Dlaczego w języku polskim powszechnie używamy czasownika "odchudzić", a brakuje logicznie przeciwstawnego "odgrubić", który na pozór wydawałby się bardziej intuicyjny? W tym odcinku rozkładamy na czynniki pierwsze konstrukcję czasowników z przedrostkiem "od-". Tłumaczymy również, dlaczego w tym przypadku to właśnie forma "odchudzić" (czyli: pozbawić grubości, sprawić, by stało się chude) zyskała akceptację i utrwaliła się w mowie, wypierając potencjalne "odgrubienie".

Która forma jest poprawna: "wyprzedaż" czy "wysprzedaż"? Poszukując odpowiedzi na to pytanie trzeba wrócić do historii, kiedy to w języku polskim funkcjonował wyraz "przedać", od którego pochodzi "wyprzedaż". Jednak forma "wysprzedaż", pochodząca od "sprzedaży"... jest także poprawna, choć znacznie rzadziej używane...

Głowę mamy jedną, skąd zatem liczba mnoga w popularnym powiedzeniu? Żeby wyjaśnić te kwestię sięgamy do znaczenia logiki i estetyki w języku, bo to one odgrywają tu kluczowe znaczenie. Na tej samej zasadzie, co wspomniane przysłowiowe "głowy" w polszczyźnie funkcjonuje też "samochód", który - wbrew swojej nazwie - przecież nie chodzi a jeździ.

Wyraz "podpaska" pochodzi od czasownika "podpasać", czyli podwiązać pasem lub taśmą albo przewiązać dookoła. Czy ma ono coś wspólnego z pasem? Pierwotnie słowo to oznaczało przepaskę lub opatrunek podwiązujący i nie ma związku ze słowem "pas". A czy słowo "stanik" ma coś wspólnego ze słowem "stan"?

"Chłopaki" czy "chłopacy"? A może obie formy są poprawne? Otóż obie są dopuszczalne, w zależności od sposobu ich użycia, gdyż różnią się... rodzajem. A więc te "chłopaki" lub ci "chłopacy" lub "chłopcy". Jak prawidłowo używać rodzaju męskoosobowego i poprawnie mówić o chłopakach, warszawiakach czy profesorach? Sprawa nie dotyczy wyłącznie poprawności językowej - znaczenie przy wyborze formy ma także szacunek (lub jego brak),  ogólna ekspansja rodzaju żeńskiego w języku czy nawet szerzej - znaczenie płciowości w kulturze.

Ogólna zasada nakazuje odmieniać  nazwiska. Bezspornie warto próbować, bo wyrazy odmieniane stają się nam bliższe i bardziej swojskie. Jednak w niektórych przypadkach sprawa odmiany może być nieco trudniejsza. Warto bowiem uwzględnić pewne szczegóły. Dobrym przykładem jest tu nazwisko "Gołąb"...

Czy łazienka ma coś wspólnego z łażeniem? Wszak określenie "wychodek" również jednoznacznie nawiązuje do... chodzenia. We wskazane miejsca piechotą chodził również przysłowiowy... król. W polszczyźnie mamy jeszcze "toaletę", "sławojkę" i "kibel". Wyjaśniamy pochodzenie tych nazw...

Jak to zapisać wyrażenie złożone z przysłówka i imiesłowem - łącznie czy rozdzielnie? Nie jest to takie łatwe do wyjaśnienia, gdyż zależy od znaczenia. A więc jak poprawnie zapisać - "nowo narodzony" czy "nowonarodzony"? Od czego zależy pisownia tyego typu wyrażeń?

Odpowiadamy na kolejne trudne pytania słuchaczy. Ten odcinek naszego cyklu poświęcamy... licznikom porządkowym, takim jak "piąci", "szóści" czy... "jedenaści". Wyjaśniamy też rolę i znaczenie kropki po liczebnikach porządkowych zapisywanych cyframi.

Tym razem o... stronach w polszczyźnie. To, co dobre, w języku lokujemy po stronie prawej (np. "prawe czyny"). Lewa strona służy do opisywania czynów wątpliwej jakości (np. "lewizna"). Wyjaśniamy językową "stronniczość" wychodząc do słowa "mańkut", a kończąc na odbijającym się w języku stosunku do osób z niepełnosprawnościami.