Opname maart 2026

Vandaag sprak ik met Stefan Muijtjens uit Limburg, de ⁠onafhankelijke landbouwadviseur⁠ die boeren helpt in de bodemtransitie. Hij passeerde ook bij de drie vorige gasten Karel Dewaele, Jarno Vandepoel en Kees Steendijk.

In dit vervolg trekken we de laarzen aan en duiken we écht de agronomische praktijk in. We laten de kantoor-theorie achter ons en bespreken chronologisch wat er daadwerkelijk gebeurt onder en boven het veld. Waarom moeten we veel meer vertrouwen op de pure kracht van planten, en hoe overbruggen we de hardnekkige kloof tussen beleid, theorie en het boerenerf?

We raken aan:

• De belemmeringen in de huidige bio-regelgeving, specifiek de impact van gangbare drijfmest en het vasthouden aan ploegen.

• Hoe e-DNA analyses (die 1200 schimmels en 2500 bacteriën in kaart brengen) onomstotelijk de ravage van ploegen aantonen.

• Het gebruik van plantsapanalyses om realtime bij te sturen op elementen (zoals de balans tussen fosfaat, calcium en borium), in plaats van te gokken op bodemreserves.

• De 3-4-5 methode voor Niet-Kerende Grondbewerking (NKG): onkruidbeheer met zeer ondiepe bewerkingen en het belang van een UV-reflecterende, koelende mulchlaag.

• Estafetteteelt en buddymixen: het strategisch mengen van plantenfamilies om bodemziektes te onderdrukken en jaarrond zonlicht te vangen.

• De illusie van dure externe wondermiddeltjes en fermenten ('bugs in a jug') vergeleken met de pure motor van de bodem: de levende plant.

• De ware aard én de verrassende snelheid van koolstofopbouw (carbon farming), gestuurd door levende wortelsappen (exudaten) met een onmisbare rol voor houtstoffen (lignine).

• Diagnostiek met de spade: waarom je als ultieme graadmeter voor bodemgezondheid op zoek moet naar 60 tot 80 grote 'pendelaars' (>12mm wormengangen) per vierkante meter.

• De voor- en nadelen van doelsturing: hoe het sturen op heldere doelen de boer net zijn vrijheid en vakmanschap kan teruggeven, zolang we er in de praktijk voor waken dat streefwaarden niet verstarren tot rigide minimumregels.

• De absolute noodzaak voor beleidsmakers én onderzoekers om veel vaker hun bureau te verlaten en letterlijk het veld in te trekken.

• Waarom het cruciaal is om over het eigen muurtje te kijken, en de kracht van kwetsbaarheid en het delen van fouten binnen sectoroverschrijdende, lerende netwerken.

Deze podcastreeks is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname maart 2026

Vandaag sprak ik met Stefan Muijtjens uit Limburg, de onafhankelijke landbouwadviseur die boeren helpt in de bodemtransitie. Hij passeerde ook bij de drie vorige gasten Karel Dewaele, Jarno Vandepoel en Kees Steendijk.

In het gesprek legt Stefan de vinger op de zere plek in het huidige landbouwadvies. Waarom loopt het officiële beleid zo vaak achter de feiten aan? Hoe komt het dat theorie en praktijk soms zo ver uit elkaar liggen dat adviezen lachwekkend en zelfs waardeloos worden? Het aandeel chemie moet omlaag, zodat we planten eindelijk zélf weer laten praten met het bodemleven.

We raken aan:

• Waarom chemie de bodembiologie overstemt.

• Dat nitraat toxisch is voor planten en leidt tot nepgroei (wateropname) in plaats van echte droge stof.

• Het grote belang van on-farm research door boeren zelf.

• Waarom we tijdig ruimte moeten maken voor de creatieve ideeën van de nieuwe generatie.

• Dat boeren in transitie ook voor de afzetkant tijd moeten maken.

• Waarom we moeten sturen op het echte economische rendement voor het familiebedrijf, in plaats van ons blind te staren op de kilo's opbrengst.

• Het landbouw-waterhoofd: waar gaat het geld in de landbouw naartoe? Een groeiend leger aan overheidspersoneel, adviseurs en erfbetreders neemt een steeds grotere hap uit de maatschappelijke koek, terwijl de boer de regie én het rendement van zijn familiebedrijf kwijtraakt.

• Hoe je groenbemesters (en specifiek vlinderbloemigen) kunt gebruiken als 'biotoets' om stikstofoverschotten in je bodem af te lezen.

