سالومه رحیمی ـ حافظه تاریخی سرکوب نیروهای چپ در دوران پهلوی و جمهوری اسلامی، ناگزیر با تجربه‌هایی چون مک‌کارتیسم در ایالات متحده پیوند می‌خورد و یادآور این واقعیت است که بازتولید فاشیسمِ چپ‌ستیز و چپ‌هراس، خطری محدود به یک جغرافیا یا مقطع تاریخی خاص نیست، بلکه پدیده‌ و خطری جهانی است.

اینجا بخوانید:

https://www.radiozamaneh.com/876910/

حسین نوش‌آذر- اشعار علی صبوری بیانگر زوال انسانیت و زبان در جامعه‌ای‌‌اند که از سوگواری محروم شده است. وقتی فاجعه از حدِ تاب‌آوری فراتر رود، سازوکارهای طبیعیِ سوگ فلج می‌شوند؛ زبان از نام‌گذاری درد.

داستان سیاوش بی سوگ نوشته خانم فاطمه دریکوند که یک تراژدی خانوادگی را در بستر یک فاجعه جمعی که همانا کشتار دی ۱۴۰۴ است با تصاویری ماندگار روایت می‌کند و پرسشی اخلاقی درباره خشونت نظام‌مند و سلب حق سوگواری مطرح می‌کند. ین اثر، دقیقاً کاری است که ادبیات باید انجام دهد: تبدیل درد شخصی به بیانی جهان‌شمول که خواننده را در سکوت حیرت‌زده رها کند.

در این پادکست نویسنده داستانش را با صدای خودش اجرا کرده است.

در روزهایی که جامعه ایران زیر ضربات سهمگین سرکوب اعتراضات ۱۴۰۴، شوکی بی‌سابقه و تروماهای عمیق جمعی را تجربه می‌کند، پرسش حیاتی این است: چگونه می‌توان از فروپاشی عاطفی و انزوای تحمیلی جان به در برد؟ طوبی زکی‌پور در این نوشتار با نگاهی به مفهوم «مراقبت جمعی هدفمند»، به بررسی راهکارهایی می‌پردازد که نه برای تسکین آنی رنج، بلکه برای بقای جامعه در برابر خشونت عریان، زنده نگه داشتن یاد قربانیان و بازسازی پیوندهای گسسته میان داخل و خارج از مرزها طراحی شده‌اند. اینجا بخوانید:

https://www.radiozamaneh.com/876520

شعرِ «بگیر نگیر» علیرضا بهنام، عضو کانون نویسندگان ایران، فراتر از یک مرثیه ساده برای قربانیان اعتراضات عمل می‌کند و با زبانی کنایه‌آمیز و تلخ، مستقیماً خطاب به بازیگران سیاسیِ خارج از میدان، به‌ویژه رضا پهلوی به عنوان بخشی از اپوزیسیون موضع می‌گیرد. شعر، تردید مرگبارِ این چهره را در برخورد با اعتراضات افشا می‌کند: از یک سو انکار ضرورت مداخله خارجی و از سوی دیگر التماس به قدرت بیگانه برای حمله، که در نهایت به «پیروزی»ای پوچ بر «جمعیتی که دیگر نیست» و میدانی شسته‌شده از خون می‌انجامد. در این خوانش، شعر هشداری است علیه رهبرانی که شجاعتشان محدود به فراخوان از پشت دوربین‌هاست و استراتژی‌شان نه همراهی با مردم، بلکه انتظار کشیدن برای نجات از بیرون است.

