Najeriya a Yau

Send us Fan Mail

Kamfanin yaɗa labarai na Media Trust ya daɗe yana taka muhimmiyar rawa wajen buɗe tattaunawa masu ma’ana kan manyan al’amuran da suka shafi tafiyar da ƙasa da dimokuraɗiyya a Najeriya. Daga cikin fitattun shirye-shiryensa akwai muhawarar shekara-shekara da kamfanin ke shirya wa, wadda ta zama wani dandali na musamman da ke haɗa masana, ‘yan siyasa, masana doka, da masu ruwa da tsaki domin nazari da tantance halin da ƙasa ke ciki.

A bana, wannan muhawara ta kai karo na 23, inda aka zaɓi mayar da hankali kan abin da aka yi daidai da kuma abin da aka kasa yi tun bayan dawowar Najeriya mulkin farar hula a jamhuriya ta huɗu.

Shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci, ya duba sama da shekaru ashirin na tafiyar dimokuraɗiyya, wadanne irin nasarori ko akasin haka aka samu? Shin ko Najeriya ta kai ga ci a kokarinta na cimma muradun dubban yan kasa?

Send us Fan Mail

Shekaru kafin a sanya hannu kan dokar Not Too Young To Run, siyasar matasa a Najeriya na fuskantar ƙalubale masu tarin yawa. Duk da cewa matasa su ne mafi rinjaye a yawan al’umma da kuma masu katin zaɓe, an dade ana kallonsu ne a matsayin masu ɗaukar tutoci, da yaɗa saƙonni ko kuma masu tayar da tarzoma a lokacin zaɓe, ba tare da ba su cikakkiyar dama ta tsayawa takara ko shiga manyan matakan yanke shawara ba.

Sai dai a shekarar 2018, bayan sa hannu kan dokar bai wa matasa dama a siyasar Najeriya, an samu sabon salo da fata a fagen siyasa. Dokar ta rage shekarun tsayawa takara a muƙaman siyasa daban-daban, tare da buɗe ƙofa ga matasa masu ƙwazo, da ilimi da kishin ƙasa su shiga fafutukar jagoranci kai tsaye. Wannan mataki ya ƙarfafa gwiwar matasa da dama su fara ganin siyasa a matsayin fagen da za su iya kawo sauyi, ba wai kawai a matsayin masu goyon baya ba.-

A cigaba da kawo muku shirye gabanin muhawarar Daily Trust, shirin Njaeriya a yau na wannan lokaci zai yi duba ne kan ko yadda siyasar matasa ta kasance a jamhuriya ta hudu tun bayan ayyana wannan doka.

Send us Fan Mail

Tun bayan dawowar mulkin farar hula a shekarar 1999, siyasar Najeriya ta kasance karkashin inuwar wasu ’yan tsiraru da ake kira iyayen gidan siyasa. Wannan tsari ya ginu ne a kan karfin mutum guda ko rukuni, inda su ke rike da makullin jam’iyya, su tsara wa’adi, su zabi ’yan takara, su kuma yanke hukunci ba tare da la’akari da ra’ayin mafi yawan mambobi ko jama’a ba.

A Jamhuriya ta Hudu, siyasar ubangida ta zama tamkar al’ada da aka amince da ita, inda dimokuraɗiyya ta hakika ke fuskantar barazana daga siyasar biyayya da ladar mukami. A maimakon gasa ta tunani, da tsari da manufofi, an koma fafatawa ta kusanci da ubangida, wanda hakan ya raunana jam’iyyu, ya haifar da rikice-rikicen cikin gida, tare da jefa talakawa cikin rashin tabbas game da sahihancin zabensu.

A cigaba da kawo muku shirye shirye gabanin Muhawarar Daily Trust ta 2025, shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci zai yi duba ne kan Siyasar Uban gida ya yi tasiri da kuma yadda ya juya akalan siyasar Najeriya tun dawowar jamhuriya ta hudu a Najeriya.

Send us Fan Mail

Send us Fan Mail

Kiran wayan da tsohon Shugaban kasa Goodluck Ebele Jonathan ya yi wa marigayi Muhammadu Buhari ta bar tarihi mai muhimmanci a Najeriya.

Waya da ta kwantar da hankalin kasa, ta kuma dakatar da fargabar tashin hankali.
 A ranar da sakamakon zaben shekarar 2015 ya fara bayyana, tsohon Shugaban Kasa, Goodluck Ebele Jonathan, ya zabi zaman lafiya a kan mulki, ya kuma zabi Najeriya a kan kansa.

Maimakon ya tada jijiyar wuya, ko ya kalubalanci sakamakon da zai iya haddasa rikici, Goodluck Jonathan ya dauki waya, ya kira abokin takararsa, tsohon shugaban kasa Marigayi Muhammadu Buhari, ya taya shi murnar nasara. Wannan mataki ya nuna jarumtaka, da kishin kasa, da girmama dimokuraɗiyya.

Shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci zai yi duba ne kan bajintar da tsohon shugaban kasa Goodluck jonathan ya nuna a tarihin Najeriya.

Send us Fan Mail

A tarihin kowace ƙasa, akwai wasu mutane da ba lokaci ko sauyin zamani ke iya gogewa daga ƙwaƙwalwar al’umma ba. A Najeriya, waɗannan su ne founding fathers — jagororin da suka tsaya tsayin daka wajen jagorantar gwagwarmayar neman ’yancin kai, kafa tubalan dimokuraɗiyya, da shimfiɗa tsarin ƙasa tun kafin a haifi Jamhuriyar Tarayya ta Najeriya. Gudunmawarsu ba ta tsaya kawai ga siyasa ba; sun bayar da rayuwarsu, tunaninsu domin tabbatar da cewa Najeriya ta zama ƙasa mai cikakken iko da mutunci a idon duniya.