• Een verfrissende kijk op onkruid: het is simpelweg een plant die de biologische groeifactoren op dat moment beter kan benutten dan je eigen gewas.

• De onzichtbare schade van zware oogstmachines, en waarom het beperken van rooivruchten in de rotatie essentieel is voor bodemherstel.

• De groeiende potentie van een gegarandeerd residuvrije markt als krachtig alternatief of opstapje naar bio.

  
  

  Deze podcastreeks is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname februari 2026

In deze aflevering van Pier Review Bio ben ik te gast bij Kees Steendijk op zijn biologisch akkerbouwbedrijf De Korenschoof in Kamperland (Zeeland). Kees en Connie boeren op een van de zwaarste kleigronden van de streek en besloten in het jaar 2000 volledig biologisch te gaan. Sindsdien heeft hij het traditionele graansysteem compleet op zijn kop gezet door op een heel andere manier naar plantcompetitie en de ruimte per plant te kijken. We spreken met hem over zijn pionierswerk in de graanteelt, zijn observaties in het veld en hoe hij bodembeheer in de praktijk aanpakt.

Besproken thema's

• 
  

  Drastisch minder zaaien: De stap van 230 kg naar 40 tot 50 kg zaaizaad per hectare, en waarom het minimaliseren van plantcompetitie essentieel is.

• 
  

  De ontwikkeling van de plant: Hoe tarweplanten die de ruimte krijgen zich in de praktijk ontwikkelen, met een sterke uitstoeling, een robuust wortelgestel en veel grovere aren.

• 
  

  Pionier in bodembewerking: Zijn specifieke aanpak en bewuste keuzes rondom grondbewerking om de bodembiologie en structuur te sparen.

• 
  

  Vaste rijpaden: De keuze voor werktuigdragers op 4,20 meter om bodemverdichting te voorkomen.

• Alles hangt samen: Hoe deze extreme reductie van zaaidichtheid laat zien dat bodem, wortels, plantarchitectuur, ziekteweerbaarheid, organische stof en opbrengst niet los van elkaar te begrijpen zijn.

Meer bronnen

• 
  

  Evenveel opbrengst met twintig keer minder zaad: Verslag over de lezing van Kees op het agro-ecologiecongres, aangevuld met recentere verslagen over het systeem van wortelintensificatie.

• 
  

  Oude tarwerassen voor beter brood: Over innovaties allerhande in de broodketen, zoals de noodzaak van robuuste genetica en de ervaringen van de Bretoense boer-bakker Nicolas Supiot, die ooit zei: "Le blé est l'ennemi du blé" (Tarwe is de vijand van tarwe).

• 
  

  Wetenschappelijke achtergrond: de episode haalt dit onderzoek aan van Marjolein Visser (Université Libre de Bruxelles).

• Historische bron: Blijkbaar werd deze innovatie al beschreven in het boekje “La culture familiale de blé” (1943). We lieten dit vertalen naar het Nederlands. Vraag het aan per mail.

• –

  
  

  Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname december 2025

Vandaag sprak ik met Jarno Vandepoel, jonge melkveehouder van De Vaerendriesch in Hoeleden in het Hageland.

Jarno nam enkele jaren geleden het familiebedrijf over en schakelde bewust over naar bio. Niet vanuit een vast recept, maar vanuit continue observatie en de vraag: hoe kan dit bedrijf eenvoudiger, robuuster en economisch kloppend werken?

In het gesprek komen onder meer aan bod:

• waarom gras het hart van zijn systeem vormt, en hoe dat doorwerkt in rantsoen, arbeid en kosten

• de keuze voor dubbeldoelkoeien, en wat hardheid, vruchtbaarheid en lage input betekenen in de praktijk

• stripgrazen als leerproces: vallen, bijsturen, observeren

• kalving op de wei en een sterk seizoensgebonden ritme in het bedrijf

• wat hij ziet veranderen in bodem, gewas en dieren, zonder zich te verliezen in cijfers of modellen

• hoe eenvoud, goed rekenen en keuzes durven maken hand in hand gaan

Bekijk zeker het filmpje over stripgrazen, mestkevers en het onderzoek van Mieke Lateir bij INBO.

Het artikel Regeneratief begrazen in Vlaanderen brengt ervaringen en inspiratie samen.

Lees verder bij Regionaal Landschap Zuid-Hageland over biodivers rantsoen en schaduwbomen en voederheggen

En volg De Vaerendriesch op Facebook!

