Zeker 12 uur lang mogen de koning en zijn familie zich bij de NOS verheugen op een fluwelen behandeling. Moet je doorgaans verkiezingen winnen of een moord plegen om Teletekst pagina 101 te halen, op 27 april publiceert de NOS zonder gêne zinnen als: 'De onverwachte aanwezigheid van de drie prinsesjes in Amstelveen maakte het feest compleet'.

Overigens doet de NOS dit niet alleen op Koningsdag. Ook op Prinsjesdag worden de Oranjes met alle égards behandeld, van eindeloze beschrijvingen van de Gouden Koets tot analyses van het hoedje van Máxima.  En wat dacht u van het volgende bericht: 'Koningin Máxima is vanmiddag met de rest van haar gezin aanwezig bij de jaarlijkse zomerfotosessie voor de pers. Daar was enige onzekerheid over, doordat zij een hersenschudding had opgelopen bij een val. Maar de vorstin is fit genoeg om er vanmiddag bij te zijn. Ook Amalia, die haar enkel heeft verstuikt, is bij de sessie.' Was gedateerd: 8 juli 2016.

Mijn punt is niet dat er op Koningsdag en andere Oranjedagen geen flauwekulnieuws zou mogen zijn over de koninklijke familie. Dat hoort nou eenmaal bij de monarchie, en er is ontegenzeggelijk een markt voor. Mijn punt is dat het flauwekulnieuws niet van de NOS afkomstig zou moeten zijn. We hebben het over een organisatie die zich erop laat voorstaan altijd op een feitelijke en relevante wijze nieuws te brengen. Maar als het om de Oranjes gaat, laat de NOS de eigen criteria minstens twee keer per jaar volledig los.

Is dat erg? Niet als je het vergelijkt met de alternative facts van Trump of de kneveling van de pers in Turkije. Raar is het wel. Het koningshuis is net zo goed onderdeel van ons staatsbestel als de Tweede Kamer. Over de zin daarvan kun je van mening verschillen maar het is zo. Dus mag je van een nieuwsorganisatie die betaald wordt uit publiek geld verwachten dat ze dat de Oranjes net zo behandelen als gekozen politici: je onderzoekt ze, je controleert ze en je velt, indien nodig, een kritisch oordeel over ze. Al die free publicity kun je met een gerust hart overlaten aan de roddelbladen en de royalty-programma's.

Ik ben benieuwd wat NOS Teletekst de komende 27 april weer voor ons in petto heeft.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgende week is het Koningsdag. Ik verheug me alweer op mijn favoriete bezigheid: NOS Teletekst kijken. Al jaren ben ik namelijk gefascineerd door de lakeienmentaliteit die zich op deze feestdag meester maakt van de staatsomroep.

Dus willen ze een geste maken naar de Nederlanders die het allemaal wat minder vrolijk zien. De mensen die gestemd hebben op de SP, 50Plus, Forum voor Democratie, en vooral de PVV. Ze willen de oorzaken van hun teleurstelling en woede wegnemen. Anders komt er nooit een einde aan de populistische revolte, die de gevestigde partijen zoveel stemmen kost en het land zo lastig bestuurbaar maakt.

Ik heb slecht nieuws voor de onderhandelaars. Want hoe lang ze er in de Stadhouderskamer ook over discussiëren, zo'n geste is tot mislukken gedoemd. De boze burger is een onoplosbaar probleem.

Het beleid is het punt niet. Je kunt heel wat bedenken waar de kiezers in Zuid-Limburg, Oost-Groningen of Rijnmond gelukkiger van worden. Je kunt iets doen aan de kwetsbare positie van zzp'ers, bijvoorbeeld door een collectief vangnet bij ziekte. Je kunt een strenger asielbeleid voeren, zodat er minder immigranten in moeilijke wijken belanden. Je kunt iets doen aan de stijgende huren. Je kunt proberen iets te veranderen aan de oneerlijke concurrentie van Poolse loodgieters of Roemeense vrachtwagenchauffeurs.

Het kan allemaal, maar de PVV-kiezers zullen het verwerpen. Ze willen geen geste van de gevestigde orde, ze willen dat die gevestigde orde zelf opdondert. Ze voelen zich vergeten door de bestuurlijke elite, dus de enige oplossing is: weg met die elite. Alles wat de vier partijen doen om hen te behagen, zal hun afkeer van die partijen alleen maar doen toenemen. En Geert Wilders zal ze er vanuit de oppositie graag een handje bij helpen.

Zelfs als de vier partijen het halve programma van de PVV zouden overnemen -dus grenzen dicht, AOW weer naar 65, weg met het eigen risico in de zorg- dan nog zouden Wilders' kiezers het niets vinden.