این پادکست به چالش بنیادین داوری یکسان آثار ادبی تولیدشده در دو فضای کاملاً متفاوت می‌پردازد - از یک سو آثاری که زیر سقف سنگین سانسور در ایران با زبان ایهام و نماد خلق می‌شوند، و از سوی دیگر آثاری که در فضای آزاد خارج از ایران با صراحت و بی‌پروایی نوشته می‌شوند. پرسش محوری این است: چگونه می‌توان این دو گونه ادبی متمایز را با معیارهای یکسان سنجید؟ این تحلیل با بررسی هزینه‌های پنهان هر دو فضا از خودسانسوری در داخل تا فشارهای اجتماعی در تبعید، پیشنهاد می‌کند که به جای جستجوی «برنده»، باید به اصالت اثر در بستر تولید آن توجه کرد، همان‌گونه که نهادهایی مانند انجمن بین‌المللی قلم با ایجاد بخش‌های جداگانه برای نویسندگان زندانی یا تبعیدی عمل می‌کنند.

در جهانی که زخم‌های طبیعت هر روز آشکارتر می‌شود، شعر نه‌تنها تماشاگری منفعل نیست، بلکه گاه به میدان مبارزه می‌آید تا از حقوق پایمال‌شده‌ی زمین دفاع کند. صفا صفایی در شعرش با نگاهی دردمندانه و بدیع، فراتر از ستایش رمانتیک، رودهای خشکیده و درختان بریده‌شده را به سوژه‌هایی رنج‌کشیده بدل می‌کند که فریاد مظلومیت‌شان، بازتاب خشونت‌های سیستماتیک علیه زیست‌بوم است. در این جستار جهان‌بینی اکولوژیک و رادیکال صفایی را کاوش می‌‌کنیم و نشان می‌دهیم که چگونه شعر او به بیانیه‌ای انقلابی برای بقای طبیعت تبدیل می‌شود.

سه‌شنبه ۲۷ مه/ ۷ خرداد دومین و آخرین شب شعر «زندگی در برابر اعدام» در همراهی با کارزار سه‌شنبه‌های اعتراضی و فریاد نه به اعدام از زندان‌های ایران، به همت کارزار شعر زندگی در برابراعدام و با همکاری رادیو زمانه در کلاب‌هاوس برگزار شد. هادی ابراهیمی، بهار الماسی، فرشته اقبالی، پریماه اعوانی، مهناز بدیهیان، فانوس بهادروند، سجاد بهارلو، علیرضا بهنام، ساناز داوود زاده، سعید جهانپولاد، پویا خازنی اسکوئی، مینا خازنی اسکویی، پروشات کلامی، صحرا کلانتری، آزاده کاظمی، مهتاب قربانی، علی قنبری، میترا سرانی‌اصل، فروغ سجادی، فاطمه شمس، امید شمس، نیما صفار، وحید علیزاده رزازی، افسانه نجومی، سیما منصوری، ناهید موسوی و علی محمدی شعرهای تأثیرگذاری خواندند

