Nauka każdego dnia | Radio Katowice

Metaloterapia jest znaną od starożytności sztuką leczniczą, polegającą na wykorzystywaniu własności fizycznych metali. Jej korzenie sięgają orientalnej medycyny ajurwedyjskiej. W renesansie zajmował się nią również Paracelsus, ojciec medycyny nowożytnej. Dlaczego srebro jest lepsze od złota i dlaczego w sklepach nie ma już ołowianych żołnierzyków? O tym właśnie z profesor Mariolą Saternus z Katedry Metalurgii i Recyklingu na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Śląskiej rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Czy można wyobrazić sobie rozwój cywilizacji bez metali? Czy bez nich świat byłby równie wielobarwny, fascynujący i frapujący? Jest osiem metali nazywanych starożytnymi. Kilka z nich znamy doskonale, a o innych wciąż zdobywamy nową wiedzę. O nich właśnie z profesor Mariolą Saternus z Katedry Metalurgii i Recyklingu na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Śląskiej rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Niewystarczające zasoby danego języka, związane z występowaniem pewnych przedmiotów czy zjawisk jedynie w określonym regionie powodują przeniesienie tych określeń na grunt języka polskiego.

Przykładem może być igloo — taka forma domostwa nie występuje przecież w naszym regionie geograficznym, więc przejęliśmy nazwę z języka Inuitów. Kolejną przyczyną występowania zapożyczeń może moda. I to również ta odzieżowa — o tym w kolejnej części wykładu z profesor UŚ Katarzyną Wyrwas, kierowniczką Poradni Językowej, rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Niewystarczające zasoby danego języka, związane z występowaniem pewnych przedmiotów czy zjawisk jedynie w określonym regionie powodują przeniesienie tych określeń na grunt języka polskiego.

Przykładem może być igloo — taka forma domostwa nie występuje przecież w naszym regionie geograficznym, więc przejęliśmy nazwę z języka Inuitów. Kolejną przyczyną występowania zapożyczeń może moda. I to również ta odzieżowa — o tym w kolejnej części wykładu z profesor UŚ Katarzyną Wyrwas, kierowniczką Poradni Językowej, rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Język, tak jak jego użytkownicy, stale się zmienia. Staje się bogatszy między innymi dzięki zapożyczeniom, które do niego przenikają. Polski od samego początku swojego istnienia był wzbogacany o nowe słowa, a przyczyny tego procesu były niezwykle zróżnicowane. Z profesor UŚ Katarzyną Wyrwas, kierowniczką Poradni Językowej, rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Jesień, jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się umiarkowanymi temperaturami powietrza z malejącą średnią dobową oraz stosunkowo dużym w skali roku opadem atmosferycznym. Za jesień klimatyczną przyjmuje się okres, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 15 a 5°C. Po jesieni następuje zima, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy – przedzimie. O jesiennej aurze z geografką Katarzyną Gajdą rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Słowo aneksja jest ostatnio odmieniane przez przypadki w serwisach informacyjnych. Słowo pochodzi z łaciny - od wyrażenia annexio – i oznacza przyłączenie. Jak się okazuje, najwięcej o aneksji wiedzą politolodzy. Katarzyna Głuch-Juszkiewicz wyjaśni to na lekcji nauk społecznych.

Choroby nękają ludzkość od zarania dziejów. Do dziś najlepszym możliwym sposobem na zatrzymanie tego stanu jest wciąż rosnący arsenał leków. Niektóre z nich - wynalezione tysiące lat temu stały się początkiem nowych dziedzin medycyny. Nie byłoby tych odkryć, gdyby nie pokolenia chemików. I o wpływie chemii na medycynę opowie profesor Robert Musioł z Instytutu chemii UŚ, z którym rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

W tradycyjnej medycynie surowce roślinne odgrywały niebagatelną rolę. Mieszanki takie były często przygotowywane przez aptekarzy w terapii rozmaitych dolegliwości. Należy jednak pamiętać, że podobnie jak w przypadku leków syntetycznych, również te roślinne miały bardzo silne działanie. Czasem, jak na przykład Currarę, stosowano je, aby zlikwidować przeciwnika. O historii trucizn i ziołolecznictwa z prof. Barbarą Bacler-Żbikowską i mgr Małgorzatą Stępień z Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Leksykografia to dziedzina nauki, która rozwinęła się praktycznie od początków piśmiennictwa. Tradycje leksykograficzne czyli słownikowe były obecne już u starożytnych Greków i Rzymian, ale do dziś przetrwało niewiele ich dorobku.

Osiągnięcia w leksykografii miały również orientalne ośrodki naukowe: chińskie i indyjskie, dokonania te nie miały jednak wpływu na rozwój słownikarstwa europejskiego. Czy dziś używanie słowników jest wciąż popularne? O tym na lekcji polskiego opowie Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.