Skoro pieniądz nie opiera się już na złocie ani srebrze, to co właściwie sprawia, że nadal mu ufamy? Odpowiedzi na to pytanie szukamy pośród współczesnych instytucji, które stoją na straży jego stabilności: banku centralnego, Rady Polityki Pieniężnej i narzędzi polityki pieniężnej. 

To odcinek, w którym jasno wskazujemy, że decyzje o stopach procentowych, celu inflacyjnym czy płynności systemu finansowego nie są aderwane od naszej codzienności. Wręcz przeciwnie. To decyzje, które wpływają na raty kredytów, ceny mieszkań, wartość oszczędności, inwestycje firm i nasze bieżące zakupy. 

Poznajemy nowe pojęcia, które pozwalają nam lepiej zrozumieć dyskurs publiczny: inflacja, deflacja i stagflacja. Wyjaśniamy, czym jest koszyk inflacyjny, dlaczego „moja inflacja” może różnić się od oficjalnej i dlaczego polityka monetarna oraz fiskalna powinny iść w tym samym kierunku. 

Jeśli zgadzamy się, że pieniądz to zaufanie, to musimy zaakceptować, że to zaufanie ma swoją cenę. 

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Jaka jest prawdziwa skala wypadków przy pracy? Co naprawdę mówią dane i kto poprawia bezpieczeństwo? Z danych tłoczy Beata Javorcik (Oxford & EBRD).

W rozmowie z Beatą Javorcik analizujemy, jak mierzy się bezpieczeństwo pracy, dlaczego dane międzynarodowebywają niespójne i skąd biorą się ogromne różnice w raportowaniu między krajami.

Czy kapitał zagraniczny poprawia standardy BHP? Czy przejęcie firmy przez międzynarodowego inwestora możerealnie zmniejszyć liczbę poważnych wypadków? A jeśli tak – czy chodzi o technologię, organizację pracy, szkolenia, czy presję reputacyjną w globalnych łańcuchachdostaw?

Rozmawiamy o tym:

• dlaczego statystyki wypadków przy pracy tak bardzo się różnią;
• czy zagraniczne firmy są bezpieczniejsze od lokalnych;
• gdzie czai się większe ryzyko – w pracy fizycznej czy biurowej;
• jak mierzyć ergonomię i zdrowie psychiczne;
• jak globalizacja wpływa na standardy bezpieczeństwa pracy.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:48 - Ile osób umiera w pracy?

7:48 - Z czego wynika mniejsza lub większa liczba wypadków?

14:18 - Zależność między pochodzeniem kapitału a skutkami dla pracowników

21:32 - James Bond i zasady BHP

27:20 - Czy firmy chcą czy muszą przestrzegać zasad bezpieczeństwa?

34:19 - Skąd firmy biorą kulturę korporacyjną?

41:45 - Bezpieczeństwo fizyczne a bezpieczeństwo mentalne

45:58 - Japońska fabryka w Tajlandii

46:51 - Liczba odcinka / Outro

🎙️ Gościni: Beata Javorcik

Główna ekonomistka Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju oraz profesor ekonomii Uniwersytetu Oksfordzkiego (jako pierwsza kobieta w historii objęła tam Statutory Professorship in Economics).  Specjalizuje się w handlu międzynarodowym i inwestycjach bezpośrednich.

https://www.economics.ox.ac.uk/people/beata-javorcik

🕹️ Montaż: Maximillian Nosal

Co łączy starożytną Lidię, Grecję i Rzym, a także rody Medyceuszy, Fuggerów i Mikołaja Kopernika? Odpowiedź brzmi: pieniądz. A dokładniej historia tego, jak ludzie nauczyli się nadawać wartość metalowi, papierowi i dobrze nam dziś znanemu czystemu zapisowi. W tym odcinku cofamy się do świata pierwszych monet, pierwszych wielkich wymian i bankierów, żeby opowiedzieć, skąd właściwie wziął się pieniądz i dlaczego stał się jedną z najważniejszych instytucji w dziejach cywilizacji.
To podróż od barteru i kruszcu, przez narodziny monety w starożytności, rozwój handlu i bankowości w średniowiecznej i renesansowej Europie, aż po refleksje Kopernika o psuciu monety i jakości pieniądza. To także opowieść o tym, jak pieniądz stopniowo przestawał być tylko rzeczą, a stawał się coraz bardziej zaufaniem, czyli wspólną umową, bez której trudno wyobrazić sobie nowoczesną gospodarkę.
To odcinek, który pozwala zrozumieć, dlaczego pieniądz to coś znacznie więcej niż tylko środek płatniczy. To opowieść o historii wartości, zaufania i jednego z najbardziej niezwykłych mechanizmów ludzkości.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Jak jeden mały paragon zmienia produkcję w dziesiątkach zakładów? Jak działają i przenikają się decyzje w retailu? Czy dane faktycznie zmieniają biznes – czy tylko tworzą kolejne raporty? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W tym odcinku zaglądamy za kulisy retailu i sprawdzamy, jak w praktyce wykorzystywane są dane: od pojedynczegoparagonu po decyzje obejmujące sprzedaż, logistykę i współpracę z dostawcami.

