Het is een probleem dat de Polen tot op heden achtervolgt. Bijna alle vernietigingskampen van de nazi’s stonden op Pools grondgebied. In Polen vonden ook veel pogroms plaats, op eigen burgerinitiatief. De Poolse historicus Jan T. Gross schreef er een onthutsend boek over, en mede daarom wil de Poolse regering hem een onderscheiding af nemen. Ook wil de Poolse regering het gebruik van het begrip ‘Poolse dodenkampen’, tot op heden gangbaar, verbieden.Historicus Stefan van der Poel komt praten over de moeizame Poolse omgang met het gewelddadige Poolse antisemitisme, over Jan T. Gross en over de benaming van holocaustkampen.

Eeuwen geleden werden de beelden van Paaseiland uit steen gehouwen, en nog altijd vormen de honderden norse kolossen een mysterie. Wat voor beschaving had die beelden ooit gebouwd? En hoe is die beschaving ooit aan z’n einde gekomen?Een populaire verklaring luidt dat de Paaseilandse beschaving ooit uit tienduizenden mensen had bestaan, maar zichzelf te gronde had gericht door eerst alle bomen van het eiland te kappen om de beelden over te vervoeren, en in de daaropvolgende milieucrisis zichzelf uit te moorden, tot slechts een paar duizend man op het boomloze eiland achterbleef. Maar deze week bereikte ons het nieuws dat die verklaring de prullenbak in kan.Hoogleraar milieuwetenschappen Jan Boersema is in de studio te gast om te vertellen hoe het dan wél is gegaan op het Paaseiland, en waarom de mythes over Paaseiland zo hardnekkig blijven. Hij schreef het boek Beelden van Paaseiland.

Aanstaande 25 en 26 februari is de Februaristaking uit 1941 maar liefst 75 jaar oud. De Februaristaking was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter, als protest tegen de razzia en deportatie van 425 Joodse mannen. Alweer jaren geleden maakte Kees Slager en Ronald van den Boogaard een reconstructie met betrokkenen. Naar aanleiding van het vijf-en-zeventigjarige jubileum een herhaling van dit Het Spoor Terug uit 1975.

Umberto Eco overleden; De mythe van Paaseiland; De column is deze week van Nelleke Noordervliet; Polen en haar holocausthistoricus; Historische boeken met Bart Funnekotter.

Na bijna honderd jaar wachten is het toch nog tot een proces gekomen tegen oorlogsmisdadiger Wilhelm II. Of beter gezegd, de Duitse keizer werd afgelopen week postuum berecht in een soort van historisch showproces hier te lande. Indertijd kwam het er niet van, omdat Nederland, waar de keizer naartoe gevlucht was, weigerde hem uit te leveren aan de bevooroordeelde geallieerden. Maar deze week was kwam het er dus alsnog van.Te gast is historicus Hans Andriessen, kenner van de Eerste Wereldoorlog en verdediger van de keizer in het nieuwe boek Het proces tegen Wilhelm II.

De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

Afgelopen vrijdag overleed de schrijver van dat ene boek over de Middeleeuwen dat je gelezen moest hebben. En toch schreef hij meer, dan dat ene boek, 'De naam van de roos', dat in 1980 uitkwam. Umberto Eco was een zeer geleerde alleskunner en vooral ook een auteur die op eigenzinnige wijze de geschiedenis tot leven wekte, met figuren die op kenmerkende wijze de slimheden en gebreken van hun tijd verpersoonlijkten.Een gesprek met de Nederlandse vertaalsters van Eco: Yond Boeke en Patty Krone.

Doedelzakcrisis; Rembrandts naakte meisjes; De column van John Jansen van Galen; Weerzien na het grote schisma; Lubbersdrama.

Hij is op Cort van der Linden na de meest gezaghebbende premier volgens het Nederlandse parlementaire journaille: Ruud Lubbers. Vanaf volgende week heeft hij ook zijn eigen dramaserie: Het land van Lubbers. De serie gaat onder andere over Lubbers als minister van Economische Zaken onder Den Uyl, 12 jaar premierschap, zijn pragmatische aanpak en zijn omgang met het andere geslacht. ‘De mensen voelen zich belubberd’, zei Marcel van Dam ooit over zijn politieke handelen. Maar wie was de man achter het ‘belubberen’? Scenarioschrijver Ger Beukenkamp en oud-politicus Bram Stemerdink zijn te gast.

Het heeft een kleine duizend jaar geduurd, maar deze vrijdag zien ze elkaar eindelijk weer: de paus van Rome en het hoofd van de Oosters Orthodoxe kerk. Op Cuba, naar verluidt dankzij bemiddeling van niemand minder dan Raul Castro. In het jaar des heren 1054 excommuniceerden de kerkvaders van West en Oost elkaar. De gebeurtenis zou de geschiedenis in gaan als het grote schisma. Een van de oorzaken was dat de oosterse patriarch er geen zin in had om de paus van Rome als opperbaas te erkennen. Op zijn beurt begreep deze niet waarom zo’n kiezelsteentje niet aanvaardde dat hij, Leo IX de Steenrots was waarop de Verlosser zijn kerk had gebouwd. En dan was er ook nog een even zwaarwichtig als onbegrijpelijk theologisch verschil van inzicht over de heilige geest. Zullen de kerkheren zich op Cuba eindelijk verzoenen? Kerkhistoricus Peter Raedts is te gast.