De recente financiële crisis leidde onder economen ook tot een intellectuele crisis. Er kwamen plots problemen aan het licht die met de gangbare economische ideeën – lees: die van Milton Friedman en Margaret Thatcher – moeilijk te verklaren waren. Onterecht, zo meent hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Irene van Staveren. “Om de uitdagingen van de economie van vandaag te doorgronden en er antwoorden op te vinden hebben we helemaal geen nieuwe theorieën nodig. De inzichten bestaan al, en bestonden al ver vóór de financiële crisis uitbrak.” Probleem is: we zijn al die inzichten grotendeels vergeten. Gelukkig schreef van Staveren de opfrisser Wat wij kunnen leren van economen die (bijna) niemand meer leest. Hoogleraar economie Irene van Staveren is te gast.

17 miljoen Nederlanders; Jan Foudraine; De Neanderthaler en wij; De dansmeisjes van Mao.

De column is van Nelleke Noordervliet

Wat wij kunnen leren van Marx; Het spoor terug: Waar is Willemstad?

In 1973 werd in het miniatuurpark Madurodam in Den Haag een maquette van Willemstad onthuld door Koningin Juliana. Jarenlang gingen Antillianen naar Madurodam om hun Willemstad te zien. Ook Maduro, de naamgever van het miniatuurpark, moet postuum trots zijn geweest dat zijn geboortestad in het park vertegenwoordigd was. Maar in 1991 verdween de maquette en verscheen hij ineens op Antilliaanse feestjes. Vervolgens reisde de maquette via zolders en kinderkamers zelfs af naar Curaçao. Documentairemaker Jesper Buursink reist samen met kunstenaarscollectief Pink Pony Express de maquette achterna en probeert te achterhalen waarom de maquette uit het miniatuurpark verdween.

Het lijkt wel of we elke week weer iets bijleren over de Neanderthaler. Deze week werd bekend dat ze een soort aanmaakblokjes gebruikten om vuur te maken; vorige maand bleek het restje in onze genen wat de mens depressiegevoelig maakt van de Neanderthalers te stammen; en hun herseninhoud was groter dan die van hun op ons gelijkende soortgenoten. Kortom: het beeld van de Neanderthaler is ernstig aan herziening toe – en daarmee ook het zelfbeeld van de mens. Hoogleraar archeologie van de oude steentijd Wil Roebroeks komt praten over de Neanderthaler en wij.

De Culturele Revolutie leidde in China niet alleen tot gewelddadige massahysterie, maar ook tot de schepping van een geheel nieuwe dansvorm: het revolutionair ballet. In balletten met krijgshaftige titels als Het rode vrouwendetachment en De verrassingsaanval op het regiment van de Witte Tijger bedansten ballerina's in kekke legerpakjes op spitzen de zegeningen van het communisme. Het zag er vrolijk uit, maar hoe was het leven van die dansers achter de schermen? Historica Dineke Koerts is een kenner van de Chinese podiumkunsten en zag de voorstelling. Zij is te gast en vertelt ons over de historie van de Chinese danspropaganda.

Vanaf komende maart viert Rotterdam 75 jaar Wederopbouw. Ter gelegenheid daarvan, in het kader van het project Rotterdam viert de stad, is het Verhalenhuis Belvédère op Katendrecht eind vorig jaar begonnen met de audioregistratie van verhalen van Rotterdammers over de wederopbouw van hun stad.Elk weekend worden in een verplaatsbare keet met studio, ergens op een markant punt in het centrum, door vrijwilligers van het Verhalenhuis Rotterdamse levensverhalen opgenomen. Die geschiedenissen worden verwerkt in lezingen, debatten, manifestaties en tentoonstellingen het komende jaar. Programmamaakster Michal Citroen luisterde mee in de mobiele keet en maakte voor het Spoor Terug aan de hand van de persoonlijke vertellingen een sfeerbeeld van de Wederopbouw van haar eigen stad.

Deze week presenteerde president Obama zijn nieuwste en waarschijnlijk ook laatste plan om de gevangenis op Guantanamo Bay te sluiten: een verkiezingsbelofte die hij na bijna 8 jaar nog steeds niet is nagekomen. Guantanamo Bay staat vooral bekend om de vermaledijde gevangenis, maar ook afgezien daarvan is de Amerikaanse marinebasis op Cuba een vreemde plek met een opmerkelijke geschiedenis, aldus historicus van de Caraïben en Cubadeskundige Gert Oostindie.Gert Oostindie is te gast.

*Onderbroken door schaatsen. Zie deel 2 voor vervolg gesprek.* Ze kwamen uit Groningen, Drenthe en zelfs de Randstad: ‘Hitler’s broedervolk’. De ruim vijfduizend Nederlandse boeren trokken als Arische pioniers naar de bezette Sovjet-Unie om daar vol goede foute moed aan het Groot-Germaanse rijk te bouwen.Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel schreef er het boek Hitlers broedervolk over. De historica is te gast.