Sign up to save your podcasts
Or
Share روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام با بیان آیت الله محقق داماد
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام با بیان آیت الله محقق داماد
روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام با بیان آیت الله محقق داماد episodes
- روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۴۳
یکی از شخصیتهای روشنگر عصر حاضر
که به یقین بر الهیات اسلامی حق عظیم دارد، علامه سید محمد حسن طباطبایی است(۱۲۸۱ش-۱۳۶۰) ایشان پس از طی مدارج عالیه تحصیلی در نجف اشرف نخست برای مدتی در موطنخود تبریز و سپس تا آخر زمان حیاتشان درقم اقامت گزدیدند. درقم ایشان به تدریسعلوم عقلی و نیز تفسیر قرآن اشتغال داشتند و آثار گرانقدری را از خود به یادگارنهادند. سرآمد آثارشان دواثر است : اصول فلسفه و روش رئالیسم به فارسی در سه جلدکه توسط شاگرد نامدارشان مرتضی مطهری پاورقی و شرح نوشته شده است. دیگر تفسیرالمیزان به عربی در ۲۰ جلد که به فارسی و برخی زبانهای دیگر ترجمه شده است. ما در اینجابرانیم که نظریات سیاسی ایشان را گزارش دهیم ولدی الاقتضاء اگر نقدی به نظرمانرسید ارائه دهیم:متن کامل :
https://RoshangariDini.org/?p=1913
17 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۴۲
نظریه ولایت فقیه انتخابی
یا جمهوری اسلامی ایران:با استناد به همان دلایل
ولایت فقیه انتصابی که قبلا گفته شد که مورد پافشاری نراقی و امام خمینی(ره) و برخیدیگر از فقها بود، نظریه دیگری وجود دارد که معتقد است فقیه حق ولایت دارد ولی بهعلت تعدد فقیهان، بایستی توسط مردم یکی از آنان انتخاب شود و پس از انتخاب دارایولایت خواهد بود.به عبارت دیگر معتقدان این نظریه از دلائل ذکر شده نصب و انتصاب را
استفاده نمی کنند بلکه صاحبان این نظریه از آن ادله فقهی صرفاً بیان شرائط کسی را کهمی خواهد ولایت نماید را برداشت می کنند. این نظریه از این جهت که حاکم ولایت می کندبا نظر نصب مشترک است النهایه معتقد است که کسی ولایت خواهد یافت که از میان فقیهانتوسط مردم انتخاب شود.متن کامل :
https://RoshangariDini.org/?p=1911
13 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۴۱
احیاء نظریه
ولایت فقیه انتصابی توسط امام خمینی (ره):قبلاً گفتیم که نظریه ولایت
انتصابی فقیه بعد از محقق کرکی، نخستینبار از سوی مولی احمد معروف به فاضل نراقی از فقیهان دوره قاجاریه توجیه و نظریهپردازی شد. ایشان در کتابی تحت عنوان عوائد الایام برای اثبات این نظریه به دو دستهدلیل تمسک کرده اند: عقلی ونقلی- و به موجب آن معتقد است کلیه اختیارات پیامبر(ص) وامام معصوم برای فقیهان در زمان غیبت وجوددارد[1]. دلایلنراقی بعدها توسط صاحب جواهر و در قرن معاصر توسط امام خمینی(ره) پیگیری و به بیانیدیگر تکمیل شد که در ذیل خواهد آمد. به موجب این نظریه فقیه از جانب خداوند منصوبمی گردد و مردم در انتخاب ونصب او هیچ نقشی ندارند.امام خمینی
قدس سره برای اولین بار موضوع ولایت فقیه را در حوزه نجف در درس فقه خود به مناسبتآنکه درسشان تدریس مباحث بیع بود ذیل همان مسأله ای که شیخ انصاری طرح کرده یعنی ولایت حاکم بر اموال صغار و مجانینمطرح ساخته اند و قبل از آن از ایشان در این زمینه بحثی دیده نمی شود .[2][1] رک:نراقی
، ملا احمد، عوائد الایام ، عائده ۵۴ص۵۳۶[2] .