Bo dane w handlu to nie tylko analizy i dashboardy. To konkretne wybory: co trafia na półkę, ile zamówić, kiedy dostarczyć i jak zaplanować promocję.

Rozmawiamy o tym:

 
• jak z milionów transakcji powstają realne decyzje biznesowe
• dlaczego „intuicja” często jest efektem pracy na danych
• jak testy i eksperymenty wpływają na sprzedaż i zachowania klientów
• w jaki sposób dane łączą retail, logistykę i dostawców
• dlaczego skala ma znaczenie – i co to znaczy w praktyce.

To rozmowa o tym, jak działa współczesny retail – jako jeden system, w którym dane przepływają między sprzedażą, operacjami i partnerami biznesowymi.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:53 - Czy do prowadzenia firmy nie wystarczy tylko intuicja?

5:25 - Jak się zdobywa intuicję do prowadzenia firmy?

11:31 - Jakie dane są tyle cenne że opłaca się je badać?

16:59 - Jakie dane zbiera Biedronka?

23:54 - Jak Biedronka używa swoje dane

30:01 - Jak algorytmy mogą pomagać pracownikom?

40:57 - Czy jest sposób żeby reszta rynku korzystała z tych danych?

46:59 - Jak można ocenić wartość danych?

53:50 - Co mówią o nas nasze osobiste algorytmy?

1:02:08 - Jakie opinie o Biedronce po analizie okazały się inne?

1:07:54 - Liczba odcinka / Outro

🎙️Gość: Marek Złakowski

🕹️ Montaż: Maximillian Nosal

Kryzysy gospodarcze nie spadają z nieba. One dojrzewają. W nowym odcinku bierzemy pod lupę momenty, w których gospodarka przestaje wierzyć w przyszłość, a wraz z nią przestają wierzyć banki, firmy, inwestorzy i konsumenci.

To odcinek o tym, że kryzysy nie są tylko sprawą rynków finansowych i czerwonych wykresów. Za każdym wielkim załamaniem stoją też ludzkie emocje, nadmierny optymizm, dług, pękające bańki, błędy instytucji i nagły zwrot oczekiwań.

W tym odcinku dowiesz się między innymi o:
- mechanizmach, które najczęściej prowadzą do kryzysów,
- tym, jak boom zamienia się w panikę,
- Wielkim Kryzysie z 1929 roku,
- szoku naftowym lat 70.,
- kryzysie finansowym 2008 roku.

To także opowieść o tym, że gospodarka nie jest stabilną maszyną, którą można raz ustawić i zostawić. Jest światem tworzonym przez ludzi, a ludzie, jak wiemy, nie są doskonali. Jeśli chcecie lepiej zrozumieć, skąd biorą się kryzysy, dlaczego tak trudno je zatrzymać i czemu niemal zawsze „po fakcie” wydają się oczywiste, ten odcinek poleca się uwadze. 

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Dlaczego Polska wydaje na badania tylko 1,5% PKB? Czy problemem jest brak pieniędzy, czy brak zaufania do nauki? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W rozmowie z Krzysztofem Pyrciem analizujemy finansowanie nauki w Polsce, rolę grantów, prywatnych inwestycji oraz to, dlaczego polski biznes rzadko inwestuje we własne badania. Zastanawiamy się, czy rozsmarowywanie środków po wszystkich uczelniach ma sens, czy lepiej budować silne centra doskonałości.

