ภูตะ มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดาเพราะอาหาร

ธาตุหก อายตนะหก ขันธ์ห้า

การพิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุเกิด หรือเห็นความเกิด

การพิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุดับ หรือเห็นความดับ

ของธาตุหก อายตนะหก ขันธ์ห้า เป็นคุณธรรมที่มีในอริยสาวก

เพราะนี่คือลักษณะของสติ นี่คือลักษณะของปัญญา

อันเป็นองค์คุณของอริยสาวกทั้งหลาย

อริยสัจสี่ อธิบายโดยรอบสามอาการสิบสอง

เมื่อใด พระอริยสาวก

รู้ชัดอาหาร

เหตุเกิดแห่งอาหาร

ความดับแห่งอาหาร

และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งอาหาร

อริยาสาวกย่อมรู้ชัด กุศลและอกุศล รู้ชัดทางมาของกุศล รู้ชัดทางมาของอกุศล

ความรู้นี้ไม่ทั่วไปในปุถุชน

ปริญญา คือการกำหนดรู้ คือการพิจารณาธรรมใดธรรมหนึ่ง เพื่อให้เห็นธรรมนั้นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ

ปริญญา มีความหมายเหมือนกับอีกหลายๆคำที่พระศาสดาใช้แทนกัน เช่น โยนิโสมนสิการ พิจารณาเห็น กำหนดรู้ สำเหนียก ศึกษา ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ สังกัปปะ วิตกวิจาร เป็นต้น

ผลของการทำปริญญา ผลของการโยนิโสมนสิการ พิจารณาเห็น กำหนดรู้ สำเหนียก ศึกษา ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ สังกัปปะ วิตกวิจาร ก็คือ เห็นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ(ยถาภูตญาณทัสสนะ) รู้แจ้ง รู้ชัด สัมมาญาณ

การเห็นธรรมเป็นอย่างไร

กรรมทั้งไม่ดำและไม่ขาว

อย่าเลย วักกลิ จะมีประโยชน์อะไรด้วยร่างกายอันเปื่อยเน่าที่เธอเห็นอยู่นี้

อนุปุพพิกถา อริยสัจสี่

หลักการพึ่งตนพึ่งธรรม ที่ถูกต้องเป็นอย่างไร