Wie hip is, gaat naar Berlijn. Zo was het in de jaren twintig, en zo is het opnieuw sinds de val van de Muur in 1989. Er is iets met de stad dat kunstenaars, schrijvers en experimentelen trekt. Maar wat? Historicus Hans Olink ging op zoek naar de x-factor van de Duitse hoofdstad en schreef Berlijn, Berlin. In het spoor van de geschiedenis. Hans Olink is te gast.

Hij was een van de grondleggers van de zogenoemde antipsychiatrie, en ging uiteindelijk in Bhagwan. Jan Foudraine, die deze week overleed, werd Swami Deva Amrito. Maar voordat hij tot inzicht kwam, was hij een van de degenen die de psychiatrie grondig wilde veranderen. Patiënten bestonden welbeschouwd niet, wel gelijkwaardige mensen die gelijkwaardig behandeld moesten worden. Als een mens, en niet als een stuk hout. Foudraine schreef er de bestseller Wie is van hout… over. Historica en antipsychiatriekenner Gemma Blok is te gast.

Deze week werd aangekondigd dat we de 17 miljoen naderen. Sneller dan gedacht, vanwege de enorme toename van immigranten. Dit jaar zal de Nederlandse bevolking naar verwachting met 110 duizend mensen groeien, de grootste groei van deze eeuw. Reden tot zorg of blijdschap? We bespreken het met demograaf Frans van Poppel van het NIDI, het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut van de KNAW.

De recente financiële crisis leidde onder economen ook tot een intellectuele crisis. Er kwamen plots problemen aan het licht die met de gangbare economische ideeën – lees: die van Milton Friedman en Margaret Thatcher – moeilijk te verklaren waren. Onterecht, zo meent hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Irene van Staveren. “Om de uitdagingen van de economie van vandaag te doorgronden en er antwoorden op te vinden hebben we helemaal geen nieuwe theorieën nodig. De inzichten bestaan al, en bestonden al ver vóór de financiële crisis uitbrak.” Probleem is: we zijn al die inzichten grotendeels vergeten. Gelukkig schreef van Staveren de opfrisser Wat wij kunnen leren van economen die (bijna) niemand meer leest. Hoogleraar economie Irene van Staveren is te gast.

17 miljoen Nederlanders; Jan Foudraine; De Neanderthaler en wij; De dansmeisjes van Mao.

De column is van Nelleke Noordervliet

Wat wij kunnen leren van Marx; Het spoor terug: Waar is Willemstad?

In 1973 werd in het miniatuurpark Madurodam in Den Haag een maquette van Willemstad onthuld door Koningin Juliana. Jarenlang gingen Antillianen naar Madurodam om hun Willemstad te zien. Ook Maduro, de naamgever van het miniatuurpark, moet postuum trots zijn geweest dat zijn geboortestad in het park vertegenwoordigd was. Maar in 1991 verdween de maquette en verscheen hij ineens op Antilliaanse feestjes. Vervolgens reisde de maquette via zolders en kinderkamers zelfs af naar Curaçao. Documentairemaker Jesper Buursink reist samen met kunstenaarscollectief Pink Pony Express de maquette achterna en probeert te achterhalen waarom de maquette uit het miniatuurpark verdween.

Het lijkt wel of we elke week weer iets bijleren over de Neanderthaler. Deze week werd bekend dat ze een soort aanmaakblokjes gebruikten om vuur te maken; vorige maand bleek het restje in onze genen wat de mens depressiegevoelig maakt van de Neanderthalers te stammen; en hun herseninhoud was groter dan die van hun op ons gelijkende soortgenoten. Kortom: het beeld van de Neanderthaler is ernstig aan herziening toe – en daarmee ook het zelfbeeld van de mens. Hoogleraar archeologie van de oude steentijd Wil Roebroeks komt praten over de Neanderthaler en wij.

De Culturele Revolutie leidde in China niet alleen tot gewelddadige massahysterie, maar ook tot de schepping van een geheel nieuwe dansvorm: het revolutionair ballet. In balletten met krijgshaftige titels als Het rode vrouwendetachment en De verrassingsaanval op het regiment van de Witte Tijger bedansten ballerina's in kekke legerpakjes op spitzen de zegeningen van het communisme. Het zag er vrolijk uit, maar hoe was het leven van die dansers achter de schermen? Historica Dineke Koerts is een kenner van de Chinese podiumkunsten en zag de voorstelling. Zij is te gast en vertelt ons over de historie van de Chinese danspropaganda.