ORpret

Natuurlijk, de werknemers van de organisatie, de vertrouwenspersoon en als het goed is de bestuurder: zij zijn de natuurlijke bondgenoten van de OR. Maar het gesprek spitst zich toe op de Raad van Commissarissen en de Raad van Toezicht. Wanneer heb je daar wat aan als OR en wanneer niet?

‘Als trainer moet je vermaken en verleiden. Als dat lukt, kun je ook nog wat informatie kwijt’, zegt Lukas in deze podcast, om er relativerend aan toe te voegen dat je rol als OR-trainer beperkt is. Want na de training moet de OR weer zelfstandig verder. Rob benadrukt het begrip ‘veiligheid’. Als er in de OR een cultuur ontstaat waarin iedereen durft te experimenteren, ben je een heel eind op streek. Voor Lukas is veiligheid juist een jeukwoord, wat niet wegneemt dat hij – in andere bewoordingen – de visie van Rob onderstreept. De heren blijken het dit keer behoorlijk met elkaar eens .

Rob wil het graag hebben over artikel 25 van de WOR: de plicht van de ondernemer om bij reorganisaties en andere ingrijpende veranderingen advies te vragen aan de OR. Hoe voorkom je dat dit ‘corvee’ wordt: een rituele dans zonder echte toegevoegde waarde vanuit de OR? Veel hangt af van de bestuurder: hoe belangrijk is het voor hem of haar dat de voorgestelde verandering ‘gedragen wordt’ door de OR – en daarmee waarschijnlijk ook door de medewerkers? Waar de heren een verschillende visie op nahouden, is het inschakelen van externe adviseurs bij adviestrajecten. Lukas is voorstander, Rob toont zich terughoudender.

Weinig teams zijn zo divers samengesteld als OR'en. Van portier tot controller, jong en oud, man en vrouw. In Nederland geboren en getogen of met een andere culturele achtergrond. Al die verschillende mensen buigen zich als team over onderwerpen waar ze vanuit hun vakgebied meestal weinig vanaf weten. Vaak gaan ze – ieder vanuit het eigen blikveld – te werk met een grote gedrevenheid: ze willen graag iets voor elkaar krijgen. Dat moet bijna wel tot wrijving leiden. Hoe voorkom je dat het OR-werk een gevecht wordt? Lukas en Rob hebben ondanks al hun ervaring geen recept dat altijd werkt. Wat ze wel weten: oprecht nieuwsgierig blijven naar de ander werkt beter dan elke discussie aangaan als een strijd.

Of je het nu hebt over een onderneming met vijftig medewerkers die alleen in Nederland actief is, of om een multinational waar wereldwijd duizenden mensen werken: in beide gevallen wordt de medezeggenschap geregeld via de Wet op de Ondernemingsraden. En dat is raar. Bij internationale ondernemingen is de WOR een schoen die steeds vaker knelt. Want wat is de speelruimte van de lokale (nationale) directie bij internationale beslissingen – en daarmee de ruimte die de OR heeft? Zou een overeenkomst tussen OR en directie op nationaal niveau kunnen helpen om de medezeggenschap in zo'n situatie beter te borgen? En als we toch nieuwe regels gaan maken, kunnen die dan meteen wat meer in normale-mensentaal?

Waarop rust het OR-werk? Is dat de Wet op de ondernemingsraden of maakt die het alleen maar moeilijker om te laten horen wat er echt leeft onder de medewerkers? Want die wet maakt van de OR een vertegenwoordigend orgaan. En wie zegt dat de OR daadwerkelijk spreekt namens de medewerkers? Je bemoeien met de werkorganisatie is volgens Lukas een mensenrecht: werken is meer dan geld verdienen. Rob krijgt daar een beetje de kriebels van. Voor je het weet hebben we het weer over 'die zielige werknemers'.

De klant is koning. Maar dat wil niet zeggen dat je als opdrachtnemer veroordeeld bent tot 'u vraagt en wij draaien'. Zeggen OR-adviseurs dan wel eens 'nee' tegen een opdracht? En zo ja, wat zijn dan je beweegredenen? Spelen alleen professionele factoren daarbij een rol of kunnen het ook persoonlijke of principiële overwegingen zijn? En kom je als adviseur wel eens terug op een in gedachten uitgesproken 'nee'? Die vragen stellen Lukas en Rob in deze aflevering van ORpret aan zichzelf en elkaar.

Het lijkt logisch om als OR een adviseur te kiezen die qua stijl en opvattingen dichtbij staat. Maar daarin schuilt ook een gevaar. Als je 'meer van hetzelfde' in huis haalt, steek je er vaak minder van op, wat de ontwikkeling van de OR niet ten goede komt. Want daarvoor is juist een ander geluid nodig. Tegelijk is het fijn als 'het gevoel' klopt. Hoe vind je als OR dan de juiste adviseur? Daarom draait het in deze aflevering van ORpret, waarin Lukas en Rob veel eigen ervaringen uitwisselen.

Ooit waren de vakbonden oppermachtig. In sommige sectoren kon je niet eens aan de slag als je geen lid werd van de bond. Inmiddels zijn nog maar weinig werknemers aangesloten bij een vakbond. Welke gevolgen heeft de terugloop van de vakbonden voor de OR? Is het nu bijvoorbeeld aan de OR om op te roepen tot staken als de arbeidsvoorwaarden te veel onder druk komen te staan? Het is een van de vragen waarover Rob en Lukas zich in deze aflevering van OR-pret buigen. Maar eerst krijgen we een lesje geschiedenis.

Is iedereen binnen de organisatie geschikt om zitting te nemen in de OR? Welke eigenschappen zou een OR-lid moeten hebben en welke juist niet? Is deelname aan de OR goed voor je carrière? Over die vragen buigen Rob Kusters en Lukas van Steveninck zich in deze aflevering. Wil je na afloop nog meer weten, kijk dan op www.orpret.nl