ศูนย์เทปธรรมะท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค

สติปัฏฐานต่างกับสติธรรมดา

อะไรเป็นมูลแห่งกาลนาน อันเป็นอดีต อนาคต ปัจจุบัน ?

“ บุรุษผู้หนึ่งจับก้อนเหล็กแดงด้วยมือข้างหนึ่ง และจับก้อนหิมะด้วยมืออีกข้างหนึ่ง ซึ่งสิ่งของทั้งสองอย่างนี้ ถึงแม้จะมีสภาพตรงกันข้าม แต่ก็ให้ความรู้สึกทั้งร้อนและเย็นแก่ผู้จับเหมือนกัน ฉันใด สุขเวทนา อันมีใน เวทนา ๑๐๘ ก็ย่อมให้ความรู้สึกทั้งที่เป็น กุศล อกุศล และอัพยากฤต เช่นกัน ฉันนั้น ”

พระอรหันต์ยังต้องมีความทุกข์ทางกาย เช่น หนาวร้อน หิว กระหาย ปวดอุจจาระปัสสาวะ การป่วยไข้ไม่สบาย ความแก่ และความตาย เป็นต้นแต่จิตใจของท่านไม่กระวนกระวายไม่เป็นทุกข์ไปด้วย ยอมรับนับถือกฏขอธรรมดาพระนาคเสนจึงตอบว่า “ ผู้ที่ไม่เกิดอีก จึงได้เสวยเวทนาแต่ทางกาย ไม่ได้เสวยเวทนาทางใจ ”

"หมดเหตุปัจจัย "หมายความว่า เป็นผู้หมดกิเลส ตัณหา อุปาทาน และอกุศลกรรม ที่จะทำให้เกิดอีก

ธรรมสิ่งไรเรียกว่าเป็นธรรมอันหยาบ  ธรรมสิ่งนั้นเรียกว่า รูปธรรม  ธรรมสิ่งไรสุขุม  ธรรมสิ่งนั้นคือจิตเจตสิกนี้  ชื่อว่านามธรรม  พึงสันนิษฐานเข้าใจให้ชัด

เครื่องมือในการเจริญปัญญา มีตัวหลัก ๒ ตัว

ตาเห็นรูปนิมิต เรารู้

ความสมบูรณ์ของปัญญา คือ การรับรู้ที่แยกแยะที่กว้างไกล เราจะแยกออกประโยชน์ของการปฏิบัติใด ๆ ที่เราดำเนินการและข้อเสียของการดำเนินชีวิตต่อไปด้วยสิ่งที่เราปฏิบัติเพื่อเอาชนะนั้นได้อย่างชัดเจนและเด็ดขาด ด้วยการสนับสนุนจากความเข้าใจและความเชื่อมั่นนี้ และขับเคลื่อนโดยแรงจูงใจที่มั่นคงแน่วแน่ของความรัก ความเห็นอกเห็นใจ และเป้าหมายทางโพธิจิตแล้ว การปฏิบัติธรรมใด ๆ ที่เราทำเพื่อให้บรรลุการตรัสรู้และความสามารถในการทำประโยชน์ให้กับผู้อื่นก็จะเป็นไปได้

จิตทั้งหมด  ทำหน้าที่ได้ 14 กิจ

1. ปฏิสนธิกิจ   ทำหน้าที่เกิด

2. ภวังคกิจ  รักษาดำรงภพชาติ

3. อาวัชชนกิจ   กิจที่รำพึงถึงอารมณ์ทั้ง 5

4. ทัสสนกิจ   ทำกิจเห็น   เป็นกุศลวิบากหรืออกุศลวิบาก

5. สวนกิจ  ทำกิจได้ยิน     เป็นกุศลวิบากหรืออกุศลวิบาก

6. ฆายนกิจ  ทำกิจได้กลิ่น   เป็นกุศลวิบากหรืออกุศลวิบาก

7. สายนกิจ  ทำกิจลิ้มรส   เป็นกุศลวิบากหรืออกุศลวิบาก

8. ผุสสนกิจ   ทำกิจกระทบสัมผัส  เป็นกุศลวิบากหรืออกุศลวิบาก

9. สัมปฏิจฉันนกิจ   ทำกิจรับอารมณ์ต่อจากปัญจวิญญาณ

10. สันตีรณกิจ   ทำกิจพิจารณาอารมณ์ต่อจากปัญจวิญญาณ

11. โวฏฐัพพนกิจ   ทำกิจตัดสินอารมณ์

12. ชวนกิจ    ทำกิจเสพอารมณ์

13. ตฑาลัมพนกิจ  รับอารมณ์ต่อจากชวนะ

14. จุติกิจ   เคลื่อนจากภพ  คือมรณะค่ะ