Het was toch een uitruil: de christenen aanvaardden het algemeen mannenkiesrecht en kregen er van de liberalen en socialisten de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs voor terug. De zogenoemde pacificatie van 1917, nu precies 100 jaar geleden, ging als koehandel de geschiedenisboekjes in. Ten onrechte, het was ‘een stille revolutie’, die vergeten burgers van orthodox christelijke snit -- dompers in liberale ogen – toegang gaven tot de natie Nederland. Dat althans schrijft publicist en voormalig minister Ernst Hirsch Ballin in zijn e-book De stille revolutie van 1917.Ernst Hirsch Ballinis te gast

We wisten het zeker: de nazimoordenaars waren gedegenereerde half-mensen. Niet dus, liet Hannah Arendt zien in haar boek ‘Eichmann in Jeruzalem’. Historica en Arendt-kenner Merel Boers legt uit waarom de klassieker over ‘de banaliteit van het kwaad’ nog altijd actueel is.Deze week een aflevering van Het Laatste Woord. Een podcast over boeken die geschiedenis maakten.

Met in het eerste uur van OVT de geschiedenis van Jeruzalem, de communistische keukenstrijd, adoptieland Korea, de column van Philip Freriks en in Tijdgeest het verhaal van John Wilkins, die een perfecte taal wilde creëren.

Voor de Sovjets was de keuken een belangrijk front in de strijd voor de opbouw van de communistische heilstaat. Het kleinburgerlijk huisvrouwenbestaan moest worden afgeschaft, vrouwen dienden zichzelf van de ketenen van de keukenslavernij te bevrijden en en passant de levensstandaard van de Sovjetburgers op te krikken met voedzame waren. Om deze keukenstrijd in kaart te brengen bestudeerde kersvers Ruslandkundige Olav Hofland communistische kookboeken, koelkastbouwpakketten en wetenschappelijk verantwoorde weck-instructies. Hij schreef de masterscriptie Cooking towards communism en won hiermee afgelopen week de Volkskrant-IISG Scriptieprijs voor Geschiedenis 2017.Olav Hofland is te gast.

De cafeetjes van vroeger raken op, net als de oude mannetjes die ze bevolken, aldus kasteleinszoon Midas Dekkers. Hij beschreef het ouderwetse bruine café in het boek Volledige Vergunning. Tegelijkertijd verscheen het historische kroegenboek De Amsterdamse herberg 1450-1800 van historicus Maarten Hell.Beide auteurs komen praten over de kroeg als historisch centrum van het geestrijke openbare leven.

Warschau, eind 19e eeuw. De gynaecoloog Franz Ludwig Neugebauer doet al jaren onderzoek naar mensen die lichamelijk tussen man en vrouw in vallen. In de volksmond worden deze mensen ‘hermafrodieten’ genoemd. Maar wetenschappers beschouwen de hermafrodiet als een mythisch wezen – een soort eenhoorn. Zij denken dat ergens in het lichaam iets te vinden moet zijn wat ‘de ware sekse’ van het lichaam blootgeeft. Maar wat denkt de ‘hermafrodiet’ er eigenlijk zelf van? En hoe zou Neugebauers onderzoek de basis leggen voor het 20e-eeuwse concept van gender?

Met hoogleraar gendergeschiedenis Geertje Mak en historica Fenneke Sysling, auteur van ‘De onmeetbare mens’.

Met de afsluiting van de waterkering tussen Noord-Holland en Friesland In 1932 werd de Zuiderzee het IJsselmeer. Een project waarvan toen werd gedacht dat het nooit zou worden gerealiseerd!De Afsluitdijk van 32 kilometer is intussen al 85 jaar oud en het symbool van onze strijd tegen water en Nederlands vernuft en inventiviteit, is toe aan een opknapbeurt. Ontwerper Daan Roosegaarde kreeg de opdracht de Afsluitdijk te verfraaien. In het archief van het Spoor Terug vonden we een programma van 30 jaar geleden met interviews met de mannen die de Afsluitdijk maakten tussen 1927 en 1932. In Het Spoor Terug van Michal Citroen een vergelijkbare opknapbeurt van het oude programma vernieuwd met de geschiedenis vanaf 1932 en de actuele gebeurtenissen.

Constantijn, de eerste christenkeizer, wist waar Jezus lag. Hij wees althans de plek aan waar de Verlosser drie dagen had gelegen alvorens hij het op aarde voor gezien hield om te gaan hemelen. In het jaar 325 stond de locatie van het vermoede graf van Jezus per keizerlijk decreet vast, zo blijkt uit onderzoek door Griekse archeologen dat deze week is gepubliceerd in de ‘Journal of Archaeological Science’. En dat is nieuws, tot nu toe ging de datering van de ‘vondst’ en plaatsbepaling van het heilig graf terug tot het jaar 1000. Het graf van Christus is dus 650 jaar ouder geworden, wat niet wegneemt dat de laatste rustplaats van de Mensenzoon nog altijd 350 jaar zoek is.Historicus en Heilig-grafkenner Piet Leupen vertelt over oorsprongsmythe en werkelijkheid van de tombe van de Heer.

Constantijn wist al waar Jezus lag, De Van Imhoff-oorlogsmisdaad en in Het Spoor Terug de geschiedenis van de Afsluitdijk, verteld door de arbeiders die de dijk maakten en aandacht voor de opknapbeurt

We zijn gewend de geschiedenis te laten beginnen bij de mens. En eigenlijk is dat nog te vroeg, want de historie begint pas echt als er geschreven bronnen zijn. Alles daarvoor is voorwerk, prehistorie. Helemaal fout, aldus de beoefenaren van Big History, er was al geschiedenis voor dat Adam ten tonele verscheen, en er zal ook geschiedenis zijn als hij eventueel weer verdwenen is. Het is een perspectief dat steeds populairder wordt, en dat door het Australische Big History Institute – onder andere gesteund door Bill Gates – in een nieuw standaardwerk ontvouwd wordt.Een gesprek over Big History met big history-historica Esther Quaedackers, naar aanleiding van het verschijnen van Het Big History boek. Een geschiedenis van alles.