Museum van de Verwondering

Een boekverbod klinkt als iets van vroeger en ver weg. In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar: de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Ook in Nederland is een toename te zien. Dide Vonk zoekt in deze podcastaflevering uit wat de gevolgen zijn van het uitwissen van informatie.

Ze spreekt met Pim Lammers, die kinderenboeken schrijft met queer personages in de hoofdrol, Teylers conservator Eulàlia Gassó Miracle en Teylers hoogleraar Frans van Lunteren. Marjoleine Molenaar schreef het boek Verboden boeken, over verboden literatuur en benadrukt dat we heel goed moeten zorgen voor onze vrijheid van informatie, zodat duizend bloemen (of: boeken?) kunnen blijven bloeien.

Presentatie: Dide Vonk

Met: Marjoleine Molenaar, Eulàlia Gassó Miracle, Pim Lammers en Frans van Lunteren

Productie, editing en montage: Dide Vonk

Mixage: Kloaq Audiodesign

Eindredacteur: Lotte van Gaalen

Volg de podcast om niets te missen!

Meer informatie: www.teylersmuseum.nl

De podcastserie 'De mannen van Michelangelo' is nu te beluisteren op Spotify, op je iPhone via Apple Podcasts en alle andere podcastapps.

Van 19 oktober 2024 tot en met 9 februari 2025 is Yalla Yalla! Zie je in Egypte in Teylers Museum te zien. In deze tentoonstelling staat het werk van de 19de-eeuwse kunstenaar Willem de Famars Testas centraal. In deze speciale aflevering van Museum van de Verwondering hoor je conservator Terry van Druten, acteur/theatermaker Sabri Saad El-Hamus en podcastmaker Tjitske Mussche over de bijzondere totstandkoming van de tentoonstelling. In de voetsporen van Testas reisden zij in februari 2024 naar Egypte om te onderzoeken hoe actueel Testas’ beeld van Egypte is. Hoe kijken Sabri en Terry nu naar zijn kunst? Wat vinden ze van zijn opvattingen? In de tentoonstelling word je meegenomen op hun verkenningstocht, in deze podcast hoor je meer achtergronden.

Presentatie en montage: Tjitske Mussche

Studio: Jan Schenk

Eindmixage: Arno Peters

Muziek: Youssra El-Hawary

Meer info over de tentoonstelling en tickets op www.teylersmuseum.nl

In deze aflevering vertelt hoofd collectiebeheer Wetenschap Herman Voogd over geheime kluizen en luikjes en ramen die geen ramen zijn. Hij neemt Dide en Diederik mee naar de deur met de vijf sloten.
Achter deze deur bevonden zich Teylers waardepapieren en geld. De vijf vrienden die in zijn testament stonden, hadden alle vijf een sleutel, zodat ze nooit alleen naar binnen konden in deze eikenhouten superkluis. Herman vertelt ook over zijn sollicitatiegesprek met de vijf Directeuren van Teylers Stichting, in feite de eigenaren van het museum.
Maaike de Bie, projectleider inrichting en publieksbeleving vertelt over de keuzes die gemaakt zijn voor de verschillende verdiepingen: welke periode laat je terugkomen als een huis 300 jaar gebruikt is? Welk verhaal vertel je daarbij?
Wouter Lips, hoofd gebouwenbeheer, was bij de restauratie de schakel tussen de directie van het museum en de uitvoerder. Hij legt uit hoe dit monumentale pand zo duurzaam gerestaureerd is en vertelt over de high-tech-oplossingen voor eigentijdse (veiligheids)eisen. En soms gaat er ook wel eens iets fout…
We eindigen op het hoogste punt van Teylers Museum: de Sterrenwacht, bovenop de Ovale Zaal.

