Siła książki

Książka angielskiego podróżnika Colina Thuborna „Amur” zafascynowała mnie całkowicie. Jest to coś więcej niż doskonały reportaż. Swoją niebywałą wędrówkę wzdłuż Amuru Thuborn odbył zaledwie kilka lat temu, a najważniejsza jej część dotyczyła granicy rosyjsko-chińskiej i stosunków chińsko-rosyjskich na  Dalekim Wschodzie (a przez to i stosunków Pekin-Moskwa). Trudno dziś o bardziej aktualny temat, gdy płyty tektoniczne światowej polityki są w ruchu. Thuborn nie jest komentatorem politycznym, ale jego zmysł obserwacji i umiejętność słuchania napotkanych ludzi, przynosi bogatszy obraz od wielu akademickich rozpraw. W ostatnich tygodniach nasze rozmowy dotykały kwestii możliwego kryzysu Rosyjskiej Federacji ( m.in mówiliśmy o pracy "Failed State. A Guide to Russia's Rupture/ Upadłe Państwo. Przewodnik do Rozpadu Rosji" Janusza Bugajskiego). Niezależnie od opinii, którą ktoś posiada w tej materii, „Amur” Thuborna jest niemal niezbędną lekturą, aby taką dyskusję kontynuować.

Dyskusja o pańszczyźnie zapowiadała się głęboką zmianę naszych wyobrażeń historycznych, co byłoby również nie bez znaczenia dla zrozumienia obecnych przemian społecznych w Polsce. Niestety tak się z pewnym rozmachem zaczęłą, skończyła się szybko i ucichła. Trzeba jednak do niej powracać i kontynuować. Polska na wyjątkowo antykwaryczny obraz własnej historii, którym z jednej strony  karykaturalnie się manipuluje, z drugiej zaś budzi on niechęć i obojętność. Brak poważnej i pogłębionej dyskusji o własnej przeszłości jest zaś przyczyną poważnego obniżenia kultury politycznej.

Wojenna a także międzynarodowa sytuacja Kremla staje się coraz trudniejsza. Putin wciąż straszy, ale coraz więcej analityków pisze o możliwości głębokiego kryzysu w Rosji lub nawet rozpadu quasi-federacji. Byłaby to kontynuacja procesu, który zapoczątkował rozpad tzw. bloku sowieckiego a następnie kolaps Związku Sowieckiego.  Jedną z poważniejszych te typu analiz jest praca "Failed State. A Guide to Russia's Rupture/ Upadłe Państwo. Przewodnik do Rozpadu Rosji" Janusza Bugajskiego współpracownika amerykańskiej Jamestown Foundation. Autor szczegółowo omawia słabości państwa Putina i argumenty za jego dalszym rozpadem.

O "gorących" granicach rosyjskiej pseudo-federacji, pełnych konfliktów i "zamrożonych" konfliktów (nie zapominając o otwartej wojnie w Ukrainie). Bardzo szczególną granicą jest region królewiecki (kaliningradzki), o którym ciekawą książkę-reportaż napisała Paulina Siegień. Też tam byłem i o wszystkim będę opowiadał. Zapraszam!

Tym razem o tym kim są "kognitywiści" i jaką rewolucję wprowadzają do naszego myślenia o świecie i człowieku. Będę mówił o książkach takich autorów jak Dennett, Pinker, Dunbar.

Sięgnę po książkę "Kwestia rosyjska. Jak budowano naród i imperium" z roku 2017. Jej autorem jest wybitny ukraiński historyk Serhii Plokhy. Sięgnę również do pracy "Russia in Decline" /Upadająca Rosja/ wydanej w tym samym roku przez renomowany amerykański think thank Jamestown Foundation. Zaletą obu książek jest to, że w pewien ogólny sposób przewidują one to co się obecnie dzieje, zarazem dostrzegając również te elementy, które mogą być decydujące dla przegranej Rosji w obecnej wojnie.

Książka Andrew Wilsona 'Ukraiński kryzys. Co znaczy on dla Zachodu" pochodzi z roku 2015. Napisana więc została zaraz po aneksji Krymu siedem lat temu. Mimo to pozostaje w najwyższym stopniu aktualna. Andrew Wilson, brytyjski politolog jest nie tylko znawcą Rosji,ale i wybitnym historykiem Ukrainy. Jego książka z roku 2002 "Ukraińcy.  Nieeoczekiwany naród" wciąż pozostaje jedną z najlepszych pozycji dla każdego,  kto chce lepiej zrozumieć meandry tysiącletniej ukraińskiej przeszłości. Jego książki tłumaczą też skąd u Ukraińców jest taka odwaga i upór by bronić własnej niepodległości.. Omawiając te książki bardzo chciałbym namówić państwa do ich lektury.

Nacjonaliści, Żydzi i Chazarzy, a wszystko o Ukrainie i jak to jest z oskarżeniami Ukrainy o antysemityzm, co było w swoim czasie częstym motywem propagandy moskiewskiej. A także czym jest pułk Azow.

Polacy czytają mało. Gdzie są tego przyczyny ? Czy rynek książki sprzyja powszechniejszemu czytelnictwu czy też utrudnia je i zawęża? Dlaczego książka w księgarni jest taka droga (a może zbyt tania co powoduje upadek małych księgarni) ?  Czy papierowa książka stanie się luksusowym przedmiotem, kto będzie jej czytelnikiem i kogo będzie na nią stać ? Rynek książki to nie tylko same księgarnie, gdzie książki kupujemy - to cały system do którego należą hurtownie, reklama, państwowe subwencje, biblioteki, ale także ceny papieru i druku  itd. Jak więc ten skomplikowany system działa ?  O  tych kwestiach rozmawiać będę z Grzegorzem Bogutą, prowadzącym wydawnictwo "Nieoczywiste", niegdyś legendarnym drukarzem i organizatorem wydawniczego podziemia przed rokiem 1989.

Jak Ukraińcy piszą swoją historię ? Jak rodziło się w XIX wieku ukraińskie dziejopisarstwo ? Jak przetrwało okres sowiecki i co działo działo się z ukraińskimi historykami na emigracji po II wojnie światowej ? Dlaczego ukraińska historiografia tak silnie kojarzona jest dziś z uniwersytetem  Harvarda ? Jak oceniać dzisiejszy stan historiografii ukraińśkiej i jak wpływała ona na politykę historyczną Kijowa ?