Nelly Bryant net als in het vorige een belangrijke rol. Zij is een Amerikaanse die tijdens de Londense tournee van de musical Follow the Girl (Dames Gaan Voor in de Modern Dutch- vertaling) in het ballet optrad en daarna in Londen is blijven hangen. De componist van Follow the Girl / Dames Gaan Voor was George Bevan, een van de hoofdpersonen uit Damsel in Distress (Het Meisje in de Taxi). George Bevan werd in Hoofdstuk IV door Wally Mason al nadrukkelijk genoemd. Zo worden die twee ‘achter-de-schermen-romans’, waarin Wodehouse put uit zijn intensieve persoonlijke ervaring met de musical-wereld van die jaren, met elkaar verbonden.

Dit hoofdstuk wordt wonderlijk genoeg voor meer dan de helft verteld door een papegaai! en is gelocaliseerd in Londen. Maar dit even romantische als humoristische boek speelt zich uiteindelijk af aan weerszijden van de Atlantische Oceaan en geeft een realistisch beeld van de tijd waarin het werd geschreven. Jill the Reckless/JILL – de musical, voor het eerst gepubliceerd in 1920, begint in de betere Londense kringen. Jill Mariner is verloofd met Derek Underhill. Beide jonge mensen zijn welgesteld en Derek heeft bovendien een titel en is lid van het parlement! Een stel dat beter bij elkaar past valt moeilijk voor te stellen. Maar helaas wordt in de praktijk op een heel andere manier bepaald wat een ideaal paar is. Tot op zekere hoogte lijkt het in dit geval echter af te hangen van de wil van Lady Underhill, Dereks moeder.

Andrew Crowther besprak het boek op zijn internetsite toen het in 2020 zijn 100e verjaardag vierde, en sloot die bespreking als volgt af: Het boek komt langzaam op gang: als Wodehouse het zelfs maar vijf jaar later had geschreven, zou hij meer zijn best hebben gedaan om de lezer scherp bij de les te houden tijdens het weinig dynamische Eerste Bedrijf. Maar als het boek eenmaal op gang komt, blijkt het onweerstaanbaar. Misschien is het de typische doorzetter Jill zelf die het boek ‘maakt’, met haar onbevreesdheid en haar af en toe malle bokkensprongen. Nadat ik onlangs het een en ander heb gelezen over Wodehouse’s vrouw Ethel, vraag ik me af of ze niet op zijn minst gedeeltelijk model heeft gestaan voor het personage….

De heldin van deze roman uit 1920 is Jill Mariner. Ze zou het ook in deze tijd goed doen als hoofdpersoon, want ze is bij uitstek een krachtige, onafhankelijke vrouw die weet wat ze wil, en een echte doorzetter. Ze is afkomstig uit de betere kringen in Londen, maar heeft al vroeg haar ouders verloren en werd verder opgevoed door haar oom Chris. Als kind noemt deze haar al zijn ‘dappere soldaatje’ (eig. ‘Little Warrior’, de oorspronkelijke Amerikaanse titel van het boek). Wanneer we haar voor het eerst ontmoeten, is ze verloofd met Derek Underhill, een jong, maar uitgesproken droog en serieus parlementslid. Ze vormen een nogal ongelijk koppel; Jill neigt naar luchthartigheid en spontaniteit, terwijl Derek houdt van structuur, voorspelbaarheid en een vredig leven.

Derek logeert bij hun wederzijdse jeugdvriend Freddie Rooke en maakt zich een beetje zorgen omdat zijn sterk dominante moeder op het punt staat terug te keren van een langdurig verblijf in Zuid-Frankrijk. Ze heeft Jill nog niet ontmoet en wil haar leren kennen. Lady Underhill is een snob en wil dat haar zoon trouwt met een meisje van stand… en de eerste ontmoeting verloopt niet goed.