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Met medewerking van: Herman Voogd (hoofd collectiebeheer Wetenschap), Maaike de Bie
(projectleider inrichting en publieksbeleving Pieter Teylers Huis) en Wouter Lips (hoofd
gebouwenbeheer)
Productie, editing en montage: Dide Vonk
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ
Volg de podcast om niets te missen!
Meer informatie: www.teylersmuseum.nl

Dide en Diederik spreken met Frans van Lunteren, lid van Teylers Tweede Genootschap en Bijzonder Teylers-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Hij vertelt over de wereld waar je in terechtkomt zodra je toetreedt tot de Teyler-familie. Een wereld van fascinerende tradities, zoals de kippenlunch op Teylers sterfdag en de kunstschouw op zijn verjaardag. In select gezelschap wordt dan topkunst uit de collectie bekeken. Ook kunstenaar Philip Akkerman was hier ooit bij en vertelt over de historische sensatie die hij ervoer.

Frans van Lunteren vertelt ook over de inhoud van zijn rol en de taken van Teylers Stichting en de genootschappen. Diederik en Dide spreken met hem over religie, over de rechten en vrijheden uit de Verlichting en hoe die vandaag de dag onder druk staan.

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Met medewerking van: Bijzonder Teylers-hoogleraar Frans van Lunteren, hoofd collectiebeheer Wetenschap Herman Voogd en kunstenaar Philip Akkerman
Productie, editing en montage: Dide Vonk
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ
Volg de podcast om niets te missen!
Meer informatie: www.teylersmuseum.nl

Dide en Diederik zijn terug in Pieter Teylers Huis en duiken in de bijzondere historische ontdekkingen tijdens de restauratie. Conservator kunst Marleen Ram neemt ze mee naar de kelder van het museum, waar de huisraad van twee eeuwen Pieter Teylers Huis was opgeslagen vóór de restauratie. Ze vertelt over haar zoektocht waarin ze samen met experts de bijzonderste stukken uitkoos om terug te plaatsen, zoals de set van maar liefst 24 neoclassicistische stoelen uit 1785, waar zelfs nog een aankoopbonnetje van bestaat. De stoelen staan nu weer in het huis, je mag erop gaan zitten zoals Napoleon en vele anderen ook ooit deden. Wim zat erop tijdens zijn sollicitatiegesprek bijna 40 jaar geleden en hij vertelt over zijn band met het huis. Van het kamerbrede Deventer tapijt in de Grote Zaal uit de eerste helft van de 19e eeuw wordt de ontwerptekening in het Rijksmuseum bewaard. Diederik, Dide en Marleen bekijken de verschillen tussen het ontwerp en nu. Kunstenaar Philip Akkerman tekende Pieter Teyler in zes verschillende rollen en verdiepte zich daarvoor in zijn persoon. En wie staan er op dat schilderij uit ca. 1700 en hoe komt het in het huis? 

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Conservator kunst: Marleen Ram
Beveiliger: Wim de Jong
Kunstenaar: Philip Akkerman
Productie, editing en montage: Dide Vonk
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ
Volg de podcast om niets te missen! 

Wim noemde het 'Gouden Boekje', zie hier voor meer informatie: https://www.teylersmuseum.nl/nl/over-het-museum/pers-beeldmateriaal/nieuwsberichten/gouden-boekje-over-pieter-teylers-huis
Meer over de 'Rembrandt onder de Kroonluchters': https://www.teylersmuseum.nl/nl/bezoek-het-museum/teylers-verhalen/herontdekking-uiterst-zeldzame-engelse-glazen-kroonluchter 
Meer informatie: www.teylersmuseum.nl

Eindelijk weer een nieuwe aflevering! Als een van de eersten betreden Dide en Diederik Pieter Teylers Huis. Door de mooie eikenhouten deuren in de Ovale Zaal stappen ze in het voormalige woonhuis van de grondlegger van Teylers Museum voor een introductie-aflevering over deze bijzondere plek.

