Nauka każdego dnia | Radio Katowice

Kto z nas nie lubi kolorowych balonów? Znane są baloniki z dzieła Banksiego, czy naszego rodzimego Grzegorza Chudego. Gdy myślimy "balon" równie często w naszym umyśle pojawia się nieco większy przedmiot, służący do transportu ludzi albo reklam. Przydatne stały się również w nauce — używa się ich do pomiaru temperatury czy wilgoci powietrza.

Zapraszamy do wysłuchania podcastu naukowego właśnie o balonach — między innymi tych, które sprawdzają nanocząstki w powietrzu. Gośćmi Katarzyny Głuch-Juszkiewicz są dr Marcin Libera oraz dr Mariola Jabłońska, dyrektor Uniwersyteckich Laboratoriów Kontroli Atmosfery.

Skutki jednorazowego używania i następnie wyrzucania opakowań plastikowych są już wszędzie widoczne na wybrzeżach mórz i oceanów. Odpady plastikowe coraz bardziej zanieczyszczają oceany, a według jednej z ocen do roku 2050 w oceanach znajdzie się wagowo więcej plastiku niż ryb. Ludzie spożywają plastik występujący w łańcuchu pokarmowym. Wciąż nie wiadomo, w jaki sposób wpływa to na ludzkie zdrowie, ale przede wszystkim zabija ekosystem o czym mówi profesor Piotr Skubała ekolog i biolog w rozmowie z Katarzyną Głuch-Juszkiewicz.

Język polski jest jednym z najtrudniejszych języków świata. Zaraz obok chińskiego, z którym problem mają nie tylko obcokrajowcy, ale i rodzimi użytkownicy tego języka. UNESCO szacuje, że nawet 77 proc. Polaków ma problem ze zrozumieniem czytanego po polsku tekstu, a jedynie 2 proc. Polaków jest sprawnych językowo. Problematyczna jest też odmiana czasowników przez osoby czy wyrażanie czasu przeszłego, teraźniejszego i przyszłego. O trudnym języku rozmawiają dr Katarzyna Wyrwas, kierownik poradni językowej działającej na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach i Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Rozwój nauki o żywieniu doprowadził do tego, że możemy wyjaśnić działanie witamin, a także ich znaczenie. Odkrycie witamin także wiąże się z tą nauką. W 1911 roku Kazimierz Funk, Polak, otrzymał mieszankę czynną biologicznie, którą nazwał witaminą. Można więc powiedzieć, stworzył on naukę, która bada niedobór składników w pożywieniu, które wpływają na zdrowie człowieka. Witaminy są szeregiem związków, które pełnią ważną rolę w różnych procesach zachodzących w tkankach człowieka. Zarówno ich nadmiar jak i niedobór szkodzi naszemu zdrowiu, o czym z dr Katarzyną Kasperkiewicz rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Niepylak apollo to jeden z największych w naszym kraju motyli dziennych o rozpiętości skrzydeł dochodzącej do 8 cm. W Polsce jest skrajnie zagrożony wyginięciem. Parnassius clodius to gatunek występujący w całej Europie i w Azji, również na Syberii, aż po rzekę Lenę. Najnowsza publikacja amerykańskich badaczy pt. "Wings That Make Waves”, powstała przy współudziale naukowców z Uniwersytetu Śląskiego, profesora Mirosława Nakoniecznego i doktora Andrzeja Kędzierskiego. Rozmawia z nimi Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

W ubiegłym roku świętowaliśmy setną rocznicę III Powstania Śląskiego. Trzy zrywy niepodległościowe, w 1919, 1920 i 1921 roku sprawiły, że do II Rzeczpospolitej trafiła ważna część terenów przemysłowego Górnego Śląska. Rok 2022 jest w województwie śląskim Rokiem Stulecia Powrotu Części Górnego Śląska do Polski. Jakie były nastroje i oczekiwania Górnoślązaków? Jak sytuacja międzynarodowa wpłynęła na losy mieszkańców dzisiejszego województwa śląskiego? Czy uda nam się ocalić od zapomnienia fakty?
O tym, z historykiem dr Pawłem Parysem z Muzeum Śląskiego w Katowicach rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Sferą, niezwykle istotną z punktu widzenia człowieka, jest biosfera. Jest to przestrzeń, w której może istnieć życie. Obejmuje wody powierzchniowe, dolne warstwy atmosfery i powierzchniową część skorupy ziemskiej. Granice biosfery nie są jednoznacznie określone.
Jakie zmiany zachodzą w biosferze wywołane działalnością człowieka? Co to jest degradacja środowiska naturalnego? Czym jest antroposfera i dlaczego grozi nam wymieranie gatunków - o tym dziś opowiedzą geograf Agata Spruś, ekolog profesor Piotr Skubała i nasza dziennikarka -Katarzyna Głuch - Juszkiewicz

Pewnie większość z Państwa pamięta jak Bridget Jones gorliwie spisywała co roku listę swoich postanowień noworocznych, a potem z jeszcze większą gorliwością robiła wszystko, by ich nie realizować?
Nowy Rok to idealny czas na postanowienia, ale nie "za duże". Naukowcy z University of College London, stwierdzili, że potrzebujemy średnio 66 dni, by skutecznie zautomatyzować nowe zachowania...
O metodach małych kroków, drabinach i szklance do połowy pełnej rozmawiają optymistka Barbara Lech - coach i trener osobisty oraz pesymistka Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Wielu z nas używa często określenia, że gdzieś jest atmosfera gęsta, aż można ją kroić nożem. Naukowcy wiedzą tymczasem, że najgęstszą atmosferę ma w Układzie Słonecznym Tytan - księżyc saturna. A jak to jest z naszą, ziemską atmosferą ? O Tym na lekcji geografii opowie Katarzyna Głuch - Juszkiewicz.

Pewnie większość z Państwa pamięta jak Bridget Jones gorliwie spisywała co roku listę swoich postanowień noworocznych, a potem z jeszcze większą gorliwością robiła wszystko, by ich nie realizować? Nowy Rok to idealny czas na postanowienia, ale nie "za duże". Naukowcy z University of College London, stwierdzili, że potrzebujemy średnio 66 dni, by skutecznie zautomatyzować nowe zachowania... O metodach małych kroków, drabinach i szklance do połowy pełnej rozmawiają optymistka Barbara Lech - coach i trener osobisty oraz pesymistka Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.