Jill is vindingrijk en goedhartig; ze maakt gemakkelijk vrienden uit alle lagen van de bevolking, en zal evenveel praten met de bedienden als met haar sociale gelijken. In tegenstelling tot de meeste  van Wodehouse’s  personages is ze geen karikatuur of stereotype, maar een rond personage dat een aanzienlijke ontwikkeling doormaakt. Anders dan Freddie Rooke (een Bertie), Oom Chris (een Lord Ickenham), Lady Underhill (een Tante Agatha) en Barker (een Beach).

Even voor de duidelijkheid: zoals je misschien al gemerkt hebt, zijn in dit boek de hoofdstukken weer onderverdeeld in twee, drie of vier sub-hoofdstukken, die in het gedrukte boek een nummer hebben. Hier in de podcast heb ik daar dan echter even een kort muziekje tussen gezet, en om nu geen verwarring te stichten heb ik voor die tussenstukjes een ander muziekje gebruikt dan vooraan en achteraan, zodat je bij zo’n tussenstukje niet denkt: ‘Hé, het is afgelopen’, maar nog even door blijft luisteren. Het was trouwens wel even zoeken voor dit boek welke muziek erbij zou kunnen horen. Zoals altijd is het muziek van Bill Brookers’ Jugband, maar omdat het boek  JILL – the musical heet, zocht ik eigenlijk iets wat nog een klein beetje in de buurt van een musical komt. Jugbands maken natuurlijk geen musical-muziek, maar ik heb wel de meest musical-achtige nummers uitgezocht en die zijn gezongen door onze allerbeste zanger Frans Schoonen. De herkenningsmelodie voor dit boek is geworden Mad about the Girl van onze tweede LP Crazy Words, Crazy Tunes en voor de tussenstukjes is dat een fragment van Masculine Women and Feminine Men, eigenlijk een korte banjo-solo van Joost Ferwerda. Veel plezier ook met die muzikale pareltjes!

Vanwege de lengte heb ik het eerste hoofdstuk een beetje lomp in twee delen moeten knippen, dus hier volgt een korte samenvatting van het eerste deel, hoofdstuk 1A. Daarin hebben we Freddie Rooke ontmoet, een welgestelde Londense vrijgezel van het Drones-club-type. We treffen hem aan het ontbijt, dat hem geserveerd wordt door zijn bediende Barker. In zijn appartement blijkt ook zijn vriend Derek Underhill te logeren. Ze hebben samen in Winchester op kostschool gezeten en zijn sindsdien bevriend gebleven. Terwijl Freddie vooral een jeugdige bon vivant is, heeft Derek een schitterende carrière achter de rug in Oxford en is inmiddels een opvallend veelbelovend lid van het Lagerhuis. Freddie bewondert hem zeer. Derek heeft een moeder van het tante Agatha-type, die Freddie altijd grote angst inboezemt en die op de dag dat het verhaal begint terug zal komen van vakantie in Zuid Frankrijk. Derek zal haar van het station gaan halen en Freddie belooft hem daarbij te assisteren, vooral ook omdat hij weet dat Derek er tegenop ziet haar voor te stellen aan zijn kersverse verloofde, Jill, die zij vast zal afkeuren. Ter versterking brengt Freddie nog een paar andere vrienden mee naar het station. Lady Underhill is niet bepaald blij met dat ontvangstcomité.

Dit is weer de Modern Dutch Podcast! Het heeft wat lang geduurd, maar hier zijn we weer met een wekelijkse aflevering, en wel voor precies een half jaar, 26 weken, namelijk met JILL, the Reckless, een boek dat verscheen in Londen in 1921, en in de Verenigde Staten een jaar eerder onder de titel The Little Warrior.

Deze Modern Dutch vertaling is de eerste Nederlandse vertaling van dit boek; het is dan ook geen typische Wodehouse, niet de kluchtige, escapistische roman die men doorgaans verwacht bij hem. Er zitten ook niet de bekende personages in, al is er natuurlijk wel een ondeugende oom die ons doet denken aan Lord Ickenham en Gally Threepwood en dergelijke, zijn er ook Drones-achtige jongelui in en komt er meteen vanaf het eerste hoofdstuk ook inderdaad al wel een boze tante-achtige figuur van het model Tante Agatha in voor. Toch is het een heel ander boek eigenlijk. De hoofdpersoon is een meisje dat Jill heet en dat ook echt een karakterontwikkeling doormaakt; in dat opzicht is het ditmaal dus wel een echte roman en niet het schematisch humoristische werk dat we van de latere Wodehouse zo goed kennen.