Rozmawiamy o tym:

• dlaczego społeczne zaufanie do nauki w Polsce jest niskie
• czy 1,5% PKB na badania to strukturalny problem
• jak działa system grantowy i dlaczego wskaźnik sukcesu bywa niebezpieczny
• czym jest „masa krytyczna” w świecie akademickim
• dlaczego firmy wolą adaptować technologie z zagranicy niż finansować własne badania
• jak budować prestiż i dumę z polskich sukcesów naukowych

 

To rozmowa o pieniądzach, ambicjach i jakości. O tym, czy polska nauka może gonić światową czołówkę i co musiałobysię zmienić, by przestać startować z tyłu stawki.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:45 - Czy nauka jest potrzebna w codziennym życiu?

3:59 - Badania podstawowe vs badania aplikacyjne

11:27 - Jak rozpoznać różne rodzaje badań?

18:27 - Ludzie racjonalni reagują na bodźce

25:12 - Czy trzeba finansować więcej projektów?

33:54 - Zwiększenie konkurencyjnego finansowania

38:32 - Czy istnieje bariera między nauką a biznesem?

45:10 - Czynniki prowadzące do przełomów

58:05 - Cel Tłoczone z Danych

1:04:04 - "Nie palimy komitetów, zakładamy własne"

1:12:48 - Liczba odcinka / Outro

🎙️Gość: Krzysztof Pyrć

Wirusolog, profesor nauk biologicznych, Prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Lider grupy badawczej Virogenetics.

🕹️Montaż: Maximillian Nosal

Giełda to jedyne miejsce, gdzie handluje się… przyszłością. Nie kupujemy tam tego, czym firma jest dziś. Kupujemy to, czym w naszym przekonaniu może być jutro. I właśnie dlatego na giełdzie obok liczb zawsze są emocje: nadzieja, strach, euforia, panika. W nowym odcinku zgłębiamy historię tej niezwykłej instytucji: od kupców spotykających się w Brugii, przez narodziny nowoczesnej giełdy w Amsterdamie, aż po współczesny rynek kapitałowy, który finansuje rozwój całych gospodarek.

Bo giełda to nie tylko wykresy. To mechanizm, który pozwala:

• zamieniać oszczędności w inwestycje,
• dzielić ryzyko między tysiące ludzi,
• finansować innowacje i rozwój,

I jednocześnie miejsce, w którym bardzo łatwo uwierzyć, że ceny mogą rosnąć w nieskończoność.

Ten odcinek nie jest przypadkowy. 16 kwietnia mija 35 lat od pierwszej sesji GPW w Warszawie - momentu, w którym Polska wróciła do świata rynku kapitałowego i zaczęła budować jedną z kluczowych instytucji nowoczesnej gospodarki. Bo giełda to miejsce, w którym gospodarka podejmuje decyzje o swojej przyszłości.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy po przyjęciu euro ceny w Polsce gwałtownie wzrosną? Czy własna waluta naprawdę chroni nas przed kryzysami? Ile naprawdę może nas kosztować przyjęcie euro, a ile odkładanie tego w czasie?? Odpowiedzi szukamy z Jakubem Borowskim. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W rozmowie z Jakubem Borowskim analizujemy koszty i korzyści wejścia Polski do strefy euro. Sprawdzamy, czyobawy przed skokowym wzrostem cen mają potwierdzenie w danych oraz czy płynny kurs złotego jest tarczą ochronną, czy raczej dodatkowym źródłem niestabilności.

Czy rezygnacja z autonomicznej polityki pieniężnej to ryzyko, czy element długofalowej strategii rozwoju? Jaką rolę mogą pełnić podatki i redystrybucja w stabilizowaniu gospodarki bez własnej waluty? I czy w obecnej sytuacji geopolitycznej euro jest wyłącznie decyzją ekonomiczną, czy także kwestią bezpieczeństwa?

Rozmawiamy o tym:

• czy przyjęcie euro podnosi ceny
• jakie są realne koszty rezygnacji ze złotego
• czy istnieje optymalny moment wejścia do strefy euro
• czym jest koszt czekania
• czy „najpierw dogonić, potem wejść” ma dziś sens

 

To rozmowa o pieniądzu, stabilności i miejscu Polski w Europie. O tym, czy euro to ryzyko, czy strategiczna decyzja na dekady.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:42 - Dla czego nie jesteśmy jeszcze w strefie euro?

6:19 - Czy Polacy chcą być w strefie euro?

12:13 - Czy nasze badania o euro są już przestarzałe?

22:06 - O co chodzi w dopasowaniu do strefy euro?

31:29 - Co to jest wstrząs asymetryczny?

43:04 - Czy kurs walutowy poszedł w złą stronę?