Directeur Marjan Scharloo vertelt over de lange reis naar het eindresultaat. Over de rijke geschiedenis van het pand als woon- en instituutshuis, over het historisch interieuronderzoek, het kiezen van stoffen, en over de Verlichting. Diederik en Dide verdiepen zich in deze tijdsperiode, waarin het idee dat iedereen het recht heeft op het nastreven van geluk tot wasdom kwam. Wat is daar nu nog de betekenis van?

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Directeur: Marjan Scharloo
Productie, editing en montage: Dide Vonk
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ

Volg de podcast om niks te missen! In het voorjaar zullen we nog een aantal afleveringen opnemen over Pieter Teylers Huis. 
Voor meer informatie over Teylers Museum: www.teylersmuseum.nl

Filmpjes over de vakmensen die hebben meegewerkt aan Pieter Teylers Huis: https://bit.ly/3DeqvIL

Op 9 februari 1928 wordt Hendrik Antoon Lorentz begraven. Heel Haarlem loopt uit en vormt een erehaag langs de route van zijn kist. 
De Eerste en Tweede Kamer zijn leeg, want alle ministers en volksvertegenwoordigers zijn in Haarlem. Het telegraafverkeer in Nederland wordt 3 minuten stilgelegd. Albert Einstein is aanwezig en ook de Volkenbond in Geneve besteedt aandacht aan Lorentz’ overlijden. Wie was Hendrik Lorentz?

In de laatste aflevering van dit seizoen brengt Diederik een eerbetoon aan deze briljante natuurkundige en Nobelprijswinnaar, die van 1909 tot 1928 een laboratorium in Teylers Museum had. Diederik legt uit waarom hij een van de belangrijkste wetenschappers was die Nederland ooit gekend heeft. Trienke vertelt over Lorentz’ laboratorium – op de plek van het eerste laboratorium van Van Marum - dat in 2017 na een grondige restauratie geopend werd voor bezoekers. Hier kun je de theatrale rondleiding De Lorentz Formule volgen, waarmee je teruggaat naar Lorentz’ tijd. Acteurs Dorien van Gent en Harpert Michielsen spelen een stuk uit de theatrale tour.

Na deze aflevering weet je waarvoor Lorentz de Nobelprijs kreeg, dat hij een vaderfiguur was voor Einstein en hoe hij een cruciale rol speelde in diens relativiteitstheorie, hoe maatschappelijk betrokken hij was en dat Almere er zonder hem niet geweest was. Als klap op de vuurpijl hoor je de vonk van de Elektriseermachine. 

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Hoofdconservator wetenschap: Trienke van der Spek 
Acteurs De Lorentz Formule: Harpert Michielsen en Dorien van Gent 
Productie, editing en montage: Dide Vonk
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ

Volg de podcast om niks te missen! Nieuwe afleveringen verwacht eind 2021. 
Voor meer informatie over Teylers Museum: www.teylersmuseum.nl

📍 Meer informatie over De Lorentz Formule vind je hier: https://bit.ly/2Us1Y23 

Reisverslagen, natuurhistorische boeken, atlassen en meer: de boekencollectie van Teylers bestaat uit ongeveer 125.000 banden. Diederik en Dide nemen een kijkje in de Bibliotheek, een plek die kennis en geschiedenis ademt. Hier kwam de kennis van de wereld bij elkaar en is goed te zien hoe die kennis zich ontwikkelde. Hoofd collectiebeheer wetenschap Herman Voogd werkt al heel Dides leven in Teylers, maar nog altijd als hij de bibliotheek binnenkomt, gebeurt er iets speciaals. Hij laat Dide en Diederik de mooiste boeken zien, waarbij Diederik vooral kippenvel krijgt bij de Encyclopédie van Diderot en d’Alembert, in feite de Wikipedia van de Verlichting. Ook de biologie van draken, de verzamelingen van Boudewijn Büch en Goethe en het verschil tussen wetenschap en ‘ik heb mijn eigen feiten’ komen aan bod. 
Beveiliger Frank, die lang in boekhandels werkte, zou zo een hele dag in de Bibliotheek kunnen zitten met een boek. Wim vertelt over de vele filmopnames in de Bibliotheek en het orgel dat ooit in de hal van het museum stond. 