Het past ook niet in een reeks zoals die van de Jeeves- en Woosterverhalen of de Blandings-romans. Hoogstens zou je kunnen zeggen dat het in een reeks past met boeken als Barmy in Wonderland, eerder vertaald door Modern Dutch als Klatergoud, en Damsel in Distress  – Het Meisje in de Taxi -.  Samen met die twee, zou je kunnen zeggen, vormt het een reeks van achter-de-schermen-romans. Achter de coulissen namelijk van het musical-theater waarin Wodehouse in zijn tijd, in het eerste kwart van de vorige eeuw zo’n belangrijke rol heeft gespeeld. Speciaal in dit boek heeft Wodehouse erg veel autobiografische ervaringen neergeschreven met betrekking tot het theater.

Het boek komt langzaam op gang. De eerste paar hoofdstukken spelen in Londen en dan denk je een hele tijd ‘Waar gaat dit naartoe?’ – maar dan gaan op een gegeven moment de hoofdpersonen naar Amerika, naar New York en dan wordt het pas echt interessant. Daar gaat Jill bij het theater, mag ik misschien spoiler-achtig verklappen, en dan horen we erg veel over hoe het daar in die jaren aan toe ging, in die succesjaren voor Wodehouse als liedtekstschrijver bij het musicaltheater. Ontzettend aardig om dat te lezen. Hij gaat zo ver in het beschrijven van dat soort dingen dat je zou kunnen zeggen dat sommige hoofdstukken – ik denk met name aan hoofdstuk 11 – eigenlijk gewoon weggelaten zouden kunnen worden wat de voortgang van het verhaal betreft. Die zijn echter juist heel erg belangrijk voor de beschrijving van het theaterwezen in New York in die jaren.

Veel plezier met dit boek. Het levert vooral ook een interessant tijdsbeeld, met name in de tweede helft van het boek dus, en verder het is vooral ook een boek waarin we Wodehouse als persoon heel goed leren kennen.

Dit is voorlopig weer even de laatste aflevering van de Modern Dutch Podcast. Alle oude afleveringen zijn natuurlijk nog gewoon te beluisteren. Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuwe reeks die waarschijnlijk na de zomer de lucht in gaat. Dat wordt de nooit eerder vertaalde roman Jill the Reckless uit 1920.  In het Nederlands krijgt die de titel Jill – de Musical. Dat belooft wat!

Vandaag dus nog eerst het tweede en laatste deel van Het Kamperfoeliehuisje.

Korte samenvatting van deel 1: James Rodman, een detective-schrijver, heeft een erfenis gekregen van zijn tante, de schrijfster van damesromans Leila J. Pinckney: vijfduizend pond en haar huisje op het platteland, het Kamperfoeliehuisje. James moet er wel gaan wonen, anders moet hij die vijfduizend pond weer inleveren. Leila Pinckney keurde de bloedige detectiveverhalen van James Rodman namelijk af, en wilde dat James zou vertrekken uit het verderfelijke Londen. Ze gelooft in de invloed van de plek waar je woont. Het huis bevalt James eigenlijk wel, hoewel hij zich ergert William, een luidruchtige hond van gemengd ras. Hij werkt er aan een thriller. Hij merkt echter dat er zich een liefdesgeschiedenis door het verhaal begint te weven en probeert die er weer uit te krijgen. Inmiddels bezoekt een bewonderaarster van Leila J. Pinckney, het huis. Ze raakt gewond bij een aanrijding voor de deur en James laat haar met tegenzin herstellen in het huis. De dokter en de huishoudster moedigen als in een Pinckney-roman een romance tussen haar en James aan. James vreest dat de invloed van zijn tante door het huis spookt. James voelt dat het huis hem zal dwingen om Rose ten huwelijk te vragen.