امضای پیمان دفاعی مشترک مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت ۲۰۲۶، معماری امنیتی خاورمیانه را دستخوش تحولی اساسی کرده است. این توافق سه‌جانبه که بر اساس اصل «حمله به یکی، حمله به همه» شکل گرفته، سه قدرت مکمل جهان اسلام را با ترکیبی از سرمایه‌های مالی، توان نظامی و بازدارندگی هسته‌ای گرد هم آورده است. بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، این پیمان را موید تغییر نگاه کشورهای عربی به نقش آمریکا می‌داند و معتقد است که آن‌ها دریافته‌اند واشنگتن منافعشان را در برابر منافع اسرائیل قربانی می‌کند. به باور او، این ائتلاف جدید نه‌تنها موازنه قدرت را به زیان آمریکا و اسرائیل تغییر داده، بلکه با کاهش خصلت بازدارندگی جمهوری اسلامی، زمینه‌ساز کاهش تنش‌های نظامی و فاصله‌گیری تدریجی کشورهای منطقه از چتر دفاعی واشنگتن خواهد شد.

گفت‌وگو با مهرداد وهابی درباره حقوق مالکیت، خصوصی‌سازی و پایه اقتصادی سکولاریسم by radiozamaneh

عبور جمعیت ایران از مرز ۸۷ میلیون نفر، در حالی که نرخ تولد و مرگ‌ومیر تفاوت‌های فصلی آشکاری را نشان می‌دهد، پرسش‌هایی اساسی دربارهٔ کیفیت زندگی، نابرابری‌های طبقاتی و پیامدهای اجتماعی این پویایی جمعیتی برانگیخته است. پروفسور مسعود کمالی، استاد جامعه‌شناسی، در گفت‌وگویی جامع هشدار می‌دهد که مهاجرت روستایی، رشد حاشیه‌نشینی و الگوی دوگانهٔ فرزندآوری میان طبقات فقیر و متوسط شهری، ریشه در سیاست‌های نئولیبرال و نقش ناچیز دولت رفاه دارد؛ او تأکید می‌کند که بدون تغییرات بنیادین در ساختار اقتصادی و رویارویی با نظام نئولیبرال جهانی، نه‌تنها اختلاف طبقاتی عمیق‌تر می‌شود، بلکه خطر سازمان‌دهی جمعیت‌های حاشیه‌نشین توسط نیروهای افراطی و سرکوبگر، ایران را در معرض بحران‌های اجتماعی–سیاسی پیچیده‌تری قرار خواهد داد.

اعلام توافق حماس برای خلع سلاح در پایان ژوئیه ۲۰۲۶، اگرچه از سوی آمریکا به‌عنوان نقطه‌عطفی تاریخی در مسیر صلح غزه معرفی شده، اما در عمل با بن‌بستی دوسویه روبه‌روست؛ اسرائیل بدون خلع سلاح کامل و خروج همه‌جانبهٔ تسلیحات از نوار، دست به عقب‌نشینی نمی‌زند و حماس نیز اجرای این فرآیند را مشروط به توقف حملات و خروج نیروهای اشغالگر کرده است. بهروز عارفی، تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با زمانه این طرح را عمدتاً روی کاغذ می‌داند و معتقد است تا زمانی که اشغالگری اسرائیل پایان نیابد و حق برابر فلسطینیان به رسمیت شناخته نشود، مقاومت به‌عنوان پاسخی طبیعی به آپارتاید و شهرک‌سازی، ادامه خواهد یافت و این توافق‌های نظری، تغییری در واقعیت تلخ میدانی ایجاد نخواهد کرد.

