Geert Mak, Robbert Dijkgraaf, Paul Schnabel en Louise Fresco ontvingen hem al eens. Maar naar wie gaat dit jaar de Comeniusprijs? De prijs van de Comenius Stichting voor personen die in het voetspoor van de 17e-eeuwse theoloog, filosoof en pedagoog Comenius zich dienstbaar maken voor de samenleving, wordt dit jaar voor de vijfde maal uitgereikt. Comeniuskenner Hans van der Linde, tevens verbonden aan de Comenius Stichting, maakt de winnaar van dit jaar bekend en licht en passant toe wie Comenius eigenlijk was. De prijswinnaar zal ook geïnterviewd worden.

De Duitsers schrijven wellicht niet meer als nazi’s, maar ze spellen nog wél als Nazi’s. In 1934 is het spellingsalfabet – wat in het Nederlands begint met de A van Anton en de B van Bernard – van alle Joods klinkende namen ontdaan, en na de oorlog is dat nooit meer teruggedraaid.We bespreken deze curieuze geschiedenis met de Duitse journalist Annette Birschel.

De nichten Hella en Sandra Rottenberg kenden hun grootvader Isay Rottenberg goed, maar zijn vooroorlogse bestaan was voor hen een onbekend hoofdstuk. Dat hij een fabriek bezat, die door de nazi's was afgepakt, zoveel wisten ze. Maar er was veel meer. De nichten gingen op onderzoek uit en maakten de documentaire 'Niet bang te krijgen'.

De Comeniusprijs; Het Spoor Terug: Niet bang te krijgen. Opa en de Duitse sigarenfabriek.

Wie hip is, gaat naar Berlijn. Zo was het in de jaren twintig, en zo is het opnieuw sinds de val van de Muur in 1989. Er is iets met de stad dat kunstenaars, schrijvers en experimentelen trekt. Maar wat? Historicus Hans Olink ging op zoek naar de x-factor van de Duitse hoofdstad en schreef Berlijn, Berlin. In het spoor van de geschiedenis. Hans Olink is te gast.

Hij was een van de grondleggers van de zogenoemde antipsychiatrie, en ging uiteindelijk in Bhagwan. Jan Foudraine, die deze week overleed, werd Swami Deva Amrito. Maar voordat hij tot inzicht kwam, was hij een van de degenen die de psychiatrie grondig wilde veranderen. Patiënten bestonden welbeschouwd niet, wel gelijkwaardige mensen die gelijkwaardig behandeld moesten worden. Als een mens, en niet als een stuk hout. Foudraine schreef er de bestseller Wie is van hout… over. Historica en antipsychiatriekenner Gemma Blok is te gast.

Deze week werd aangekondigd dat we de 17 miljoen naderen. Sneller dan gedacht, vanwege de enorme toename van immigranten. Dit jaar zal de Nederlandse bevolking naar verwachting met 110 duizend mensen groeien, de grootste groei van deze eeuw. Reden tot zorg of blijdschap? We bespreken het met demograaf Frans van Poppel van het NIDI, het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut van de KNAW.

De recente financiële crisis leidde onder economen ook tot een intellectuele crisis. Er kwamen plots problemen aan het licht die met de gangbare economische ideeën – lees: die van Milton Friedman en Margaret Thatcher – moeilijk te verklaren waren. Onterecht, zo meent hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Irene van Staveren. “Om de uitdagingen van de economie van vandaag te doorgronden en er antwoorden op te vinden hebben we helemaal geen nieuwe theorieën nodig. De inzichten bestaan al, en bestonden al ver vóór de financiële crisis uitbrak.” Probleem is: we zijn al die inzichten grotendeels vergeten. Gelukkig schreef van Staveren de opfrisser Wat wij kunnen leren van economen die (bijna) niemand meer leest. Hoogleraar economie Irene van Staveren is te gast.

17 miljoen Nederlanders; Jan Foudraine; De Neanderthaler en wij; De dansmeisjes van Mao.

De column is van Nelleke Noordervliet