Optional Opinion

นักจิตวิทยาพยายามแบ่งประเภทรูปแบบความผูกพันในวัยผู้ใหญ่มาอย่างต่อเนื่อง และในปี 1990 Bartholomew ได้พัฒนาโครงสร้างรูปแบบความผูกพันในผู้ใหญ่ที่แบ่งออกเป็นมิติ 2 ดังนี้

มิติความวิตกกังวล หมายถึง ความรู้สึกเห็นคุณค่าในตนเองและความรู้สึกว่าตนเองคู่ควรแก่การยอมรับหรือปฏิเสธจากผู้อื่น มิตินี้จะสะท้อนว่าบุคคลมีความรู้สึกทางบวกหรือทางลบต่อตนเอง (model of self)

มิติหลีกเลี่ยง หมายถึง ระดับที่บุคคลจะเข้าถึงหรือหลีกเลี่ยงความใกล้ชิดและปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น มิตินี้สะท้อนความรู้สึกทางบวกหรือทางลบที่มีต่อผู้อื่น (model of others) มองว่าผู้อื่นน่าไว้ใจหรือไม่น่าไว้วางใจ อยู่เคียงข้าง ห่างเหิน เอาใจใส่หรือละทิ้ง

จากโมเดล 2 มิตินี้สามารถสร้างรูปแบบความผูกพันได้ 4 รูปแบบดังต่อไปนี้

รูปแบบความผูกพันแบบมั่นคง (Secure) เป็นรูปแบบที่มองตนเองและมองผู้อื่นในทางบวก บุคคลจะรู้สึกสบายใจเมื่อมีความสัมพันธ์ใกล้ชิด เห็นคุณค่าในตนเองและให้ความสำคัญกับการเป็นตัวของตัวเอง เต็มใจพึ่งพาและรับการสนับสนุนจากผู้อื่น

รูปแบบความผูกพันแบบหมกมุ่น (Preoccupied) เป็นรูปแบบที่มองตนเองทางลบ และมองผู้อื่นทางบวก บุคคลจะมีความรู้สึกลึกๆ ว่าตนเองไม่มีคุณค่า จึงต้องการที่จะยืนยันคุณค่าของตนเองด้วยการพยายามอย่างมากที่จะมีความสัมพันธ์ใกล้ขิดกับผู้อื่น และหากผู้อื่นไม่เข้าใกล้หรือใกล้ชิดเพียงพอ บุคคลจะมีความเศร้าและหดหูอย่างมาก

รูปแบบความผูกพันแบบหมางเมิน (Dismissing) เป็นรูปแบบที่มองตนเองทางบวก และมองผู้อื่นทางลบ บุคคลจะปฏิเสธและหลีกเลี่ยงที่จะใกล้ชิดกับผู้อื่น เพราะคาดหวังเกี่ยวกับผู้อื่นในทางลบ จนคิดว่าความสัมพันธ์ใกล้ชิดเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็น นอกจากนี้บุคคลยังให้คุณค่ากับตนเองด้วยการปฏิเสธว่าบุคคลอื่นมีคุณค่ากับตนและให้ความสำคัญกับความเป็นอิสระอย่างมาก

รูปแบบความผูกพันแบบหวาดกลัว (Fearful) เป็นรูปแบบที่มองตนเองและผู้อื่นทางลบ บุคคลจะประเมินค่าของตนเองจากการตอบสนองและลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างตนและผู้อื่นว่าผู้อื่นทำดีกับตนหรือไม่ แต่ในขณะเดียวกันบุคคลกลับหวาดกลัวที่จะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิด เพราะกลัวว่าจะได้รับความเจ็บปวดจากความสัมพันธ์หรือการถูกเพิกเฉยไม่ใส่ใจจากผู้อื่นเนื่องจากมองผู้อื่นในแง่ลบ

ใน Ep.นี้ผมก็อยากจะมาแชร์ข้อมูลเกี่ยวกับอาการ Dunning Kruger Effect ซึ่งสำหรับคนที่รู้แล้วก็ไปฟังเพื่อเอาความบันเทิงได้ครับ แต่สำหรับคนยังไม่รู้ก็จะได้รู้ครับว่ามันคืออะไร

ผมก็ไม่กล้ายืนยันว่ามันมีจริงมั้ย เหมือนกันครับ แต่แค่อยากให้ลองฟังเป็นไอเดียเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็พอ

ทุกวันนี้ผมสังเกตเห็นคนส่วนใหญ่เกิดอาการ Anxiety ในเรื่องนี้ขึ้นเยอะ ซึ่งผมก็เป็น 1 ในนั้น ใน EP.นี้เนื้อหาส่วนใหญ่ผมจะอิงหนังสือชื่อ late bloomers the power of patience หรือชื่อแปลไทย "สำเร็จได้ไม่เห็นต้องรีบ" โดยพอผมได้อ่านสรุปเล่มนี้แล้วมันได้ทำให้ความกังวลดังกล่าวแทบจะหายไปทันทีเลย ผมเลยอยากจะนำมาแบ่งปันแบบคร่าว ๆ กัน

เรามักเคยปลอบใจด้วยประโยคที่เปรียบเทียบกับคนที่ด้อยกว่าเรา เพื่อเป็นการให้กำลังใจตัวเองกันอยู่บ่อย ๆ แต่ถ้าใช้กันเยอะหรือบ่อยเกินไป มันอาจไม่ให้ผลดีสักเท่าไร

ในโลกที่หลาย ๆ อย่างก็ดูโหดร้ายไปหมด หันไปทางไหนก็เจอแต่สิ่งที่ดูเหมือนจะทำร้ายจิตใจเราได้ ความคิดที่อยากจะไม่รู้สึกอะไรเลยก็คงผุดขึ้นในหัวของหลาย ๆ คน แต่นั่นมันดีแล้วจริง ๆ เหรอ?

เราชอบคิดกันว่าการเก็บซ่อนความรู้สึกตัวเองนั้นทำให้เราเป็นคนเข้มแข็ง แต่จริง ๆ แล้วผลมันตรงกันข้ามเลย มาฟังกันว่าเพราะอะไร

ความกังวลมันคือภาวะที่ปกติมาก ๆ ในมนุษย์ แต่สิ่งที่จะมาคุยกันในตอนนี้คือ ทำไมเราถึงชอบกังวลกับอนาคตที่มันก็ยังมาไม่ถึง มาลองหาสาเหตุกัน

ช่วงนี้หลาย ๆ คนก็คงเข้าสู่ช่วงศึกสุดท้ายในรั้วมหาลัย(ถึงเรียนอยู่บ้านก็ตาม) หลาย ๆ คนที่มีเป้าหมายชัดเจนก็รอไม่ไหวที่จะใบปริญญา แต่หลาย ๆ คนกลับรู้สึกเคว้ง ๆ รู้สึกว่าไร้จุดหมาย จะเอาไงดีกับชีวิต มาฟังกันว่ามันคืออะไร