–

Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname november 2025

Vandaag sprak ik met Karel Dewaele, bloggende bio-akkerbouwer uit de Westhoek.

Karel vertelt hoe hij stap voor stap omschakelde van een klassiek gemengd bedrijf naar biologische akkerbouw, waarom kijken in de bodem voor hem belangrijker is dan vaste recepten, en wat experimenten hem écht geleerd hebben.

Karel ging de laatste twee jaar naar Groundswell-festival en laat zich al lang heel breed inspireren. Hij benadrukt dat de vertaalslag naar het eigen bedrijf altijd nodig blijft. We spreken over droogtestress, de zin en onzin van composteren, en we vonden de pendelaars waarvan we allebei warm werden.

Beluister zeker ook zijn passage op Radio Inagro en volg hem op Bluesky

Extra bronmateriaal over biodynamische akkerbouwer Erwin Westers, die werd aangehaald:

- video over regeneratieve aardappelteelt

** correctie: in de podcast zei ik per hectare aardappelen 1/3 van die oppervlakte groene mulch, maar het is anderhalve keer de oppervlakte.

- podcast Nieuw Voer

–

Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van Regenerate4Resilience, in opdracht van BioZktBoer, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname oktober 2022

Vandaag sprak ik met Tuur Vandeweyer, die samen met Stephanie het dynamisch veebedrijf Trezemieke uitbaat in Retie. Tuur is ook adviseur en betrokken bij Agrosymbio. In het vervolg van ons gesprek doken we dieper in de uitdagingen van teeltrotatie, bodemleven en rooivruchten. We hadden het over innovatieve technieken zoals directzaai, het gebruik van compostthee en hoe groenbemesters en bomen bijdragen aan gezonde bodems en koeien. Tuur deelt ook zijn inzichten over regelgeving, samenwerking tussen boeren en de rol van bomen als medicijnkastjes voor vee.

In het tweede deel van mijn gesprek met Tuur Vandeweyer, mede-uitbater van het dynamische veebedrijf Trezemieke in Retie, gaan we dieper in op innovatieve landbouwtechnieken en uitdagingen binnen de sector:

Bomen als schaduwleverancier en medicijnkast voor koeien.

Een inspirerend en doorleefd verhaal over innovatieve, agro-ecologische landbouw en de uitdagingen en mogelijkheden van de moderne boer.

Mis het einde niet voor inzichten over kwantumlandbouw!

Connecteer met Jeroen Watté voor suggesties/feedback. Of om samen te werken.

via Regenerate4Resilience.eu

Opname oktober 2022

Vandaag sprak ik met Tuur Vandeweyer, die samen met Stephanie het dynamisch veebedrijfTrezemieke uitbaat in Retie. Tuur is ookadviseur en betrokken bijAgrosymbio. We hadden het over hun start als zorgboerderij, het omschakelen naar agro-ecologische praktijken, en hoe ze extensieve begrazing combineren met innovatieve proefvelden. We spraken over bodemleven, de uitdagingen van meststoffen, en hoe je als boer out-of-the-box kan denken. Eenmaal in de boomhut geraakten we er nog moeilijk uit, dus het vervolg hoor je in deel 2 van ons gesprek.

Het gesprek ging over:

• Start van het bedrijf: Van zorgboerderij naar een agro-ecologisch veebedrijf.

• Regeneratieve landbouw: Hoe Tuur en zijn vrouw Stephanie werken met bodemleven, kruidenrijke weilanden en extensieve begrazing.

• Vergunningsuitdagingen: Obstakels en oplossingen bij het opstarten van een kleinschalige boerderij in landbouwgebied.

• Alternatieve bemesting: Waarom zouten in kunstmest een probleem vormen en hoe natuurlijke processen een oplossing bieden.

• Bodemgezondheid: Het belang van mycorrhiza-schimmels, bodemleven en minimale bodembewerking.

• Praktische innovaties: Proeven met compostthee, directzaai en het gebruik van 23 verschillende soorten in één perceel. 

• Weerstand tegen verandering: Hoe boeren omgaan met de overgang naar nieuwe landbouwmethodes en de rol van traditie en onderwijs.

• Dierenwelzijn: Kruidgevoerde koeien, natuurlijke dekking en het belang van horens voor de mineralenhuishouding.

• Resultaten: Hogere opbrengsten, weerbaardere gewassen en duurzame praktijken die écht werken.

Een boeiend gesprek over landbouw, innovatie en de drang om altijd te blijven verbeteren.

