Prawda czasu i prawda ekranu

Robert Eggers wyznaczył sobie rolę folklorysty i historyka w świecie filmowców. Ale reżyser nigdy nie zanurzał się w tak odległe dzieje, jak w filmie "Wiking". Fabuła toczy się w Skandynawii, na przełomie IX i X wieku. Książę Amleth, w tej roli Aleksander Skarsgard, poprzysięga zemstę stryjowi Fjölnirowi, który zabił mu ojca i posiadł za żonę matkę, Gudrun.  Czy film "Wiking" pokazuje prawdziwą historię? Czy Amleth był postacią historyczną? O tej brutalnej reinterpretacji historii zaczerpniętej z kroniki dziejów Danii - "Gesta Danorum" autorstwa Saxo Gramatyka - opowiada prof. Jakub Morawiec, historyk i mediewista z Uniwersytetu Śląskiego.

Dinozaury wymarły, ale seria "Jurassic Park" nie! Od lat filmy te kształtują nasze spojrzenie na prehistoryczne gady. Od mozazaura-walenia, po nowe wcielenie spinozaurów i pływającego tyranozaura - paleontolog doktor Daniel Tyborowski sprawdza, czy w najnowszym wcieleniu serii dużo jest błędów i bzdur. Z podcastu dowiesz się m.in: ▶ Czy dinozaury przetrwałyby we współczesnym klimacie i mogłyby jeść współczesne rośliny? ▶ Czy dinozaury miały pióra? Dlaczego dinozaury w serii "Jurassic Park" rzadko miewają pióra?▶ Dlaczego seria "Jurassic Park" uparcie myli się co do welociraptorów?▶ Czy tyranozaury pływały? ▶ Jak wielkie w rzeczywistości były mozazaury?

Robert De Niro w filmie "The Alto Knights" przechodzi sam siebie, wcielając się tym razem nie w jednego, a w dwóch gangsterów jednocześnie! Kanwą obrazu są prawdziwe wydarzenia, które doprowadziły do prawdziwego trzęsienia ziemi nie tylko w łonie nowojorskiej Cosa Nostry, ale także w całym przestępczym półświatku Stanów Zjednoczonych. Konflikt mafiosów Franka Costello i Vito Genovese (w obu tych rolach Robert De Niro), który rozegrał się w latach 50. XX w. zakończył złotą epokę przestępczego syndykatu. Czy, jak sugeruje film, to jego pokłosiem było niesławne spotkanie w Apalachin, które niemal doprowadziło do rozbicia zbrodniczego półświatka? Co jest prawdą, a co fikcją w filmie, do którego scenariusz napisał autor "Chłopców z ferajny"?

Jest rok 1928. W zamkniętym klasztorze dochodzi do mrożących krew w żyłach wydarzeń. Owładniętą złymi duchami Emmę Schmidt próbuje wyzwolić z objęć ciemności o. Theophilus Reisinger. Asystuje mu miejscowy proboszcz ks. Joseph Steiger. Ten najlepiej udokumentowany przypadek egzorcyzmu w historii USA stał się kanwą filmu Davida Midella "Rytuał" z Alem Pacino w roli głównej. Co wiemy o rzekomym opętaniu Emmy Schmidt i gdzie film odbiega od rzeczywistego przebiegu tych wydarzeń?

Na tym filmie uczyli się polscy negocjatorzy policyjni. Klasyk kina sensacyjnego opowiada o pojedynku dwóch ekspertów w tym fachu. Jeden z nich, grany przez Samuela L. Jacksona zostaje wrobiony w morderstwo kolegi przez innych gliniarzy, bierze zakładników i chce rozmawiać tylko z innym negocjatorem – w tej roli Kevin Spacey. Czy film dobrze oddaje realia fachu negocjatora? Dlaczego podczas negocjacji nie można wspominać o księżach? O tym opowiada Krzysztof Balcer, były negocjator policyjny.

Film Antoine'a Fuqua z Clive'em Owenem i Keirą Knightley w rolach ma ambicje przedstawienia domniemanych prawdziwych źródeł legendy o królu Arturze, przenosząc widza w V w. n.e. do opuszczanej właśnie przez Rzymian Brytanii. W tej wersji rycerze Okrągłego Stołu są pochodzącymi z naszej części Europy sarmackimi wojownikami, wcielonymi siłą do rzymskich legionów. Okazuje się, że w tej, wydawałoby się, egzotycznej wizji może kryć się ziarnko prawdy. O tym, co jest prawdą, a co fikcją w filmie "Król Artur" opowiada dr Cezary Namirski, archeolog, znawca dziejów Wysp Brytyjskich, pracownik Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej.

Superbohaterski świat filmów i seriali spod znaku wytwórni Marvel Studios to najbardziej dochodowa franczyza na świecie, warta ponad 50 miliardów dolarów. Chociażby z tego powodu warto się jej przyglądać. A pole do badań znajdzie w nim nawet badacz... starożytnych mitologii. Wszak świat tzw. Marvel Cinematic Universe zamieszkują liczni bogowie, a nawiązania mitologiczne znaleźć można nawet w tak pozornie odległych od tego tematu filmach jak "Kapitan Ameryka. Nowy wspaniały świat". Opowiada o tym dr Maciej Paprocki, historyk i filolog, badający recepcję mitów we współczesnej popkulturze.

"Dunkierka", film Christophera Nolana z 2017 roku, w kalejdoskopowy sposób opowiada o ewakuacji brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z oblężonego przez Niemców francuskiego portu na przełomie maja i czerwca 1940 roku. Film pełen jest typowych nolanizmów, jego akcja dzieje się na kilku planach czasowych, a zamiast wygenerowanych komputerowo myśliwców, mamy wielkoskalowe modele, a nawet oryginalne maszyny. Ale czy te zabiegi idą w parze z rzetelnością w oddaniu realiów jednego z punktów zwrotnych II wojny światowej?

1942 rok. Kresy. Silna i niezależna Eliza rozpoczyna pracę jako nauczycielka w wiejskiej szkole. Tam poznaje Stacha – unikającego obowiązków, za to lubiącego kłopoty chłopaka, który staje się obiektem jej fascynacji i rodzącej się w niej wielkiej miłości. Stach zostaje jednak zesłany na roboty przymusowe na tereny III Rzeszy. Eliza podąża za nim. Film "Pani od polskiego" Radosława Piwowarskiego to dziwne dzieło: bardzo skrupulatne pod względem faktograficznym, a jednocześnie wpadające w niezamierzony komizm i naiwność. Opowiada o nim Marta Pawlińska, doktorantka na Uniwersytecie Warszawskim zajmująca się tematem wywózek na roboty przymusowe w czasie okupacji.

Konklawe to wdzięczny temat dla filmowców - otoczone aurą tajemnicy niecodzienne wydarzenie wielkiej wagi. Czy filmy opowiadające o wyborze papieży wiernie odwzorowują to, co dzieje się w Watykanie po śmierci głowy Kościoła katolickiego? O tym, na przykładzie "Konklawe" Edwarda Bergera z Ralphem Fiennesem w roli głównej, wspominając przy tym o filmie "Anioły i demony" oraz serialu "Młody papież" i "Nowy papież", opowiada ks. Przemysław Śliwiński.