امام خمینی ، وقتی درقم بودند درس بیع را شروع کردند ولی تا مبحث فضولی که رسیدندمصادف شد با تبعید ایشان وتعطیل شد ودرنجف درس بیع را از آول مجددا شروع کردند.لذا مبحث ولایت فقیه اولین بار در نجف ارائه شدhttps://RoshangariDini.org/?p=1907
23 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۴۰
مرجعیت آیت الله بروجردی
پس از فوت شیخ عبدالکریم حایری یزدی درسال ۱۳۱۵ش، هرچند
مراجع مختلفی در قم و نجف با پیروان محدودی وجود داشتند اما تا اقامت آیت الله حاجسید حسین طباطبایی بروجردی در دیماه ۱۳۲۳ش در قم مرجعیت عامه ای برای جامعه تشیع تحققنیافت. از آن تاریخ به تدریج مرجعیت عالم تشیع متوجه ایشان شد و تا سال ۱۳۴۰ کهفوت ایشان رخداد وضعیت مرجعیت عامه کاملاً روشن بود.روش سیاسی ایشان کاملاً پیروی از مؤسس حوزه یعنی شیخ
عبدالکریم حایری یزدی بود. با قطع نظر از نظرات فقهی ایشان در خصوص اختیارات فقیه،آنچه در مشی عملی ایشان دیده شده همان باور به نهاد «مرجعیت» وصدور فتوا و نظارتبرای فقیه و نه ولایت بوده است. ایشان در مدت ۱۷ سال مرجعیتشان هرگز مداخله مستقیمدر امور سیاسی نکردند و فقط در موارد لازم پیامهای ارشادی و گاهی اعتراضی برایسران حکومت ارسال می فرمودند.اینجانب با یک واسطه موثق جملاتی از ایشان به شرح زیر شنیده
ام :متن کامل :
https://RoshangariDini.org/?p=1903
17 min - 17 min
- 14 min
- روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۳۷
پس از شیخ انصاری تفکر ولایت فقیه تقریباً تا چند دهه خاموش می شود و حتی
می توان گفت حرکت معکوس داشته و همانطور که دیدیم میرزای شیرازی هم نه بهولایت بلکه به نظارت فقیه معتقد بوده است. جالب توجه اینجاست که دو مرجعبزرگ تقلید بعد از میرزای شیرازی، آخوندملامحمد کاظم خراسانی(م۱۲۹۰ ه.ق) وسیدمحمد کاظم طباطبایی یزدی،(م۱۲۹۸ق) (یکی موافق و یکی مخالف مشروطه)هیچکدام به ولایت فقیه قایل نیستند. و این دو رده اول علمای عصر مشروطههستند.
سید طباطبائی یزدی طرفدار سلطنت بود بدین معنا که معتقد بود بایدشاه سلطنت کند و فقها فتوا بدهند و قضاوت کنند. تقنین کار خداست و مجتهدینبا تفسیر متون فتوا صادر می کنند و قضاوت می کنند. حتی به نظر ما سید یزدیبا آنچه مردم در شعارشان می خواستند یعنی عدالتخانه و مجلس قانون گذاریمخالف بود نه با اصل تشکیل مجلس برای تمشیت امور، مانند انتخاب وزراء وغیره. همانطور که در انگلستان آنزمان وجودداشت. در انگلستان آنروز مجلس بودولی تقنین بدست قضات بود که براساس عرف رأی میدادند و دستشان با قانونمدون بسته نبود.متن کامل :
https://roshangaridini.org/?p=1899
18 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۳۶
میرزای شیرازی و نظریه نظارت فقیه
پس از فوت شیخ مرتضی انصاری مرجعیتشیعه به یکی از شاگردان تراز اول وی جناب سید میرزا محمدحسن شیرازی می رسد.ایشان به عللی ترجیح می دهد که در شهر سامرا از شهرهای عراق، اقامت گزیند.با اقامت ایشان درسال ۱۲۹۱ قمری در سامرا حوزه سامرا که از نظر فکری دارایمکتب خاصی بود تاسیس می شود.
میرزای شیرازی نیز مانند استادش شیخانصاری به نظریه ولایت فقیه باور نداشت. نظریه ایشان را می توان به نظریهنظارت فقیه عنوان داد. زیرا از برخی اسناد چنین بدست می آید که ایشان بهجدایی سیاست و دیانت نظرداشته است. ایشان معتقد بود که فقیه بایستی برحاکمان سرزمین های شیعی نظارت داشته باشد و آنان را لدی الاقتضاء تذکر وگاه اعتراض کند.
