Nauka każdego dnia | Radio Katowice

Powietrze jest mieszaniną jednorodną, w skład której wchodzą pierwiastki i związki chemiczne w stanie gazowym. Właściwości powietrza zależą od jego składu. Wiele gazów występujących w powietrzu nie ma szczególnego znaczenia z punktu widzenia chemii. Jednak znaczna część ludności Europy żyje na obszarach, zwłaszcza w dużych miastach, gdzie normy jakości powietrza są przekraczane: zanieczyszczenie ozonem, dwutlenkiem azotu i cząstkami stałymi.

O chlorowcopochodnych, dioksynach, truciznach i mikrocząstkach, które nam szkodzą, dziś w rozmowie z Katarzyną Głuch-Juszkiewicz opowie profesor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Kierownik Katedry Zdrowia Środowiskowego, Grzegorz Dziubanek.

W ostatnich dekadach obserwujemy bardzo szybko postępujący rozwój nowoczesnych technologii. W otoczeniu smartfonów i laptopów, a tuż przed wprowadzeniem na szeroką skalę innych gadżetów wykorzystujących Internet, wciąż używamy przydatnych na co dzień urządzeń działających na zasadzie wytwarzania i odbierania fal radiowych. Dziś na lekcji techniki opowiemy o postaci naukowca , który był wynalazcą nadajników typu Zazula". Historię Andrzeja Cieleckiego, powstańca i konstruktora przybliży Katarzyna Głuch- Juszkiewicz.

Według encyklopedii hałda to usypisko nieużytecznej skały płonnej lub innych odpadów, pochodzących z kopalń, hut, elektrowni i innych zakładów przemysłowych. Słowo to jednak najczęściej kojarzy się ze zwałowiskiem odpadów pogórniczych, usytuowanym na terenie kopalni lub w jej pobliżu. Na lekcję geografii o hałdach zaprasza Katarzyna Głuch- Juszkiewicz.

Już starożytni filozofowie próbowali ustalić pierwsze przyczyny świata oraz wyłonić jakiś ogólny porządek rządzący naszym życiem. Chcieli ukazać prazasadę wszechrzeczy, czyli arché. Według nich świat początkowo był chaosem, a następnie został uporządkowany przez Boga – tak powstał Kosmos. Czy dziś według naukowców chaos jest bałaganem, czy porządkiem rzeczy? O jaki chaos chodzi w matematycznej teorii chaosu? Czym jest Zbiór Mandelbrota i jaki miał wpływ na porządkowanie wiedzy o świecie nauki? Na kolejne spotkanie z profesorem Andrzejem Katuninem z Politechniki Ślaskiej w Gliwicach zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Geometryczne obiekty, jakimi są fraktale, dawniej zwano matematycznymi potworami lub wyrzutkami. Dziś wiedza na ich temat pozwala rozwijać telekomunikację, bezpieczeństwo przesyłu danych, biologię czy rozrywkę. Ze względu na olbrzymią różnorodność przykładów, matematycy obecnie unikają podawania ścisłej definicji, ale z tematem postanowiła się zmierzyć Katarzyna Głuch-Juszkiewicz, a jej przewodnikiem po niezwykłym świecie jest profesor Andrzej Katunin z Politechniki Śląskiej w Gliwicach.

Polska jest pełnoprawnym członkiem CERN już od trzech dekad. Od 2000 roku ośrodek badań jądrowych pod Genewą odwiedzają nauczyciele z Polski, którzy później swoim entuzjazmem zarażają kolejne pokolenia uczniów. Niestety, od kilku lat liczba pedagogów z Polski w CERN-ie znacznie się zmniejszyła. O tym problemie, a także niezwykłej atmosferze panującej w ośrodku opowiadają Jarosław Juszkiewicz i jego gość.

Inteligentny dom i internet rzeczy – wiele się o nich ostatnio mówi, ale co to tak właściwie oznacza? Jak można sprawić, by dom stał się z technologicznego punktu widzenia inteligentny i co można w ten sposób zyskać? Jakie urządzenia składają się na internet rzeczy i jak to wszystko działa? Katarzyna Głuch-Juszkiewicz spróbuje dziś wyjaśnić te kwestie.

Czy wiedzą Państwo, że rośliny bywają przebiegłe, złośliwe i nie zawszą lubią człowieka? A niektóre zjadają owady, potrafią otruć psa i wabią nas pięknym zapachem? Niektóre z nich opisane zostały w książce "Rośliny Polski"- której współautorka dr Anna Orczewska - biolog z UŚ zaprasza do fantastycznego i tajemnego świata otaczających nas roślin. Zostały w niej zaprezentowane gatunki charakterystyczne dla różnych typów krajowych siedlisk naturalnych, półnaturalnych i antropogenicznych. Na przykład tak lubiane przez wszystkich konwalie. O nich między innymi - z dr Anną Orczewską - Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Czym są limfocyty T i B? Jaką rolę w organizmie pełnią mikrofagi? Gdzie jest grasica i czym są choroby autoagresywne? Odporność człowieka może się zmieniać w zależności od różnych czynników - od stresu począwszy na braku snu skończywszy. Czy pomagają nam komórki NK, czyli natural killers - naturalni zabójcy? Naukowcy odkryli, że są one podtypem limfocytów, czyli krwinek białych znajdujących się w naszym układzie immunologicznym. Komórki te chronią nas przed wirusami, nowotworami i innymi chorobami. O tym wszystkim opowie mikrobiolog i immunolog dr Katarzyna Kasperkiewicz z Wydziału Nauk Przyrodniczych UŚ a rozmawia z nią Katarzyna Głuch-Juszkiewicz

Ludzki mózg pozwala automatycznie zarejestrować zachowanie innej osoby, dzięki czemu możemy odtworzyć jej zachowanie i uczucia. Naukowcy dowiedli, że odpowiedzialne są za to neurony lustrzane umożliwiające mentalne czytanie i odtwarzanie zachowań innego mózgu. Problem pojawia się przy zaburzeniach autystycznych. Właściwe działanie neuronów lustrzanych to według badaczy czynnik warunkujący tworzenie prawidłowych relacji międzyludzkich. O lustrze, neuronach, kwasach omega i nowoczesnych metodach badań u najmłodszych, z neurobiologiem dr Adamem Pabisiem rozmawia Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.