ORF Roma Podcast

Angle duj berscha, i Austrija le 2te august, o Internacijonali Romengero taj Sintijengero Holocaustiskero Gondolipeskero Di, te ojs nacijonali gondolipeskero di, and vodintscha. Tschak tschule Roma taj Sinti o holocaust prik dschivde. Te adabersch Betschiste taj ande Lackenbach, gondolipeskere mulatintschage tel likerde ule. Ando maschkarutno punkto terdschonahi o historiji odole familijendar, savengere dschene tradim taj murdarde ule.

Usi Tschavengeri Utschi Ischkola la Privati Pedagogischi Utschi Ischkolatar Burgenland, adabersch erschtivar o but tschibtschakero vakeripe ando maschkarutno punkto terdscholahi. Ando seminar „Film tel uso tschibtschakere heroji“, o tschave jek radijoskero falato kerde, filmtscha tradine taj pasche o flogoskere grupnengere tschibtscha le Burgenlandistar te prindscharel sikline.

O Roma taj o Sinti angle buteder sar tranda berscha ojs flogoskeri grupn aun prindscharde ule. Adale ciliske te i flogoskeri grupn le Jenischijendar palal dschal. Kaj buteder dschando te ol, so Jenischi hi taj katar on an, restscha pe amaro reporteri Adi Gussak le pisimaschiha taj anglevakeripeskere dschenoha Markus Josl.

O Lars Lindgren jek schveditiko Sinto hi. Ov ojs ermitleri uso schveditiko birovtschago „Diskrimineringsombudsmannen“ butschalinlahi, o schtotlichi antidiskriminacijakero than la Schvedijatar. Vasch leskere pajtaschtschage ando Burgenland, o nevo flogoskero grupnengero kher, kaj ov pedar leskeri buti taj te pedar i situacija le Romendar andi Schvedija phukatscha, kher rodija.

Neve historischi forschiniptscha, schitikne lakiptscha la cajtatar le NS-reschimistar sikan. Te burgenlanditike Roma uso bauninipe le rajipeskere poschtitostar, mujsinipeskeri buti iste kerde taj paloda opfertscha le nacijonalsocijalistischi tradipestar le ule. Use ada, o pisimaschi Ludwig Laher, ando Pradimo Kher Erba, neve dikiptscha angle terdschartscha.

Imar o 35to-var adabersch o Roma-Butschu mulatim ulo. O tradicijoneli Roma-Butschu ando kulturakero kher Tenu Erba ando Burgenland tel likerdo ulo. Afka sar te ando agune berscha, o mindenfelitiko la tradicijoneli flogoskera grupnengera muschikatar le mindenfelitike bandijendar ar dschumim ulo.

Duj barikane koji, jek barikano mulatintschago. Ando khera le farajnistar Romano Centro, ando triti betschitiko gemajndakero becirik, o sako berschengero ischkolakero kisetinipeskero mulatintschago tel likerdo ulo. Andi glajchi cajt te o 35-berschengero jubilejum le farajnistar. O ischkolaschkiji taj ischkolaschtscha, save uso ischkolakero kisetinipeskero mulatintschago ando maschkarutno punkto terdschon, uso sikadipeskere- taj ischkolakere pomoschagoskere diptscha le Romano Centrostar, use hi.

O falato „3000 Einzelteile“ ande jek provokanti, satirischi koja odoleha donde pe bescharel, sar Romnja taj Roma ande kulturakere institutscha ar nucim on taj sar gadsche oda esbe len, te on o tirinipe tel dschumime manuschendar dikle. O schauschpilertscha Romnja taj Roma andar o Ungriko hi.

Ande amaro sendungakero redo „Naschade Romengere sidlungtscha le Burgenlandistar“ amaro reporteri Adi Gussak akan upro jomakero rodipe ando naphandlo foro Rust hi. Odoj resel la gondolipeskera inicijativa Rust, savi pe gejng o pobisteripe ando gav and bescharel.

O kher le flogoskere grupnendar Erbate akan kisno hi. Ojs khetano centrum le burgenlanditike flogoskere grupnendar, talaliniptschengere schajiptscha te kerel, o khetanbutschalinipe te soraljarel taj jek than le kultureli arparujipeske te ol. Adaj akan but farajntschen le flogoskere grupnendar lengero beschipe ovla. Telal lendar te o farajn Roma-Service, savo le erschti prik sidlinipeskere butjenca kesdintscha.