ORF Roma Podcast

I andar i Tschechija ali taj sajt but berscha andi Austrija dschivdi pisimaschkija i kenva „Loschande pamaristscha jeka latscha ratake“ ar del. O historiji asajipe te anen, o vodschi aun te astaren taj o pharo sako diveseskero dschivipe eknaj pobisterdo te muken. Lakere pamaristscha na vakeren tschak le ternen aun, on te le phuren aun vakeren, save meresch ande jek fantasijakero them ande usinen.

Micindo taj but soraha sikatscha o Seimen Mettbach leskeri muschika uso Sintijengero kulturakero di ando R&B farajn ando 7to betschitiko gemajndakero becirk. O dschilaschi taj pijanisto leskere dschilenca, i kultura taj ajgeni historiji ande jek barikano koja dschivdon kerel. Leskeri jekoschni ardschumintschagoskeri forma, jazz, swing, soul taj avre andfojiniptscha use jek barikano hango khetan phandel.

Ando bersch 1992 Romengere tschave taj tschaja andar o suditiko Burgenland ando thaneskero schtudijo Tikni Martona, i dschili „Amen sam Roma“ la akcijonake Udud ando schitiknipe dschilade. O Adi Gussak poar tschaven taj tschaja papal lakla, on imar bare hi, taj ov ada phuro uprelipe angle lenge kheltscha – kaj papal but palgondoliptscha dschangarde ule.

I boschitscha uso lek barikaneder sveco ando bersch genel taj le lek buteder familijendar baro mulatim ol. Na tschak la Kedveschna Rat, hatek te la cila adventiskera cajt, jek baro barikanipe ando bersch hi. Ande amari adiveseskeri sendung Roma sam schunen tumen vodschikane Romengere-pamaristscha, save i Susanne Horvath taj o Josef Schmidt genen.

Le Roma Advent imar sajt but berscha tradicija hi. Ov tel likerdo ol, kaj o terdschojipe la flogoskera grupntar le Romendar naschado te na ol, taj kaj i tradicij taj i kultura soraljarde te on. O terdschojipe la flogoskera grupnatar ando pradipe terdschivdo taj sikado te ol.

Na dur pal, Tenu Erbate jek barikano jubilejum mulatim ulo taj odoj papal sikatscha pe, saj koja o but tschibtschakero vakeripe taj i krejativi sikadipeskeri buti ando Burgenland khelen. Jek nevo projekto la organisacijatar UMIZ4KIDS adaj ando maschkarutno punkto terdscholahi, vodim muschikatar, poesijatar taj but terne talentirti tschavendar taj tschajendar.

Ando maschkarutno novemberi ande Lackenbach, o sako berschengero gondolipe le Romenge taj Sintijenge tel likerdo ulo. But eseri manuschenge o logeri Lackenbach i lejcti schtacijona sina, angloda on ande avre logertscha ledschim taj murdarde ule. Uso gondolipeskero mulatintschago te adabersch but fatreterkiji taj fatretertscha la thaneskera- taj la bundakera regirungatar taj le Romengere organisacijendar use sina.

O gendo le manuschendar, save andi cajt la NS-diktaturatar le tradimenge arakipe taj pomoschago denahi, igen tikno hi. O György Gedeon Rohonczy andar i Uprutni Pulja, jek odole tschulendar sina. Ov buteder sar 120 burgenlanditike Roma retintscha. Leske ande leskero hajmatakero foro jek gondolipeskero than kerdo ulo.

I Katharina Graf-Janoska ando bersch 1988 andi Tikni Martona upro them ali. Oj literaturakeri visenschoft taj filosofija andi universiteta Betschi schtudirintscha. Sajt 2015 ojs reporterkija taj moderatorkija le ORF-iske Burgenland butschalinen taj te o flogoskere magacintscha, afka sar „Romano Dikipe“ taj „WIR“ moderirinel.

Ando bersch 1992 erschtivar andi austritiki bare raschajengeri konferenca jeke fatreteriske i buti la Romengera pastoralatar prik dim uli. Akor ando bersch 1996 o referat le etnischi grupnenge andi diöcese Tikni Martona kerdi ulo.