News Albo Fake News

Sztab Generalny Wojska Polskiego wprowadził całkowity zakaz wjazdu samochodów wyprodukowanych w Chinach na teren jednostek wojskowych i obiektów chronionych. Decyzja jest podyktowana względami bezpieczeństwa, bo nowoczesne auta to dziś mobilne centra zbierania danych, które w niepowołanych rękach mogą stać się narzędziem do szpiegowania. Zresztą to wpisuje się w szerszą debatę w Europie o tym, czy dynamiczna ekspansja chińskich producentów nie niesie ze sobą poważnego ryzyka dla naszego cyberbezpieczeństwa. Jak Chiny definiują technologię inteligentnych samochodów? Do czego potencjalnie mogą być wykorzystane różne systemy inteligentnych chińskich aut? Ile wokół tego tematu jest fake newsów? Ile przesady i strachu, a ile prawdy? Goście: Paulina Uznańska - wiceszef Zespołu Chińskiego, Ośrodka Studiów Wschodnich, prof. Marcin Ślęzak - szef Instytutu Transportu Samochodowego, Michał Połzun - ekspert ds. telekomunikacji oraz Marcin Maj - Niebezpiecznik.pl.

PKP Intercity kupiło używane wagony od Deutsche Bahn, a w sieci już wrze: że to "niemiecki złom", "stajemy się kolejowym śmietniskiem Europy", a "polskie fabryki wagonów przez to zbankrutują". Emocje mieszają się z komentarzami i zwykłymi fejkami. Na ile to realna ocena stanu technicznego tych wagonów? Krytycy sugerują, że skoro kupujemy używane wagony, to znaczy, że polski przemysł sobie nie radzi. Jak duże to uproszczenie? Dezinformacja w tej sprawie wynika głównie z braku wiedzy technicznej, czy z celowego podgrzewania emocji wokół wątku „niemieckiego” w kontekście gospodarczym czy politycznym? Jak wygląda dziś portfel zamówień krajowych producentów i dostępność nowych wagonów na rynku? Na ile i w jakim aspekcie "używane jest lepsze od nowego"? Gość: Karol Trammer - ekspert branży kolejowej, redaktor naczelny dwumiesięcznika "Z biegiem szyn".

Wraz z rakietami i dronami na Bliskim Wschodzie, w uderzeniu biorą udział też fake newsy. Czego dotyczą główne przekazy tych najbardziej nośnych fejków, które pojawiły się w ostatnich kilkudziesięciu godzinach? O jakiej skali dezinformacji mówimy? W jakim stopniu Iran, Izrael i Stany Zjednoczone prowadzą równoległą wojnę informacyjną? Jakie są główne cele tych narracji? Kto, jak i po co manipuluje informacją? Jak nie dać się wciągnąć w tę cyfrową wojnę? Gość: Mariusz Borkowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu, były korespondent polskich mediów w regionie.

Właśnie ukazał się poradnik, który wprost pokazuje, pod jaką presją dorastają dzieci w cyfrowym świecie. Gdzie kończy się rozrywka, a zaczyna manipulacja i co jest internetową fikcją? Jak bardzo przesycona seksem jest rzeczywistość najmłodszych użytkowników sieci? Powstaje nierealistyczny ideał, który młodzi traktują jako normę i dążą do niego? W odbiorze dzieci czy nastolatków - treści erotyczne w sieci - stały się powszechne i normalne? Jak poważne i niepokojące mogą być tego skutki? Jak powinna wyglądać edukacja dzieci i młodzieży w zakresie krytycznego odbioru informacji, tak, by umiały odróżnić wartościowe treści od manipulacji czy fake newsów? Gościni: Anna Borkowska, psycholog, ekspert ds. edukacji cyfrowej, autorka przewodnika NASK "Pod presją. Internet, media i popkultura a seksualizacja dzieci".

Program SAFE miał wzmocnić europejskie bezpieczeństwo, a stał się bronią w walce sprzecznych interpretacji i uproszczeń. Pojawiły się tezy o "ukrytej warunkowości", "utracie suwerenności" i "finansowej pułapce". Gdzie kończy się krytyka a zaczyna dezinformacja? Skąd bierze się ta rozbieżność opinii na temat programu Security Action for Europe? Co jest uproszczeniem albo przekłamaniem? Na ile w całym tym sporze mamy do czynienia z klasyczną dezinformacją, a na ile z politycznym przedstawianiem tych samych faktów, ale w taki sposób, by wzbudzić określone emocje? Na co każdy z nas powinien zwrócić uwagę, by odróżnić rzetelną analizę dotyczącą SAFE od manipulacji czy uproszczonych narracji podsycanych politycznie? Gościni: Julia Dobrowolska, FakeNews.pl.

"Gigantyczna linia lotnicza upadła" - takie nagłówki pojawiły się w sieci i mogły wywołać niepokój wśród podróżnych. Sensacyjna informacja poleciała w świat, kolejne redakcje ją powieliły, a emocje zrobiły swoje. Co faktycznie wydarzyło się z Royal Air Philippines i jakie informacje zostały błędnie przedstawione? Skąd zatem tej fejk? Chodziło o wywołanie sensacji, a zmanipulowana wiadomość miała zapewnić klikalność? Czyli w tym całym szumie informacyjnym, prawdą jest tylko to, że sprawa dotyczy linii lotniczej. Tyle, że ani nie gigantycznej, ani nie upadłej. Co to oznacza dla pasażerów, którzy mieli wykupione bilety - jakie prawa im przysługują i jak powinni reagować na tego typu sytuacje? Co pasażerowie powinni sprawdzać, zanim uwierzą w sensacyjny nagłówek o problemach przewoźnika? Gość: Jakub Przybyłek, redaktor serwisu lotniczego Pasazer.com.

Dziś, równo cztery lata po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę widać, że wraz z atakiem militarnym także nieprzerwanie trwa wojna informacyjna. Jak te fake newsy ewoluowały przez ten czas i na jakie manipulacje wciąż powinniśmy uważać? Jakie są te najbardziej nośne fake newsy na temat wojny za naszą wschodnią granicą - od co najmniej czterech lat - rozpowszechniane przez rosyjską dezinformację? Od początku to była zaplanowana, dobrze przygotowana i realizowana kampania dezinformacyjna? Jak te fejki, które podważają realność samej wojny albo bagatelizują jej skutki, wpływają na nas, zwykłych użytkowników platform społecznościowych? Jak nie ulegać fejkom dotyczącym wojny na Ukrainie? Gościni: dr Agnieszka Filipiak, politolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Rywalizacja sportowa także może być polem walki o narrację i prawdę. Podczas właśnie zakończonych Zimowych Igrzysk Olimpijskich również pojawiła się fala fałszywych treści, które były wymierzone w ukraińskich sportowców. Jak rosyjska dezinformacja wykorzystała igrzyska, by manipulować opinią publiczną? Fejkowe treści w kontekście wydarzeń sportowych, wymierzone w Ukrainę, nie są nowym zjawiskiem? Rosyjscy sportowcy występowali jako neutralni. Kreml od początku twierdził, że to „dyskryminacja”. Gdzie zaczyna polityczna narracja o „rusofobii”? W rosyjskich przekazach pojawiało się hasło, że Zachód „upolitycznił sport”. To klasyczna technika odwracania ról - oskarżanie innych o to, co samemu się robi? Do kogo skierowane były te przekazy? Goście: dr Leon Ciechanowski, Katedra Zarządzania w Społeczeństwie Sieciowym, Akademia Leona Koźmińskiego.

Jedni mówią: cyfrowe ułatwienie, które wreszcie uporządkuje system podatkowy. Inni: zamach na wolność i totalna inwigilacja. Dziś o tym, co naprawdę kryje się za zamieszaniem na temat Krajowego Systemu e-Faktur. Skąd tyle chaosu i dezinformacji na temat KSeF? Czym jest Krajowy System e-Faktur? Do czego ma służyć i jak jest wdrażany? Na czym polegają manipulacje wokół KSeF, wynikające np. z niezrozumienia działania tego systemu? Gościni: Monika Piątkowska, doradca podatkowy.

Internet straszy segregacją śmieci do 11 pojemników. Brzmi jak kolejny absurdalny przepis? A my sprawdzamy, by nie dać się złapać na ekologiczną dezinformację. Skąd wziął się ten mit i dlaczego tak łatwo się rozprzestrzenił? Czym jest raport Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej i jaki faktyczny charakter ma ten dokument? W Polsce nadal obowiązuje system segregacji pięciu frakcji - tu nic się nie zmienia? Ale trwają prace nad ujednoliceniem oznaczeń na opakowaniach w całej UE i chodzi o symbole materiałowe, a nie o zwiększenie liczby pojemników? Jakie są najczęstsze przykłady dezinformacji dotyczącej gospodarki odpadami? Co zrobić, by lepiej segregować odpady i nie dać się zwieść "śmieciowym fejkom"? Gościni: Natalia Babachanian, kierownik Referatu Partycypacji Społecznej w Biurze Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Bydgoszczy, koordynator projektów ekologicznych, Czysta Bydgoszcz.