November Music - de interviews

De Iraans-Nederlandse Aftab Darvishi is een veelgevraagd componiste die al in zee ging met het Kronos Quartet, het Hermesensemble, Oerknal en De Ereprijs. Haar opera Turan Dokht ging in première tijdens het Holland Festival. Aftab Darvishi schreef een nieuw werk in Farsi voor koor en instrumentale solisten: HamZad, Farsi voor ‘mijn metgezel’. Het werk is geïnspireerd op een gedicht van de Perzische dichter Hooshang Ebtehaj over het verlangen naar een eens gehoorde stem tussen de sterren.

Severade van de in Oekraïne geboren componist Maxim Shalygin is geschreven voor Cello Octet Amsterdam en celliste Maya Fridman. Het is een werk voor acht akoestische cello's, één elektrische cello en 25 speciaal ontworpen instrumenten. Deze unieke, mechanisch aangedreven klankinstrumenten zijn gebouwd door kunstenaar Rob van den Broek. Severade is het derde deel uit Shalygins langlopende cyclus Similar, bestaande uit omvangrijke meerdelige ensemblestukken voor gelijksoortige instrumenten, zoals Lacrimosa voor zeven violen en saxofoonoctet Todos los fuegos el fugeo. De titel Severade is een combinatie van de woorden Sever (Russisch voor 'noord', verwijzend naar de Noordzee) en Serenade. Liefdesliederen die klinken wanneer je blik over de woeste Noordzee waart. Liefde in de zin van Orpheus, maar ook liefde die met stomheid slaat, die angst en beven opwekt, die verwoest en opbouwt.

Violiste Merel Vercammen en saxofoniste Femke IJlstra bedachten tijdens de eerste lockdown in de corona-pandemie een nieuw programma: vier jonge componisten uitnodigen nieuw werk te schrijven voor de ongebruikelijke combinatie van viool en (alt- en sopraan-)saxofoon, met als startpunt het filosofische werk van Bruno Latour in diens 'The Parliament of Things'. In dat boek bepleit Latour de wereld te leren bekijken vanuit het gezichtspunt van andere mensen, dieren, planten en zelfs objecten, door ons daarmee te vereenzelvigen. Wat leverde die intrigerende opdracht op aan spannende nieuwe muziek?

Componisten Aart Strootman, Allison Cameron, Roxanne Nesbitt en Wilbert Bulsink creëerden op afstand en toch samen een nieuw programma voor Modelo62 waarin hun afzonderlijke werken samenvloeien en naar elkaar verwijzen. Van precies genoteerde muziek tot grafische partituren, van traditionele instrumenten tot zelfgebouwde, van gefragmenteerde stukken tot muziek waarin alles af is: totaal uiteenlopend, ver van elkaar verwijderd en toch een geheel. Een mooi nieuw concept waarin de onderscheiden composities vervlochten worden tot een onafgebroken geluidsavontuur.

De Nederlandse componist Jan-Peter de Graaff (1992) laat zich inspireren door barok, impressionisme maar ook jazz en filmmuziek. Hij schreef in opdracht van November Music een nieuwe liedcyclus: Parallax. Uitgevoerd door sopraan Katrien Baerts en Het Collectief Ensemble. Parallax haakt in op de actuele wereld van samenzweringstheorieën, pseudowetenschap, fake news en alle waanzin die daaruit voortvloeit. We maken kennis met een vrouw die zich aansluit bij de Flat Earth Society - die gelooft dat de aarde plat is. De vrouw probeert ons op alle mogelijke manieren te overtuigen van haar gelijk. Ze wil zelfs een raket bouwen om de platte aarde met eigen ogen te zien...

De Canadees-Hongaarse slagwerker en componist Gábor Tarján raakte gefascineerd door de vraag 'Wat is tijd?' dankzij een boek van de natuurkundige Carlo Rovellli. De lineaire één-richtings-ontwikkeling van de tijd gaat altijd gepaard met het ontstaan van hitte. Zou die hitte er niet zijn, dan zou er geen verschil zijn tussen heden en verleden, en dan zou er ook geen herinnering zijn. In een spel met herinnering en herkenning maakte Tarján een werk voor viool (met violiste Emma Breedveld) en elektronica, in een licht theatrale setting die cruciaal is voor de beleving van het stuk. Tijden en tempi lopen door elkaar. Een vervreemdende en melancholische zoektocht naar de ongrijpbaarheid van tijd als klank.

Componist Jan-Bas Bollen heeft voor zijn liedcyclus Blight & Beauty inspiratie gevonden in het werk van filosoof Timothy Morton en romantische dichters als Williema Blake, John Keats en Lord Byron. Dat de muziek daardoor romantisch gaat klinken zou een voorbarige conclusie zijn: Blight and Beauty klinkt soms rauw, luid, punk-achtig, ongepolijst. Complexe ritmes en wilde energie wisselen verstilde momenten van ingetogen schoonheid af. Een kolfje naar de hand van Ensemble Klang en de Britse componiste, bewegingskunstenaar en stemacrobaat Elaine Mitchener. Een belangrijk bericht voor vandaag? 'Ik probeer bij de les te blijven', aldus Bollen. 'De noten. Natuurlijk hoop ik op verandering, maar of muziek die kan bewerkstelligen?'

De jonge Nederlandse componist Boris Bezemer schreef nieuw werk voor contrabas, blokfluit en elektronica. Bezwerende muziek die steeds meer het resultaat is van nauwe samenwerking tussen comnponist en musici, met de componist ook als een van de musici. Eerder klonk zijn werk al tijdens het Minimal Music Festival 2021 en in het Orgelpark Amsterdam. Bezemer voert het nieuwe werk samen uit met contrabassist James Oesi en blokfluitspeler Juho Myllylä. En Boris werkte eerder samen met deze topmusici. Myllylä speelt in de opera's van Bezemer, waaronder Figaro (solo): Bring me a storm (De Nationale Opera). Oesi voerde het voor hem gecomponeerde Bass Piece uit.

Van componist Richard Rijnvos zijn in november 2021 twee premières te horen: Riflesso sull’incontro, een 'companion' stuk dat als het ware een reflectie is op Octandre van Edgard Varèse, door Musikfabrik olv Enno Poppe. In dezelfde week, weliswaar niet in November Music, gaat ook een volgend werk in de Grand Atlas-reeks in première: Afrique, een muzikale reis door Afrika, door Slagwerk Den Haag en het Residentie Orkest.

Bert Palinckx, artistiek directeur van November Music, vertelt over onder meer 'Babylon aan de IJssel' van Hawar Tawfiq, een muziektheatervoorstelling die vorig jaar niet kon doorgaan vanwege de corona-maatregelen. In het slotweekend verder het Bosch Requiem van vorig jaar, YeonDo van Seung-Won Oh.