Er zit een ingebakken teleurstelling in deze formatie welk kabinet er ook uit komt rollen. Doen de partijen niets voor de boze burger, dan zijn ze wereldvreemd en elitair. Doen ze wel wat, dan zijn ze opportunistisch en betuttelend.

Beste onderhandelaars: succes ermee!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ontevreden kiezers zijn overal - ook nu de verkiezingscampagne is afgelopen. Aan tafel bij de formatie zijn ze een belangrijk onderwerp van gesprek. VVD, CDA, D66 en GroenLinks vertegenwoordigen vooral de hoogopgeleide, optimistische burger - en dat weten ze.

Al twee weken horen we de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en GroenLinks dingen zeggen als: 'Het was een goed gesprek' en 'Alles wat ik hierover zeg, bemoeilijkt het proces.' Praten zonder iets te zeggen.

Dat ik als journalist vind dat die onderhandelaars meer moeten zeggen, ligt natuurlijk voor de hand. Gebrek aan informatie is bij mijn  beroepsgroep synoniem voor: chagrijn. Maar meer openheid is óók in het belang van de partijen zelf.

De belangrijkste conclusie van de formatie van 2012 is dit: de achterban van VVD en PvdA werd compleet overvallen door het regeerakkoord. Het ging te snel en de inhoud was voor beide achterbannen onbevredigend. Resultaat: een ledenopstand bij de VVD over de inkomensafhankelijke zorgpremie. En vier jaar lang ledenopstand bij de PvdA over zo'n beetje alles.

Formaties zijn vaak het winnen van de vorige oorlog. De fouten van toen mogen niet opnieuw worden gemaakt. En dus onderhandelen ze nu als een schildpad, willen ze absoluut niet meer uitruilen en ook geen minderheidskabinet. Maar het belangrijkste euvel van 2012, de geslotenheid van het proces, dat houden de vier partijen in stand. Onverklaarbaar.

Want zolang je geen woord loslaat over wat je bespreekt, worden die achterbannen aan het eind van de formatie net zo overvallen als vijf jaar geleden. Daar zit je dan met je mooie regeerakkoord.

Bij de VVD doen ze wel íets om een herhaling te voorkomen: het formatieteam is veel groter dan in 2012. Zo schuiven iedere dag rond lunchtijd vier Kamerleden aan bij de onderhandelaars Rutte en Zijlstra, om bijgepraat te worden en de strategie te bepalen. De gedachte: met meer betrokkenen is de kans op tunnelvisie kleiner. Maar verder houdt de VVD van alle vier partijen de lippen het allerstijfst op elkaar.

Ik snap ook wel dat bij onderhandelingen enige vertrouwelijkheid nodig is. Maar een middenweg tussen doorgeslagen transparantie en maandenlang geforceerd zwijgen moet te verzinnen zijn, toch? Deelakkoorden sluiten en die naar buiten brengen? Schippers zo nu en dan wat laten vertellen?

Als dat niet gebeurt, begint Rutte III straks weer met boze partijleden en boze kiezers. En we weten allemaal hoe dat afloopt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Transparantie - het blijft lastig in de politiek. Iedere politicus is ervoor, behalve als het niet goed uitkomt. En het ultieme moment dat transparantie niet goed uitkomt, is tijdens een kabinetsformatie. Dus regeert de radiostilte.

Eerlijk gezegd houd ik mijn hart vast. Want ministers en staatssecretarissen van D66, die krijgen meestal weinig voor elkaar. U kent ze vast nog wel. Medy van der Laan, die de publieke omroep grondig ging verbouwen. Thom de Graaf, die het kiesstelsel ging hervormen en gekozen burgemeester invoeren. De opvolger van Thom de Graaf, die de Haagse politiek maar 'vuil en vunzig' vond - o ja, dat was Alexander Pechtold.

Ook als we verder terug gaan, is de oogst bedroevend. Natuurlijk, je had Els Borst en Hans Wijers twee behendige en sympathieke D66'ers in het eerste paarse kabinet. Maar verder? Winnie Sorgdrager van Justitie die van de ene affaire naar de andere uitglijder strompelde. Haijo Apotheker, de minister van Landbouw die het nog geen jaar volhield. Zelfs D66-godfather Hans van Mierlo speelde weinig klaar: op het departement van Buitenlandse Zaken werden ze gek van zijn eeuwige gefilosofeer.