48:01 - Selektywny klub euro

54:43 - Czy powinniśmy być w strefie euro?

1:02:22 - Inflacja vs płaca w Polsce

1:07:41 - Synchronizacja cykli koniunkturalnych

1:14:37 - Liczba odcinka / Outro

🎙️Gość: Jakub Borowski

Doktor nauk ekonomicznych, adiunkt w Szkole GłównejHandlowej w Warszawie. Specjalizuje się w integracji monetarnej i polityce pieniężnej. W latach 2002–2007 kierował Wydziałem Polityki Pieniężnej w NBP i współtworzył raport o kosztach i korzyściach przystąpienia Polski do strefyeuro.

🕹️ Montaż: Maximillian Nosal

Każdego dnia podejmujemy dziesiątki decyzji: kupujemy, sprzedajemy, rezygnujemy, czekamy, zmieniamy zdanie. I robią to także  miliony innych ludzi - często nie znając się nawzajem, mając różne potrzeby, dochody i oczekiwania.

Brzmi chaotycznie, ale działa. I to całkiem sprawnie. A mowa o rynku. W nowym odcinku zaglądamy „pod maskę” rynku i analizujemy, co tak naprawdę stoi za tym mechanizmem. Czym jest popyt i podaż, jak powstają ceny i dlaczego są jednym z najważniejszych nośników informacji w gospodarce.

Ale nie zatrzymujemy się na podstawach. Rozmawiamy też o tym:

• dlaczego rynek często znajduje się poza równowagą,
• skąd biorą się nadwyżki i niedobory (nie tylko przez ceny),
• czym jest elastyczność i dlaczego jedne rynki dostosowują się szybciej niż inne,
• oraz gdzie kończą się możliwości rynku i zaczyna rola instytucji.

Bo rynek to nie są tylko liczby. To sposób, w jaki próbujemy się ze sobą dogadać - bez słów.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy Polska właśnie przeżywa swój najlepszy okres gospodarczy w historii? A jeśli tak – to dlaczego tak trudnonam w to uwierzyć? 

W rozmowie z Marcinem Piątkowskim – ekonomistą i autorem książki „Złoty Wiek” – przyglądamy się ostatnim 30–35 latom rozwoju Polski. To historia, która według wielu danych stawia nas wśród największych sukcesów gospodarczych świata.

Ale czy to naprawdę „złoty wiek”? A może efekt sprzyjających okoliczności?

Rozmawiamy:

• skąd wziął się polski sukces gospodarczy?
• dlaczego rozwijaliśmy się szybciej niż wiele krajów Azji?
• jaką rolę odegrała Europa i integracja z Zachodem?
• czym jest koncepcja „5E” rozwoju?
• dlaczego wciąż jesteśmy krajem o niskich inwestycjach?
• co blokuje dalszy rozwój – instytucje, kredyt, struktura gospodarki?
• i czy Polska potrafi przejść z etapu „doganiania” do „liderowania”?

To także rozmowa o tym, jak mierzyć sukces: czy wystarczy PKB, czy trzeba patrzeć na jakość życia, edukację i realne doświadczenia ludzi.

Na końcu pojawia się kluczowe pytanie: czy Polska ma plan na kolejne 25 lat – i czy naprawdę może stać się jedną z najważniejszych gospodarek Europy?

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

1:00 - Po co nam koncepcja „polskiego złotego wieku”?

7:55 - Większość krajów się nie rozwija / „5 E”

12:04 - Najważniejsze „E”?

20:46 - Zalety powiązania Polski z Europą

26:38 - Jak interpretować opinie o polskich sukcesach?

34:47 - Czy polityka gospodarcza jest raczej dobra czy zła?

45:05 - Makroekonomia vs. mikroekonomia

51:31 - Co zrobić, aby polski biznes wszedł na kolejny etap rozwoju?

1:00:07 - Wskaźnik urbanizacji

1:07:29 - Liczba odcinka / Outro

🎙️ Gość: Marcin Piątkowski

Związany z Akademią Leona Koźmińskiego i Bankiem Światowym. Pracował też z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, a wcześniej z instytucjami finansowymi w Polsce. Autor książki Europe’s Growth Champion o gospodarczym sukcesie Polski. Specjalizuje się w tym, co rzadko wychodzi w Polsce: opowiadaniu o naszym sukcesiegospodarczym światu.

https://marcinpiatkowski.com

 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal