Bu bölümde, çoğu zaman sadece "kilo problemi" denilerek geçiştirilen ancak aslında genetik ve hormonal kökenli bir yağ dokusu bozukluğu olan lipödem konusunu uzman görüşleriyle ele alıyoruz.

Neleri Konuşuyoruz?

Lipedem Nedir?

Lenfatik bir sorun olan lenfödemden ve genel obeziteden farkları nelerdir?.

Neden Sadece Kadınlarda Görülür? Hormonların (özellikle östrojenin) lipedem üzerindeki tetikleyici rolü ve ergenlik, hamilelik, menopoz gibi kritik dönemlerin etkisi.

Belirtiler ve Tipler: El ve ayak bileklerinde görülen "boğumlanma" (cuffing) görüntüsü, dokunmaya karşı aşırı hassasiyet, kolay morarma ve lipedemin 5 farklı tipi.

Tedavi Yöntemleri: Klasik diyet ve egzersizin lipedemli yağlar üzerindeki sınırlı etkisi. Kompresyon tedavisi, manuel lenfatik drenaj, anti-inflamatuar beslenme ve cerrahi bir seçenek olarak liposakşın.

Multidisipliner Yaklaşım: Bu süreçte beslenme uzmanından damar cerrahına kadar nasıl bir ekip kurmalısınız?

Önemli Not: Lipedem simetrik bir dağılım gösterir; eğer sadece tek bacağınızda şişlik varsa bu başka bir soruna (kan pıhtısı veya lenfödem gibi) işaret ediyor olabilir. Kendi sağlığınızın savunucusu olun ve doğru teşhis için uzmanlara danışmaktan çekinmeyin

“Yemek gürültüsü” bazen açlıktan çok daha baskın bir şey: gün boyu zihnin arka planında dönen atıştırma düşünceleri, can çekmeleri ve “aklım hep yemekte” hissi. Bu bölümde GLP-1 ilaçlarının bu zihinsel gürültüyü neden azalttığını bilimsel ama anlaşılır şekilde ele alıyorum.

Bu bölümde neler var?

• Food noise nedir? Açlıktan farkı ne?

• GLP-1’ler tokluk merkezleri ve ödül sistemi üzerinde nasıl çalışır?

• Mide boşalması, vagus siniri ve bağırsak-beyin hattı iştahı nasıl etkiler?

• “İştah kesildi” hissiyle gelen avantajlar ve sık görülen yan etkiler/tolerabilite başlıkları

• Kilo kaybında kritik konu: kas kaybını önlemek için pratik davranış çerçevesi (protein, hareket, takip)

• Kimler için uygun olabilir, kimler için dikkat gerektirir? (genel çerçeve)

🎙️ Sakatat Hariç Her Şey’de bu bölüm: “Zihin neden sakinleşiyor ve bunun arkasındaki mekanizma ne?”

Tıbbi uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı/tedavi yerine geçmez. İlaçlar ve dozlar kişiye özeldir—kendi hekiminizle planlayın.

Kalsiyum deyince akla sadece süt geliyorsa bu bölüm tam size göre. Kalsiyumun en iyi 10 besinsel kaynağını tek tek konuşuyoruz ve ‘kalsiyum alıyorum ama neden işe yaramıyor?’ sorusunun cevabı olan emilim sırlarına giriyoruz: D vitaminiyle ilişki, fazla tuz/kafein etkisi, bazı besin bileşenlerinin (oksalat/fitat) emilimi azaltması ve günlük hayatta yapılan yaygın hatalar. Bölüm sonunda, kendi rutininize uyarlayabileceğiniz pratik bir kalsiyum planı çıkarabileceksiniz.
Not: İçerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi öneri yerine geçmez.

Kenevir “doğal” olduğu için masum mu, yoksa tıbbi vaatlerin gölgesinde görünmeyen riskler mi var? Bu bölümde CBD–THC ayrımını, potansiyel tıbbi kullanım alanlarını (ağrı, epilepsi, kemoterapiye bağlı bulantı vb.) ve kanıt düzeylerini tartışıyoruz. Aynı zamanda bağımlılık potansiyeli, anksiyete/psikoz riski, bilişsel performans ve genç beyinde etkiler, araç kullanımı, kalp-damar etkileri, hiperemez sendromu (CHS), doz–saflık–ürün standardizasyonu ve ilaç etkileşimleri (CYP450) gibi kritik başlıklara bakıyoruz. Endüstriyel kenevir ile rekreasyonel kullanım farklarını, etiket okuma ve güvenli çerçeve önerilerini de pratik bir dille ele alıyoruz. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir.

Öne çıkanlar:

• CBD vs. THC: etkiler, yan etkiler, kanıt düzeyi

• Bağımlılık ve ruh sağlığı riskleri (özellikle ergenlikte)

• Sürüş güvenliği, reaksiyon süresi ve dikkat

• Doz, saflık, etkileşim: reçeteli ilaçlarla olası çakışmalar

• Endüstriyel kenevir (lif, gıda) vs. tıbbi/rekreasyonel ürün farkları

• Güvenli kullanım çerçevesi: kimler kaçınmalı, hangi soruları doktora sormalı?

Bölümü beğendiysen paylaşmayı, değerlendirme bırakmayı ve “sakatat hariç her şey”i takip etmeyi unutma. İletişim/öneri: Instagram: doc.dr.sedatarslan

Dondurulmuş = sağlıksız” klişesi doğru mu? Bu bölümde dondurmanın besin değerine etkisini, koruyucu (konservan) efsanesini ve meşhur “lapalaşma” sorununu konuşuyoruz. Hangi gıdalar dondurulmaya daha uygun, hangilerinde doku ve lezzet kaybı artıyor? Markette etiket okurken nelere bakmalı, evde nasıl dondurup çözdürmeli, bir kez daha dondurulur mu? Gıdayı israf etmeden, güvenli ve lezzetli tutmak için pratik, bilim temelli öneriler paylaşıyorum.

Öne çıkanlar:

• Şok dondurma vs. ev tipi dondurma: besin kaybı ve doku farkı

• Koruyucu efsanesi: Dondurulmuş üründe neden ek koruyucuya çoğu zaman gerek yok?

• “Lapalaşma”nın gerçek nedeni: su kristalleri, hücre yapısı ve çözündürme hızı

• Güvenli çözündürme: buzdolabı, mikrodalga, akışkan su yöntemleri

• Tekrar dondurma kuralı ve “soğuk zincir”in önemi

• Evde paketleme: porsiyonlama, vakum/zip poşet, tarih/etiketleme tüyoları

Bölümü beğendiysen paylaşmayı, değerlendirme bırakmayı ve “sakatat hariç her şey”i takip etmeyi unutma. Soruların/önerilerin için: [IG: doc.dr.sedatarslan]

Avokadoyu hepimiz “sağlıklı” etiketiyle sevdik. Peki bu popüler meyvenin çevreye faturası ne? Bu bölümde avokadonun su ayak izini, ormansızlaşma ve monokültür risklerini, üretim bölgelerinde ortaya çıkan sosyo-ekonomik baskıları ve karbon maliyetini konuşuyoruz. Tabağımızdaki “yeşil”in her zaman sürdürülebilir olmadığını veriler ve örneklerle tartışıyor; yerel ve mevsimsel alternatifleri, pratik ikame önerilerini ve alışveriş ipuçlarını paylaşıyorum.

Öne çıkanlar:

• Su kullanımı ve “yeşil” imajın çelişkisi

• Ormansızlaşma, biyoçeşitlilik ve tedarik riskleri

• “Süper gıda” söyleminin karanlık tarafı

• Avokadosuz da lezzetli: humus, bakla fava, bezelye-yoğurt ezmesi, tahin-yoğurt dip vb. alternatifler

• Daha bilinçli tüketim için 5 hızlı öneri

Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan’ın literatüre kazandırdığı bir kavramı konuşuyoruz: “Sedatik Açlık.” Yani yemek yemenin keyiften çıkıp “görev”e dönüştüğü, alışkanlık, sosyal baskı, yoğun tempo ya da duygusal yüklerle tetiklenen durumlar.
Peki Sedatik Açlığı nasıl tanırız? Hızlı belirtiler: tadı fark etmeden yemek, “yemeliyim” iç sesi, saati bekleyip otomatik yemek, doygunluk sinyallerini kaçırmak.
Bölümde; hedonik–homeostatik dengeyi, kısa bir öz-değerlendirme kontrol listesini ve pratik çözümleri (farkındalıklı lokma, 0–10 açlık ölçeği, çevresel tetikleyici düzenlemesi, esnek öğün planlama) paylaşıyoruz. Amaç, yemekle daha sağlıklı ve özgür bir ilişki kurmanız.