Ko wadanne dalilai ne suka sa har yanzu ba’a manta da irin wadannan mutane a tarihin Najeriya ba?

Wannan shine batun da shirin Najeirya A Yau na wannan lokaci zai yi duba a kai.

Send us Fan Mail

Bayan kusan shekaru goma sha shida na mulkin soja, Najeriya ta dawo kan tafarkin mulkin farar hula a shekarar 1999, abin da ya buɗe sabon babi a tarihin siyasar ƙasar. Zaɓen da aka gudanar a wannan lokaci shi ne zaɓen farko na Jamhuriya ta Huɗu, inda aka gudanar da zaɓukan kananan hukumomi, majalisun dokoki, gwamnoni da kuma shugaban ƙasa a ƙarƙashin kulawar Hukumar Zaɓe ta Ƙasa, wato INEC.

Duk da cike da ƙalubale kamar ƙarancin kayan aiki, rashin cikakken shiri, zarge-zargen maguɗin zaɓe da kuma ƙarancin wayar da kan jama’a, zaɓen ya kasance muhimmin mataki na dawo da ikon mulki hannun farar hula. Jama’a da dama sun shiga zaɓen ne da fatan ganin ƙarshen mulkin soja da kafa gwamnati mai wakiltar ra’ayin al’umma.

Shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci zai yi waiwaye ne kan zabukan farko da aka gudanar a jamhuriya ta hudu bayan dawowar mulkin farar hula a Najeriya.

Send us Fan Mail

Jamhuriya ta Huɗu a Najeriya ta fara ne a ranar 29 ga Mayu, 1999, bayan kawo ƙarshen mulkin soja, inda ƙasar ta koma tafarkin dimokuraɗiyya bisa Kundin Tsarin Mulki na 1999. A wannan lokaci ne aka kafa manyan jam’iyyun siyasa kamar PDP, wadda Alex Ekwueme, Solomon Lar da wasu tsofaffin ‘yan siyasa suka jagoranci kafuwarta; APP (daga baya ANPP) ƙarƙashin jagorancin Mahmud Waziri da Abubakar Rimi; da kuma AD, wadda Bola Ige da Abraham Adesanya suka jagoranta, musamman daga yankin Kudu maso Yamma. Wadannan jam’iyyu ne suka kafa tubalin siyasar Najeriya ta zamani, suka buɗe gasa ta ra’ayi, da tsarin zaɓe da ke tafiyar da ƙasar zuwa yau.

Yayin da Jaridar Daily Trust ke shirya taron  Daily Trust Dialogue, na wannan shekarar zamu kawo muku jerin shirye shirye mai dauke da taken Jamhuriya Ta Hudu A Najeriya: Abubuwan dake aiki da kuma akasin haka.

A shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci zamu yi duba ne kan jam’iyyun siyasa na farko a jamhuriya ta hudu, suwa suka assasa su, da alkawarin da suka yi wa yan Najeriya sai uwa uba shin kwalliya ta biya kudin sabulu daga kafuwarsu zuwa yanzu?

Send us Fan Mail

A siyasar Najeriya, akwai ka’idoji da dokoki da ke tsara yadda ake gudanar da zaɓe, ciki har da lokacin da doka ta amince a fara yaƙin neman zaɓe. Hukumar Zaɓe ta Ƙasa, wato INEC, ita ce ke da alhakin bayyana jadawalin zaɓe da kuma ranar da ‘yan takara za su fara neman goyon bayan al’umma a hukumance. 

Sai dai duk da waɗannan tanade-tanade, ana ci gaba da ganin alamu da ayyuka da ke nuna cewa wasu ‘yan takara suna fara yaƙin neman zaɓe tun kafin a buga gangar siyasa.
Wannan lamari na bayyana ta hanyoyi daban-daban, kama daga yawan tallace-tallace a kafafen yaɗa labarai, shirya taruka a ɓoye, rabon kayayyaki da kiran jama’a da sunan “taron godiya” ko “ganawar al’umma.

Shirin Najeriya a yau na wannan lokaci zai yi duba ne kan lokacin da ya kamata ace an fara gangamin yakin neman zabe.

Send us Fan Mail

A cikin ‘yan kwanakin nan, siyasar Najeriya ta sake daukar sabon salo, bayan barkewar takaddama tsakanin Ministan Babban Birnin Tarayya Abuja, Nyesom Wike, da manyan shugabannin jam’iyyar (APC). Jam’iyyar APC na kallon yadda Wike — wanda ba cikakken ɗan jam’iyyar ba ne amma ke rike da mukami a karkashin gwamnatinta — ke yin katsalandan a harkokin jam’iyyar, musamman a matakin jihohi, a matsayin barazana ga tsarin jam’iyya da ikonta na cikin gida.

Wannan lamari ya haifar da muhawara mai zafi a tsakanin ‘yan siyasa da masu sharhi kan harkokin siyasa.

Ko wanne matsaya jam’iyyar APC suka dauka kan wannan batu na katsalandan da Nyesom Wike ke yi a jam’iyyarsu?

Wannan shine batun da shirin Najeriya A Yau na wannan lokaci zai yi duba a kai.