Waar komt dat gestuntel toch vandaan? Ik denk dat het ligt aan de gretigheid. Ze zijn bij D66 vaak al zó blij dat ze in de regering zijn gekomen, dat ze vergeten dat de échte uitdaging het regeren zelf is. Dat was al zo in 1994: Van Mierlo kreeg zijn favoriete paarse kabinet, maar het bracht D66 weinig goeds.

Hetzelfde dreigt nu te gebeuren met Alexander Pechtold. Hij hunkert zó naar het ministerschap dat hij er nét niet zijn Van Mierlo-dekbed voor zou verkopen. Zeker als hij straks zijn droomcoalitie krijgt met GroenLinks. En dan kun je uittekenen wat er gebeurt: te weinig binnengehaald, te redelijke bewindslieden, gepiepeld, zetelverlies, malaise. Zoals een D66'er het laatst tegenover me omschreef: 'Met je kloten in de bankschroef'.

Wie weet kan D66 ons deze keer positief verrassen. De basis van de partij is de afgelopen jaren flink verbreed. Er staat een legertje wethouders, gedeputeerden en Kamerleden klaar om het kabinet in te gaan. En zo lief en naïef als vroeger zijn ze bij D66 allang niet meer. De generatie-Pechtold is dol op spinnen en framen en slimme politiek manoeuvres.

Maar toch, de traditie van klunzig besturen is hardnekkig bij D66. Ik ben benieuwd hoe ze deze keer hun kloten uit de bankschroef gaan houden.

Lees ook: 'Iedere kabinetsformatie wil gebruik maken van die 7 miljard'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe deze formatie gaat verlopen, weet niemand. Maar één ding lijkt me duidelijk: D66 komt in het kabinet. Numeriek is het onontkoombaar, en ze willen na elf jaar oppositie voeren ver-schrik-kel-lijk graag meedoen.

De redenering van deze bezorgde columnisten is deze: twee van de winnaars, VVD en CDA, zijn eigenlijk een herverpakte PVV. Rutte en Buma appelleerden in de verkiezingscampagne net als Wilders aan gevoelens van nationalisme en islamofobie, met hun pleur op en hun Wilhelmus en hun gehamer op de radicale islam. Wilders hoeft helemaal niet te regeren om zijn zin te krijgen, want Rutte en Buma hebben zijn agenda toch al overgenomen. VVD en CDA zijn Wilders-light.

Leuk bedacht, maar ik dacht het niet. Zeker, Rutte en Buma hebben in deze campagne de nationaal-conservatieve kiezer royaal bediend. Ze spraken over dezelfde themas als Wilders: terrorisme, vluchtelingen, Nederlandse identiteit. En ze schuwden daarbij de makkelijke, zo u wilt populistische oneliners niet. Rechts? Zeker. Maar Wilders-light is het niet. Zelfs geen Wilders-zero.

De kern blijft dit: al hebben Rutte en Buma zich op PVV-terrein begeven, uiteindelijk staan ze voor een fundamenteel andere manier van politiek bedrijven dan Wilders. Ze willen samenwerken met andere partijen. Ze voeren geen kruistocht namens het volk tegen de elite. Ze accepteren het oordeel van rechters. Ze willen de Nederlandse waarden vooropstellen, maar niet ten koste van godsdienstvrijheid.

Laat ik eens een ongemakkelijke vraag stellen. Wat als het bestuurlijk verantwoorde populisme van Rutte en Buma de enige manier is geweest om het échte populisme van Wilders te stoppen? Zijn al die bezorgde columnisten daar dan nog steeds tegen? Of hadden ze liever gehad dat VVD en CDA zuiver waren gebleven en dat de PVV had gewonnen?

In plaats van klagen over Wilders-light, zou je ook kunnen concluderen dat VVD en CDA ons land hebben behoed voor chaos en verwarring. Dat ze hebben geleerd van Pim Fortuyn. Ze zijn niet op de moral highground gaan zitten maar hebben, ieder op hun eigen onvoldragen manier, geprobeerd om de zorgen van de PVV-stemmer serieus te nemen. Als Hillary Clinton dat ook had gedaan met de aanhangers van Donald Trump, was ze nu waarschijnlijk president geweest.

Fraai is het niet, wat VVD en CDA hebben gedaan. Maar werken doet het wel. En dat is waar we de politiek uiteindelijk op moeten afrekenen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik lees ze overal: bezorgde columnisten die vinden dat het rechts-populisme deze verkiezingen helemaal niet tot staan is gebracht. Dat Nederland op 15 maart helemaal niet heeft gekozen voor het redelijke, bestuurlijke midden. Al dachten we dat misschien eventjes toen we woensdagavond die magere 20 zeteltjes van Geert Wilders zagen.