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Hoofd collectiebeheer wetenschap: Herman Voogd
Gastheer/beveiliging: Frank Rijkes en Wim de Jong 
Productie, editing en montage: Dide Vonk, De Makers Podcast
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ

Volg de podcast om niks te missen! 
Voor meer informatie over Teylers Museum: www.teylersmuseum.nl

❤️‍🔥 De favoriet van Diederik: De Encyclopédie van Diderot en D’Alembert bekijk je hier: https://bit.ly/3j3kND2
📖 Het oudste boek uit de collectie: Liber de proprietatibus rerum door Bartholomeus Anglicus, 1485: https://bit.ly/2SYPzCn
🌍 De Atlas van Reinier Ottens: https://bit.ly/2SXzFbr
🌿 Geneeskrachtige planten staan in Naauwkeurige beschrijving der aardgewassen door Abraham Munting https://bit.ly/3d6Sf7S
📚 Bekijk hier een eerdere rondleiding door Herman en de linkjes naar de boeken op onze site: https://bit.ly/2SXvtsd 
🦴 Herman gaf ook een tour over de collectie van Boudewijn Büch: https://bit.ly/3gWxigY
🎬 Welke opnames vonden er allemaal plaats in de Opkamer van onze bibliotheek? https://bit.ly/3wSRd7p

Teylers Museum heeft zo’n 17.000 munten en penningen in de collectie. Een deel daarvan is te zien in het Numismatisch Kabinet. Munten (vertegenwoordigen een waarde) en penningen (kleine gedenktekens) worden duidelijk interessanter als je het verhaal erachter kent. Dat is een kolfje naar de hand van conservator numismatiek Jan Pelsdonk. Hij vertelt over hoe zijn liefde voor munten ontstond tijdens buitenlandse vakanties en hij deelt de verhalen achter een aantal bijzondere munten en penningen: van een muntje uit de zevende eeuw voor Christus tot een vredespenning die een oorlog veroorzaakte. En moet je al die munten ook poetsen?

Diederik is gefascineerd door een penning uit 1618, die herinnert aan de verschijning van een komeet. Beveiliger Frank vertelt dat de guldenmunt bezoekers nog steeds aanspreekt, Wim heeft een mooi voorbeeld van hedendaagse penningkunst: een penning die is ‘geslagen’ door er een tank overheen te laten rijden.

Voor directeur Marjan Scharloo schuilt de aantrekkelijkheid van penningen in de historie: in elk exemplaar zit een gecomprimeerde boodschap uit het verleden naar jou. Het zijn monumenten in miniatuur, die je kan vasthouden in de palm van je hand. Een mooi voorbeeld daarvan is een penning uit de 16e eeuw, gemaakt door Leone Leoni om zijn bewondering voor Michelangelo tot uiting te brengen.

Presentatie: Diederik Jekel, Dide Vonk
Hoofdconservator Numismatische Collecties: Jan Pelsdonk
Directeur Teylers Museum: Marjan Scharloo
Gastheer/beveiliging: Frank Rijkes en Wim de Jong 
Productie, editing en montage: Dide Vonk, De Makers Podcast
Mixage: Sonya Vos
Muziek: Studio QKLQ

Volg de podcast om niks te missen! 
Voor meer informatie over Teylers Museum: www.teylersmuseum.nl

💰 Jan zette alle besproken munten en penningen op een rij: https://bit.ly/2Sxw6Zc 
🌠 De favoriete penning van Diederik: Het verschijnen van een komeet, 1618: https://bit.ly/353YyEY
🚜 De "tank-penning" van Wim: https://bit.ly/3pDEUc1
👉🏻👈🏻 De Michelangelo-penning van Marjan: https://bit.ly/3gro5gC

🥇 Hier vind je de blogs van Jan (en andere collega's): https://bit.ly/3v4qjaN