مفاهیم به ما کمک می‌کند که دانستنی‌های پیرامون خود را خلاصه و ساده کنیم و آن‌ها را به خاطر بسپاریم. اما به طور معمول حجم و نوع اطلاعات ما، به سادگی مفاهیم نیستند. در واقع، ما در جریان به خاطر‌سپاری، جزئیات زیادی را ذخیره کرده‌ایم و مفاهیم تنها قالب‌هایی برای حجم بالای اطلاعات دخیره شده در ذهن ما هستند. وقتی یک مفهوم در ذهن شما شکل گرفت از آن به بعد وقتی رمزهایی که با آن مفهوم خاص را برای خود شکل داده‌اید بشنوید، ببینید آن را نیز به یاد می‌آورید.

تا به حال به این سوال فکر کرده‌اید که چرا پس از دیدن یک کوچه، بلافاصله از واژه کوچه برای تعریف آن استفاده می‌کنید؟ چرا زمانی که این کلمه را به کار می‌برید انتظار دارید دیگران هم برداشتی یکسان از آن در ذهن خود داشته باشند؟ چرا هیچ کس کوچه را با یک بزرگراه یا خیابان اشتباه نمی‌گیرد و خصوصیات متفاوتی از آن در ذهن ندارد؟ چطور می‌شود که ما دو مفهوم کوچه و خیابان، پله و رامپ را با هم اشتباه نمی‌گیریم؟ چه چیزی سبب جدا شدن آن‌ها در ذهن ما می‌شود؟ این واژه‌ها و معنای آن‌ها در کجای ذهن ما قرار دارد؟ چطور به یاد ما می‌ماند؟ چطور آن را به یاد می‌آوریم؟ و چه تأثیری بر رفتارهای ما دارند؟

ما در اغلب اوقات زندگی در حال ثبت اطلاعات، رویدادها و اتفاقات در ذهن خود هستیم. هنگامی که در حال مطالعه‌ي این کتاب هستید و یا وقتی در محل کار خود روی پروژه‌ها کار می‌کنید، چیزهایی که از قبل می‌دانید را به یاد می‌آورید تا بتوانید کاری را که در حال انجام آن هستید انجام دهید. اگر چنین نمی‌شد دنیا پیوستگی خود را برای شما از دست می‌داد و هر روز باید زندگی را از سر می‌گرفتید؛ به همین علت می‌توان گفت کلیه‌ي افکار و اطلاعات ما، حاصل کار حافظه است. در واقع ادراک، اندیشه و تصورات، اعمال و کارهای ما از حافظه سرچشمه می‌گیرد و به ما احساس تداوم می‌دهد. 

یادگیری مرحله‌ي دیگری از فرآیندهای ذهنی ما است. ما در طول زندگی خود بسیاری از پدیده‌ها را یاد می‌گیریم و از داشته‌های ذهنی حاصل از آن به انجام رفتار می‌پردازیم. اما یادگیری چگونه اتفاق می‌افتد و چه خصوصیاتی دارد؟

نکته مهم در مورد محرک‌هایی که مورد توجه قرار نمی‌گیرند این است که آن‌ها به مرحله‌ي بعدی پردازش ذهنی نمی‌رسند و نادیده گرفته می‌شوند و وقتی محرکی نادیده گرفته می‌شود از چرخه‌ي پردازش ذهنی (فرآیند شناخت) خارج می‌شود و به سطوح بالاتر پردازش نمی‌رسد و نمی‌تواند رمزگذاری و در حافظه ذخیره شود تا برای استفاده‌های بعدی به یاد آورده شود. عوامل متعددی باعث می‌شوند که توجه ما به محرک خاصی جلب شود. این عوامل شامل کنترل بر موقعیت، تجربیات و اهداف و در نهایت ویژگی‌های محرک می‌باشد.

انسان‌هایی هستیم که دایره‌ي دنیای محسوس برایمان محدود است بنابراین در میان انبوهی از پیام‌های بینایی، شنوایی، بویایی و ... تنها بخشی از آن‌ها را دریافت می‌کنیم. در مراحل بعدی از میان این اطلاعات بخش‌های مهم را انتخاب کرده و سپس کندوکاو ذهنی را آغاز می‌کنیم و بر اساس، خصوصیات، شخصیت، باورها، فرهنگ و ..... اطلاعات را مورد ارزیابی و قضاوت قرار داده و در نهایت بر اساس این قضاوت‌ها تصمیم به انجام رفتاری خاص می‌گیریم.

طی فرآیند ادراک عواملی باعث می‌شوند آنچه که ما ادراک می‌کنیم مطابق واقعیت نباشد، وقتی که ادراک از اشیاء و امور منطبق با واقعیت نباشد خطای ادراکی اتفاق می‌افتد. همان طور که گفته شد تجربه زندگی در مکان‌های مختلف و تنوع فرهنگی ناشی از آن در خطاهای ادراکی و نوع آن حائز اهمیت هستند، از این جهت همه انسان‌ها در مورد یک پیام واحد ممکن است دچار خطا نشوند.

همان طور كه گفتيم، اساس ادراک معنابخشی است. در واقع به کمک معنابخشی است که قادر به شناسایی چیزها هستیم اما معیار ما در معنابخشی چیست؟ و چگونه است که وقتی افراد مختلف با محرک‌های یکسان مواجه می‌شوند، ادراکات متفاوتی صورت می‌گیرد؟ 

آنچه را که در بحث ادراک همواره باید مورد توجه قرار دهیم این است که به رغم این که دستگاه احساس و ادراک در همه ما مشابه است ولی هر یک از ما ادراک متفاوتی از پیرامون خود داریم؛ از این رو می‌توان گفت ادراک متفاوت از محرک‌های مشابه می‌تواند نتیجه‌ی ترکیب و در آمیختن عوامل متعددی باشد و تنها یک عامل تأثیرگذار به تنهایی نمی‌تواند تعیین کننده‌ی آنچه ادراک می‌کنیم باشد. در این جا به چند عامل مهم و قابل ذکر می‌پردازیم که هر یک از آن‌ها به نوبه خود سهمی در شکلگیری ادراک ما دارند. 

ما انسانها موجودات پیچیده ای هستیم که قابلیت درک، تفسیر و عکس العمل آگاهانه و هوشمندانه نسبت به مسائل پیرامون خود را داریم. از طرف دیگر، در محیطی قرار داریم که درک تمامی پیچیدگی های آن برای ما امکان پذیر نیست. بنابراین طبیعی است که از مجموع اطلاعاتی که از مرحله احساس به دست آورده‌ایم دست به انتخاب بزنیم. در واقع، گرچه در مرحله احساس به طور ناخودآگاه و به علت محدودیت قابلیتهای فیزیولوژیک، تنها بخشی از اطلاعات محیط را دریافت کرده‌ایم، اما برای این که بتوانیم این اطلاعات خام را برا ی خودمان قابل استفاده کنیم لازم است که آنها را به اطلاعات قابل فهم برای خود تبدیل کنیم. در واقع ما در انتهای مرحله احساس با انبوهی از اطلاعات مختلف که از دستگاه های حسی گوناگون به مغز رسیده است سر و کار داریم! اما چگونه این اطلاعات را سازماندهی و یکپارچه میکنیم؟ چگونه از میان انبوه اطلاعات، آنهایی را که نیاز داریم جدا نموده و طبقه بندی میکنیم؟ در نهایت چگونه این اطلاعات را به چیزهایی با معنی برای خودمان تبدیل مي‌کنیم؟