چنگیز که مرد پسرانش و اقوام و سران لشکر و کشور به مغولستان برگشتند و قوریلتای کردند و در نهایت اوکتای را برگزیدند که ظاهرا نظر خود چنگیز هم این بوده که اوکتای از همه شایسته‌تر است

اهل مرو امان خواستند و تسلیم شدند ولی مغول از خونشان نگذشت. بعد از قتل عام اول چند بار دیگر هم باز به شهر حمله کردند و فراریان و آواره‌هایی که بازگشته بودند را کشتند. نیشابور هم با خاک یکسان شد ولی مردمش مردانه ایستادند و یکی از دامادهای چنگیز را هم کشتند.

از چهار شهر مهم خراسان، بلخ قبلا به دست چنگیز با خاک یکسان شده است. پسرش مامور نابودی سه شهر دیگر است و اول به سراغ مرو می‌رود. در خود مرو اما چنددستگی و جنگ داخلی بیداد می‌کند! سلطان محمد خوارزمشاه هم که به آبسکون گریخته و به لشکریان دستور داده شهر را ترک کنند و آنجا بین کسانی که می‌خواهند تسلیم مغول شوند و آنهایی که می‌خواهند مقاومت کنند تنش است و خود کسانی که می‌خواهند مقاومت کنند هم چند دسته شده‌اند و با هم می‌جنگند.

مغول‌ها وقتی به خوارزم حمله کردند آنجا حاکم مشخصی نداشت و بعد از خروج سلطان محمد هیچ سروری معین نشده بود. اهالی کسی به اسم خمارتکین را که نسبت فامیلی با ترکان خاتون داشت، جانشین سلطنت کردند و به تعبیر جوینی «شاه نوروزی» ساختند. جغتای و اکتای که مامور فتح خوارزم بودند مدتی شهر را محاصره کردند تا منجنیق‌هایشان ساخته شود و نیروهای کمکی برسد و بعد به شهر حمله کردند. مردم خوارزم مردانه ایستادگی کردند و لحظاتی هم به نظر می‌رسید که ورق جنگ برگشته است اما در نهایت مغول پیروز شد و خوارزم ویران و مردمش طعمهٔ تیغ.

داستان سقوط سمرقند هم مثل سقوط بخارا غم‌انگیز است اما در این نشست داستان خروج یک غربال ساز اهل روستای تاراب در حوالی بخارا را هم خواندیم که داستان عجیبی است.

در این جلسه داستان سقوط بخارا را خواندیم. دو فراز از مشهورترین فرازهای تاریخ جهانگشا در این بخش آمده‌اند. یکی آنجا که مغول‌ها اسب‌هایشان را در مسجد جامع بسته‌اند و مصحف‌ها را زیر دست و پا ریخته‌اند تا توی جعبه‌های مصحف برای اسبان‌شان غذا بریزند. جهانگشا به نقل از یکی علمای بخارا می‌گوید «باد بی‌نیازی خداوند است که می‌وزد» جای دیگر از قول یکی از اهل بخارا که به خراسان گریخت می‌گوید «آمدند و کندند و سوختند و بردند و رفتند»

در این بخش، اول عطاملک جوینی بهانهٔ چنگیز در لشکرکشی به ایران را شرح می‌دهد و میگوید که چگونه غایرخان حاکم اترار بازرگانان مغول را کشت و اموال‌شان را غارت کرد. بعد شرح لشکرکشی مغول است به اترار و جایهای دیگر ماوراءالنهر

در این جلسه داستان برآمدن و سقوط کوچلک را خواندیم و در حاشیهٔ آن داستان به دار شدن علاء الدین محمد ختنی

 

کوچلک که با همدستی سلطان خوارزمشاه گورخان را سرنگون کردند، مرز بین مغول و ایران از بین رفت و مقدمه‌ای شد بر حملهٔ مغول

خلاصه افسانه‌های ایغورها درباره منشاءشان و به دنیا آمدن بوقوخان و پنج برادرش از دو درخت ناژ و تور