Deze aflevering werd geproduceerd door Regenerate4Resilience (Jeroen Watté) en werd gefinancierd door Wervel vzw.

Podcast episode met melkveehouder Hans Dereepere over regeneratief begrazen

Opname april 2023

Vandaag sprak ik met Hans Dereepere, melkveehouder uit het Oost-Vlaamse Knesselare, die pioniert met regeneratieve begrazing. We hadden het over hoe hij de ploeg liet staan, kunstmestafbouwde en begon met kruidenrijk grasland. Hans vertelde dat zijn weides droogtebestendiger werden en dat deplassen verdwenen zijn na hevige regen. Hans hoopt dat pachten makkelijker wordt voor agro-ecologische boeren en dat boeren en natuurverenigingen leren samenwerken. Hij droomt van coöperaties die grasgevoerde melk verwaarden. 

Waar gaat dit gesprek over?

• historiek van bedrijf

• diversiteit aan genetica door kruising: Holstein, Brown Suisse, Zweeds Roodbont, en MRY

• omschakeling naar regeneratief werken

• diergezondheid

• evolutie in vet- en eiwitgehalte

• inzaaien van kruiden

• beheer van de weides

• evolutie van bodemkwaliteit

• afbouwen van kunstmest, sproeistoffen en ontworming

• inspiratiebronnen - waaronderwebinar waterbeheer van Jos Van Reethhttps://youtu.be/PHhKAZqQzkE enYoutubekanaal van Greg Judy 

• mix méteil en agroforestry

• vragen bij bodem- en voederanalyses

• toekomst visie voor agro-ecologisch pachten

• verwaarding van graszuivel

Deze reeks krijgt steun van de Vlaamse overheid en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

Deze aflevering werd geproduceerd door Jeroen Watté en gefinancierd door Wervel vzw.

Podcast episode 3 over syntropische landbouw met Jos Willemsen

Opname 23 februari 2024

Jos Willemsen is syntropische landbouwer en belichamer vande mens als nuttige soort (bekijk de film)⁠. Hij werkt aan een boek en ⁠geeft cursussen⁠ over voedselbossen en syntropische landbouw. Heel erg aan te raden zijn deartikels op zijn blog. Beluister ook de eerste en tweede episode.

Waar gaat dit gesprek over?

We bespraken hoe je met syntropie een economisch groeimodel vormgeeft zowel op korte als langere termijn en hoe je op bestaande gangbare bedrijven elementen van syntropie in kan brengen. We staan ook stil bij de techniek van enten om de bestaande groeikracht in ecosystemen optimaal aan te wenden voor voedselproductie. En tot slot hadden we het over hoe syntropie water opnieuw door de fijnste haarvaten van het landschap wil doen stromen en hoe we door in te grijpen in vegetatiestructuur, met vortexen water kunnen uitnodigen in het landschap.

Het belang van bodemgezondheid en biodiversiteit: hoe we planten zoals klis, perzikkruid, en pitrus inzetten om de bodemgezondheid te verbeteren en biodiversiteit te stimuleren. 

Duurzaam verdienmodel in de landbouw: hoe syntropische landbouw kan bijdragen aan een verdienmodel door diversificatie en stapelen van functies. "Je hebt vier, vijf teelten door elkaar, of misschien zelfs meer, en daarmee heb je vijf keer veertig procent opbrengst, dus tweehonderd procent." Hoe je plantensoorten selecteert: "Wat we vaak doen is de toekomst uitproberen."

Synergie met Natuurlijke Processen: hoe belangrijk samenwerking is met natuurlijke processen en andere levensvormen om gezamenlijk oplossingen te creëren. "We moeten zorgen dat al die andere levensvormen die staan te popelen om mee te werken, mee kunnen werken." 

Watermanagement en klimaatverandering: hoe een divers bos impact heeft op de condensatie van waterdamp en het genereren van regen op continentale schaal. "Een bos dat bestaat uit één soort en allemaal van dezelfde leeftijd en een gesloten kroondak heeft, iets heel anders is dan een divers bos wat een open kroondak heeft."  "Een gezond bos is beneden kouder en boven warmer." Aan te bevelen literatuur over het werk van Victor Schauberger over oa. water en vortexen: “Living energies (Callum Coats)”

Deze podcast kwam er met steun van het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen, meer info op ⁠www.agroforestryvlaanderen.be

Deze aflevering werd geproduceerd door Jeroen Watté en gefinancierd door Wervel vzw.