ORpret

Daarover praten Rob en Lukas met Rita Betjes, senior beleidsmedewerker Medezeggenschap bij de Sociaal-Economische Raad (SER), waar ze zich onder andere bezighoudt met de vraag hoe jongeren meer bij de medezeggenschap betrokken kunnen worden. OR-werk moet meer sexy worden, is een van de conclusies. Lukas is wat sceptisch: jongeren willen liever rechtstreekse invloed op hun werk dan een vertegenwoordigend orgaan. Rob ziet in sectoren als de zorg hoopvolle ontwikkelingen.

Het oude vooroordeel: als je in de OR gaat zitten, krijg je een ‘stempel’ en nemen je kansen op promotie af. Niets is (tegenwoordig) minder waar, blijkt uit het gesprek met Antoni Hovius en Evelien Soepenberg, ambtelijk secretaris respectievelijk voorzitter van de OR van de gemeente Arnhem. OR-leden krijgen door hun OR-werk een bredere blik op de organisatie en ontwikkelen nieuwe vaardigheden. Niet zelden maken OR-leden na verloop van tijd de overstap naar een leidinggevende functie. OR-ervaring draagt daar zeker aan bij.

Coach van het OR-team, onafhankelijk adviseur en verbinder tussen OR en bestuurder: een greep uit de functies die de ambtelijk secretaris (AS) vervult. De AS is de enige professional in het OR-team (en formeel geen lid van de OR). Twee ervaren AS’en vertellen waarom ze voor dit vak kozen en wat er nodig is om deze functie goed te vervullen.

Lid worden van de OR: typisch iets voor grijze mannen van boven de 50? Nee dus! Er zijn ook jongeren die bewust actief worden in de OR. Omdat ze nieuwe collega’s willen leren kennen, beter willen snappen hoe de directie functioneert en gewoon omdat het leuk is. ORpret sprak met twee van hen: Arvid en Tymen.

In situaties waarin het overleg tussen OR en bestuurder als ongelijkwaardig wordt ervaren, heeft de OR vaak ook huiswerk te doen: Rienk Goodijk, bijzonder hoogleraar governance aan de VU in Amsterdam, oppert dat de OR zich vaak niet duidelijk genoeg positioneert in het overleg met de bestuurder en de Raad van Toezicht of de Raad van Commissarissen. Hij toont zich een pleitbezorger van de professionalisering van de OR: ga de OR-verkiezingen in met een duidelijke profielschets en zorg er via scholing voor dat OR-leden zo snel mogelijk volwaardig kunnen meedoen aan het overleg.

Volgens de letter van de wet is het overleg tussen OR en bestuurder gelijkwaardig. Maar is dat in de praktijk ook zo? Of staat de bestuurder per definitie met 1 – 0 voor? Hij of zij beschikt immers over veel meer kennis en informatie. De paradox: als beide partijen onderkennen dat de relatie per definitie niet gelijkwaardig is, heb je de beste papieren om de relatie zo gelijkwaardig mogelijk te maken. In deze aflevering praat Lukas van Steveninck met collega OR-adviseurs Suzan Dassen en Ton Smits.

OR’en zijn vaak geneigd om heel veel vragen aan de bestuurder te stellen. En vaak roepen de antwoorden op die vragen weer nieuwe vragen op. Niet zelden leidt dat tot irritatie en boosheid bij bestuurders. En het is ook maar de vraag of een OR met al die antwoorden iets opschiet. Radboud Hafkenscheid en Ton Smits sparren met Lukas van Steveninck over de vraag hoe het anders kan.

De samenstelling van veel OR’en is heel divers. Academici moeten er soepel kunnen communiceren met leden die praktisch geschoold zijn. Misverstanden liggen op de loer. Dat geldt uiteraard ook in het overleg tussen OR en bestuurder, vooral als de laatste zijn taal doorspekt met managementjargon, of soms zelfs bewust een mist aan woorden optrekt. Gelukkig hebben de podcastmakers (tolk-vertalers in OR-land) wel wat goede tips. Te gast is wederom Ton Smits.

Een spontane vraag van Rob aan Lukas na afloop van de opname van de voorgaande aflevering leidde tot een geanimeerd gesprek waarin Rob op eigen verzoek dezelfde vraag kreeg voorgelegd en ook Ton Smits en Ton Maas hun kinderdroombaan onthulden. Een luchtige gedachtenwisseling waarbij – het zal niemand verbazen – het OR-werk toch geregeld ter sprake kwam.

‘Ben je er soms ingeluisd?’, wil Lukas weten van beginnend OR-trainer Ton Smits. Een beetje wel, is diens conclusie. Waarom wordt iemand OR-trainer? Hoe zet je de eerste stappen in dit vak? En wat is ervoor nodig om een goede trainer te worden? Het lef om te twijfelen, scherp voor ogen houden wat je wilt en in het moment durven handelen zijn kwaliteiten die zowel Lukas als Rob hoog aanslaan. Is er een school waar je dat leert? Lukas: ‘ja, die heet de straat!’