مرحوم میرزا در رساله ای که شامل ۶۰ سئوال و جواب ازایشان بوده و اول بار توسط شیخ فضل الله نوری شاگرد نامدارش در سال ۱۳۰۹ه- ق منتشر شده و بعدها به رساله تحریمیه مشهور گردید به مناسبتی در بابارتباط ذاتی سیاست و دیانت می نویسد:
« در اعصاری که دولت و ملت دریک محل مستقر بود چون زمان حضرت ختمی مآب تکلیف سیاست در این قسم از امورعامه در عهده همان شخص معظم بود و حال که به اقتضای حکمت های الهیه هر یکدر محلی است در عهده هر دو است که این دین و دنیای عباد را حراست کرده واسلام را در غیبت ولی عصر(عج) محافظت نمایند.» (روزنامه حبل المتین دوشنبهنهم شوال ۱۳۱۶ ه- ق)متن کامل :
https://roshangaridini.org/?p=1897
13 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۳۵
تفکر ولایت فقیه پس از دوره صفویه به دوره قاجاریه منتقل شد و در همین
دوران بود که فقیه بزرگی بنام شیخ محمد حسن نجفی درسال ۱۲۰۲ قمری متولد ودر نجف نزد کاشف الغطاء به تحصیل پرداخت و به مرجعیت شیعه رسید. وی به خاطرتالیف کتاب جواهرالکلام فی شرح شرایع الإسلام که یکدوره کامل فقه شیعه بودبه صاحب جواهر معروف شد. ایشان هم در ابواب مختلف جواهر الکلام به حسببحث، مباحثی مربوط به محدوده اختیارات فقیه مطرح کرده است اما در مورد کلیتاین ولایت معتقد است:
اگر ولایت عامه فقیه نباشد، بسیاری از کارهای مربوط به شیعیان معطل می‌ماند.(ج۲۱ص ۳۹۷)
صاحب جواهر کسانی را که درباره ولایت فقیه تردید دارند، مورد نکوهش قرار داده و تلخ گویی می کند، می‌نویسد:
این افراد طعم فقه را نچشیده و از فرمایش ائمه علیهم‌السلام چیزی نفهمیده‌اند(همانجا)
البتهناگفته نماند که صاحب جواهر هرچند معتقد به اصل ولایت فقیه می باشد، ولیایشان ولایت فقیه مشروع را به معنای تشکیل حکومت و جهاد و قیام به واسطهفقیه نمی دانند. بلکه ایشان این مسائل را از فقها در دوران غیبت، نهی میکند.( جواهر /ج۲۱ص ۳۹۷) ایشان در جایی می گوید:
«بله ائمه در اموری کهمی دانستند در زمان غیبت نیاز نمی باشد به فقها اجازه نداده اند ، همانندقیام و جهادی که برای دعوت به حق و دعوت مردم به اسلام است که احتیاج بهرهبر، سرداران و لشگرها و حکومت و ازین قبیل دارد. ائمه می دانستند نیازیبه این اذن درعصر غیبت نیست. بنابراین اگر در عصر غیبت امکان جهاد باشد، پسامام باید ظاهر شود و دولتِ حق حضرت حجه بن الحسن(عج) ظاهر گردد»
ایشاندرادامه هم به این روایت از امام صادق (ع) اشاره می کند که حضرت فرمودند :«اگر من به تعداد این گوسفندان یار می داشتم قیام می کردم»(جواهر، همانجا)متن کامل :
https://roshangaridini.org/?p=1895
17 min - روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام - ۳۴
تفکر قدرت اندیشانه فقیهان دوره صفوی بخصوص محقق
کرکی که از نظریه ولایت مطلقه فقیه سرچشمه می گرفت ، تا سالها بعد اثار ش باقیماند .در طی سالهای ۱۱۸۰ تا ۱۲۶۰ سه فقیه بسیار بزرگ زندگی کرده اند که تقریباافکارشان به یکدیگر نزدیک بوده است یکیسید محمد باقر شفتی متولد ۱۱۸۰ ومتوفی به ۱۲۶۰قمری است ودیگری ملا احمد نراقیمتولد ۱۱۸۵ است. سوم سید محمد طباطبایی معرف به سید مجاهد متولد ۱۱۸۰ فرزند صاحبریاض ونوه وحید بهبهانی است . شفتی پس ازتکمیل تحصیلات درنجف به ایران آمد ویلا فاصله برای دیدار نراقی به کاشان محل اقامتنراقی رفت ویکسال بعد به أصفهان آمد ودرآنجا اقامت گزید.نراقی نیز که ظاهرا در نجفدردرس وحید بهبهانی با شفتی همدرس بوده پس از تکمیل تحصیلات به کاشان مراجعتودرآنجا به تدریس پرداخته است. سید طباطبایی پس از تحصیل نزد پدرش به أصفهانمهاجرت ودرآنجا به تدریس مشغول می شود وپس فوت پدرش مجددا به کربلا باز میگرددومتصدی مرجعیت شیعه می شود.متن کامل :
http://roshangaridini.org/?p=1886
12 min
About روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام با بیان آیت الله محقق داماد
From the publisher's feed
موسسه روشنگری دینی ارائه می کند :
پادکست “روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام”
با تدریس :
حضرت آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد
دسترسی به متن و صوت دوره :
https://RoshangariDini.org
https://instagram.com/RoshangariDini
https://t.me/RoshangariDini
https://twitter.com/RoshangariD