در همراهی با «سه‌شنبه‌های اعتراضی» و فریاد «نه به اعدام» از دل زندان‌های ایران، شب شعر مجازی کارزار «شعر زندگی در برابر اعدام» پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ با همکاری رادیو زمانه برگزار شد. حاضران در این برنامه نقش شعر و ادبیات به‌عنوان نیروی مؤثر در بیدارسازی وجدان عمومی، ساختن افق‌های نو و تقویت جنبش‌های اجتماعی علیه خشونت سیاسی را برجسته کردند. در شب شعر مجازی «زندگی در برابر اعدام» ابتدا دکتر محمود امیری‌مقدم، بنیانگذار سازمان حقوق بشر ایران، بر ضرورت فراگیر شدن جنبش «نه به اعدام» و تأثیر مهم کارزارهایی مانند «شعر زندگی در برابر اعدام» تأکید کرد. سپس دکتر سعید پیوندی، جامعه‌شناس، این کارزار را حرکتی اساسی در مقابله با گفتمان مرگ‌محور و تقویت فرهنگ زندگی توصیف کرد.دکتراسماعیل نوری‌علا، شاعر و فعال سیاسی، مخالفت با اعدام را وظیفه‌ای اخلاقی و شعر را نیرویی برای زیبایی‌آفرینی در جامعه خواند. نسیم خاکسار، نویسنده و شاعر، بر سابقه کهن ادبیات متعهد در توجه به مسائل انسانی تأکید کرد و آتفه چهارمحالیان، شاعر و فعال حقوق بشر، ادبیات را یکی از تاریخی‌ترین و موثرترین راه‌های جامعه‌سازی و تغییر دانست.شعرخوانی با اجرای فریدون فرخ‌اندوز از شعری از بکتاش آبتین آغاز شد و سپس شاعران زیر آثار خود را خواندند:نسیم خاکسار، اسماعیل نوری‌علا، نگین آرامش، فاطمه اختصاری، بهناز امانی، آسیه امینی، آرش چاکری، فرناز جعفرزادگان، مریم جعفری آذرمانی، شوکا حسینی، مهتاب قربانی، محمدرضا عالی‌پیام، داریوش معمار، بیتا ملکوتی، مهدی موسوی، آرش نصرت‌اللهی.مجری برنامه مهتاب وحیدی‌راد، روزنامه‌نگار بود.گروهی از شاعران سرشناس ایرانی در همراهی با کمپین سه‌شنبه‌های اعتراضی زندانیان، کارزار «شعر زندگی در برابر اعدام» را راه انداخته‌اند. این اشعار که در رادیو زمانه منتشر می‌شود، با هدف مقابله با سانسور و افشای موج جدید اعدام‌های جمهوری اسلامی، از جامعه جهانی می‌خواهد در برابر این خشونت نظام‌مند سکوت نکند. شاعران در بیانیه‌ای تأکید کرده‌اند که شعر را به‌عنوان سلاحی برای مقاومت در برابر اعدام و بازتعریف عدالت بدون خشونت به کار می‌گیرند. این کارزار تا پایان کارزار دوازده سازمان حقوق بشری با شعار «نه به اعدام، آری به زندگی» (۱۷ تا ۲۷ مه) در پیوند با سه شنبه‌های اعتراضی #نه_به_اعدام درون زندان‌های ایران همراه و همگام جامعه‌ی مدنی ایران باقی خواهد ماند.

ایران قصد دارد دو میلیون افغانستانی را که در طرح سرشماری شرکت کردند، اخراج کند. سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌گوید در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۵ بازگشت ۲۶۵ هزار افغانستانی را از ایران ثبت کرده است که ۷۵ درصد آنها، یعنی نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر اخراج شده‌اند. خشونت بر افغانستانی‌ها در دو سطح حکومت و جامعه روز به روز بیشتر می‌شود تا آنجا که خشونت فیزیکی بر آنها به امری عادی و پذیرفته شده بدل شده است. دولت، مجلس، رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به ماشین تولید نفرت از مهاجرانی که بسیاری از آنها متولد ایران هستند و بخشی از «جامعه ایران» بدل شده‌اند و بدون توجه به وضعیت افغانستان تحت سلطه طالبان، اخراج افغانستانی‌ها را یک «مطالبه ملی» بازنمایی می‌کنند. زمانه در گفت‌وگو با حمیدرضا واشقانی فراهانی که سال‌های طولانی در حوزه حقوق کودکان و کودکان مهاجر فعالیت کرده است، موج بلند مهاجرستیزی و خشونت بر افغانستانی‌ و همچنین انفعال «کنشگران ایرانی» در برابر این خشونت و مهاجرستیزی را بررسی کرده است.او معتقد است هدف‌گیری اصلی این موج مهاجرستیزانه زنان و کودکان افغانستانی هستند، چرا که مردان می‌توانند درخواست ویزای کار بدهند و به ایران بازگردند.به گفته او در میان جناح‌های سیاسی در ایران و بخشی از مخالفان حکومت در خارج از کشور توافقی بر سر قوانین مهاجرستیزانه و اخراج افغانستانی‌ها وجود دارد.