Not: Bu içerik tıbbi tavsiye niteliği taşımaz.

“Sedat Arslan’la Sakatat Hariç Her Şey”in bu bölümünde, Prof. Dr. Ayşe Baysal’ın yaşam öyküsünü, Türkiye’de beslenme ve diyetetik bilimine öncülük eden çalışmalarını ve ardında bıraktığı güçlü mirası ele alıyorum. Kökleri, kırılma anları, yetiştirdiği kuşaklar, toplum sağlığına bakışı ve genç diyetisyenlere ilham veren çalışma disiplini… Ayşe Hoca’nın vizyonundan çıkarılacak dersleri, kendi saha deneyimlerimle birleştirerek sade, bilge ve uygulanabilir bir çerçevede paylaşıyorum.

Antibiyotik direnci yükseliyor. Neyi yanlış yapıyoruz ve hâlâ neleri düzeltebiliriz? Korku değil, çözüm konuşuyoruz.

Sakatat Hariç Her Şey’de bu bölümde antibiyotik direncini masaya yatırıyoruz: neden “sessiz pandemi” deniyor, yanlış/erken kesilen tedaviler nasıl direnç yaratıyor, tarım ve atık suların görünmeyen etkisi ne? Akılcı antibiyotik kullanımı ve antimikrobiyal yönetimin (doğru ilaç, doğru doz, doğru süre, daraltma) pratik adımlarını; hasta, klinisyen ve politika yapıcılar için uygulanabilir kontrol listelerini paylaşıyoruz. Korkutmadan, veriye dayalı ve çözüm odaklı.

Bu bölümde:

• AMR nedir, neden gündelik ameliyatları ve basit enfeksiyonları bile riske atar?

• Klinik, eczane ve gıda sistemlerinde direnci hızlandıran hatalar

• Akılcı kullanımın temel ilkeleri ve bugün atılacak somut adımlar

• Birey ve kurumlar için kısa bir eylem planı

Not: Eğitim amaçlıdır; kişisel tıbbi tavsiye değildir.

Anahtar kelimeler: antibiyotik direnci, AMR, akılcı antibiyotik kullanımı, halk sağlığı, enfeksiyon kontrolü, stewardship

Kuduz %100 ölümcül ama %100 önlenebilir. Bu bölümde ısırık sonrası ilk yardım, aşı–immünoglobulin, mitler ve sahada güvenli davranışları konuşuyoruz.

“Sakatat hariç her şey”in bu bölümünde kuduzu tıbbi gerçekleriyle ve sahadan pratiklerle ele alıyoruz. Neden hâlâ hayatî bir halk sağlığı sorunu? Isırıldığınızda ilk dakikalarda ne yapmalısınız? (En az 15 dakika sabun–su ile yıkama, hızla sağlık kuruluşuna başvuru, gerekirse aşı/immünoglobulin.) Evcil hayvan aşıları, sokak hayvanlarıyla güvenli temas, mitler vs. gerçekler, çocuklarda ve riskli mesleklerde korunma stratejileri…
Bu bölüm, panik yerine protokol öğretir: doğru adımları bilirseniz kuduzdan korunmak mümkün.

Bu bölümde:

• Kuduzun biyolojisi ve bulaş yolları

• Isırık sonrası adım adım ilk yardım ve başvuru

• Aşı ve immünoglobulin: ne zaman, kime, nasıl?

• Mitler (sirke–iyonize su–“küçük ısırık bir şey yapmaz”) ve kanıtlar

• Evcil hayvan aşılaması ve toplum sağlığı

• Saha güvenliği ve çocuklar için pratik öneriler

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi danışmanlık yerine geçmez.

kuduz, rabies, aşı, ilk yardım, halk sağlığı, zoonoz, ısırık, immünoglobulin, sokak hayvanları, koruyucu hekimlik