کنوانسیون کاسپین اگرچه از نگاه بسیاری سندی صرفاً حقوقی برای تقسیم منابع آبی و بستر دریا به شمار می‌رود، اما مهم‌ترین دستاورد آن برای ایران در عرصه امنیت ملی رقم خورده است. «مسعود دلبری»، کارشناس انرژی، در گفت‌وگو با زمانه تأکید می‌کند که ماده ممنوعیت حضور نیروهای نظامی کشورهای غیرساحلی در این کنوانسیون، عملاً سپری امنیتی در برابر رقابت قدرت‌های فرامنطقه‌ای ایجاد کرده و مرزهای شمالی ایران را از مداخلات خارجی مصون داشته است؛ با این حال، او نسبت به خلأهای حقوقی موجود در زمینه خطوط لوله و تعیین‌نشده ماندن مرزهای بستر و زیربستر برای بهره‌برداری از منابع نفت و گاز هشدار می‌دهد و بر لزوم دیپلماسی فعال و توسعه زیرساخت‌های شمالی برای تبدیل این ظرفیت حقوقی به قدرتی پایدار تأکید دارد.

در ماه‌هایی که از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران می‌گذرد، هنوز عده‌ای از حمله نظامی و جنگ دفاع می‌کنند و همچنان بر همان موضعی ایستاده‌اند که از روز نخست داشتند. اما حتی در میان گروه‌هایی که خود را مخالف جنگ می‌دانند نیز هنوز کسانی هستند که با صراحت از ضرورت توقف جنگ سخن نمی‌گویند و حتی از آنکه بدون لکنت، نام کشورهایی را که این جنگ را آغاز کردند بر زبان بیاورند، پرهیز می‌کنند.

این هراس و این نوع نگاه از کجا نشأت می‌گیرد؟ در این‌باره زهرا باقری‌شاد با بهداد بردبار، روزنامه‌نگار، گفت‌وگو کرده‌ است.

افزایش چشمگیر تراز آب دریاچه ارومیه در سال جاری اگرچه امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما کارشناسان آن را تنها یک «تنفس موقت» می‌دانند که با شروع فصل تبخیر رو به کاهش خواهد گذاشت. منصور سهرابی، کارشناس محیط زیست هشدار می‌دهد که بدون اصلاح بنیادین الگوی کشت و کاهش برداشت آب از حوضه آبریز، دریاچه ارومیه در چرخه بعدی خشکسالی دوباره به کف بحرانی بازخواهد گشت.او تأکید دارد که به‌جای هزینه‌های هنگفت برای پروژه‌های سازه‌ای و انتقال آب، باید همان منابع مالی مستقیماً در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا با تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم‌آب‌بر و گلخانه‌های هوشمند حرکت کنند، چنانکه برداشت از آب‌های زیرزمینی به نصف کاهش یابد و آبِ صرفه‌جویی‌شده به بستر دریاچه بازگردانده شود.

گفت‌وگو با نسیم مقرب صحرا، فعال حقوق زنان by radiozamaneh

گفت‌وگو با علی کلایی، فعال حقوق بشر by radiozamaneh

در شرایطی که ماده ۹۵ قانون کار ایران، مسئولیت کیفری و حقوقی کارفرمایان را در قبال حوادث ناشی از کار به صراحت تعیین کرده، اما «حق امتناع از کار ناایمن» به عنوان یک حق پیشگیرانه در این قانون به رسمیت شناخته نشده است، علیرضا نوایی، فعال کارگری، در گفت‌وگو با رادیو زمانه تأکید می‌کند که با وجود پذیرش مقاوله‌نامه ۱۵۵ سازمان بین‌المللی کار توسط ایران، این حق در عمل فاقد ضمانت اجراست و جان کارگران در اولویت پایین‌تری نسبت به تأمین سود کارفرمایان دولتی و خصوصی قرار دارد. او با اشاره به آمار سالانه حدود دو هزار قربانی حوادث کاری و بی‌توجهی به گزارش‌های ایمنی (مانند فاجعه معدن یورت)، بر ضرورت نظارت مؤثر، ایجاد دادگاه‌های ویژه کار و سازمان‌یابی جمعی کارگران برای تحقق ایمنی و بهداشت کار تأکید می‌کند.