Tłoczone z danych

Giełda to jedyne miejsce, gdzie handluje się… przyszłością. Nie kupujemy tam tego, czym firma jest dziś. Kupujemy to, czym w naszym przekonaniu może być jutro. I właśnie dlatego na giełdzie obok liczb zawsze są emocje: nadzieja, strach, euforia, panika. W nowym odcinku zgłębiamy historię tej niezwykłej instytucji: od kupców spotykających się w Brugii, przez narodziny nowoczesnej giełdy w Amsterdamie, aż po współczesny rynek kapitałowy, który finansuje rozwój całych gospodarek.

Bo giełda to nie tylko wykresy. To mechanizm, który pozwala:

• zamieniać oszczędności w inwestycje,
• dzielić ryzyko między tysiące ludzi,
• finansować innowacje i rozwój,

I jednocześnie miejsce, w którym bardzo łatwo uwierzyć, że ceny mogą rosnąć w nieskończoność.

Ten odcinek nie jest przypadkowy. 16 kwietnia mija 35 lat od pierwszej sesji GPW w Warszawie - momentu, w którym Polska wróciła do świata rynku kapitałowego i zaczęła budować jedną z kluczowych instytucji nowoczesnej gospodarki. Bo giełda to miejsce, w którym gospodarka podejmuje decyzje o swojej przyszłości.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy po przyjęciu euro ceny w Polsce gwałtownie wzrosną? Czy własna waluta naprawdę chroni nas przed kryzysami? Ile naprawdę może nas kosztować przyjęcie euro, a ile odkładanie tego w czasie?? Odpowiedzi szukamy z Jakubem Borowskim. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W rozmowie z Jakubem Borowskim analizujemy koszty i korzyści wejścia Polski do strefy euro. Sprawdzamy, czyobawy przed skokowym wzrostem cen mają potwierdzenie w danych oraz czy płynny kurs złotego jest tarczą ochronną, czy raczej dodatkowym źródłem niestabilności.

Czy rezygnacja z autonomicznej polityki pieniężnej to ryzyko, czy element długofalowej strategii rozwoju? Jaką rolę mogą pełnić podatki i redystrybucja w stabilizowaniu gospodarki bez własnej waluty? I czy w obecnej sytuacji geopolitycznej euro jest wyłącznie decyzją ekonomiczną, czy także kwestią bezpieczeństwa?

Rozmawiamy o tym:

• czy przyjęcie euro podnosi ceny
• jakie są realne koszty rezygnacji ze złotego
• czy istnieje optymalny moment wejścia do strefy euro
• czym jest koszt czekania
• czy „najpierw dogonić, potem wejść” ma dziś sens

 

To rozmowa o pieniądzu, stabilności i miejscu Polski w Europie. O tym, czy euro to ryzyko, czy strategiczna decyzja na dekady.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:42 - Dla czego nie jesteśmy jeszcze w strefie euro?

6:19 - Czy Polacy chcą być w strefie euro?

12:13 - Czy nasze badania o euro są już przestarzałe?

22:06 - O co chodzi w dopasowaniu do strefy euro?

31:29 - Co to jest wstrząs asymetryczny?

43:04 - Czy kurs walutowy poszedł w złą stronę?

48:01 - Selektywny klub euro

54:43 - Czy powinniśmy być w strefie euro?

1:02:22 - Inflacja vs płaca w Polsce

1:07:41 - Synchronizacja cykli koniunkturalnych

1:14:37 - Liczba odcinka / Outro

🎙️Gość: Jakub Borowski

Doktor nauk ekonomicznych, adiunkt w Szkole GłównejHandlowej w Warszawie. Specjalizuje się w integracji monetarnej i polityce pieniężnej. W latach 2002–2007 kierował Wydziałem Polityki Pieniężnej w NBP i współtworzył raport o kosztach i korzyściach przystąpienia Polski do strefyeuro.

🕹️ Montaż: Maximillian Nosal

Każdego dnia podejmujemy dziesiątki decyzji: kupujemy, sprzedajemy, rezygnujemy, czekamy, zmieniamy zdanie. I robią to także  miliony innych ludzi - często nie znając się nawzajem, mając różne potrzeby, dochody i oczekiwania.

Brzmi chaotycznie, ale działa. I to całkiem sprawnie. A mowa o rynku. W nowym odcinku zaglądamy „pod maskę” rynku i analizujemy, co tak naprawdę stoi za tym mechanizmem. Czym jest popyt i podaż, jak powstają ceny i dlaczego są jednym z najważniejszych nośników informacji w gospodarce.

Ale nie zatrzymujemy się na podstawach. Rozmawiamy też o tym:

• dlaczego rynek często znajduje się poza równowagą,
• skąd biorą się nadwyżki i niedobory (nie tylko przez ceny),
• czym jest elastyczność i dlaczego jedne rynki dostosowują się szybciej niż inne,
• oraz gdzie kończą się możliwości rynku i zaczyna rola instytucji.

Bo rynek to nie są tylko liczby. To sposób, w jaki próbujemy się ze sobą dogadać - bez słów.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy Polska właśnie przeżywa swój najlepszy okres gospodarczy w historii? A jeśli tak – to dlaczego tak trudnonam w to uwierzyć? 

W rozmowie z Marcinem Piątkowskim – ekonomistą i autorem książki „Złoty Wiek” – przyglądamy się ostatnim 30–35 latom rozwoju Polski. To historia, która według wielu danych stawia nas wśród największych sukcesów gospodarczych świata.

Ale czy to naprawdę „złoty wiek”? A może efekt sprzyjających okoliczności?

Rozmawiamy:

• skąd wziął się polski sukces gospodarczy?
• dlaczego rozwijaliśmy się szybciej niż wiele krajów Azji?
• jaką rolę odegrała Europa i integracja z Zachodem?
• czym jest koncepcja „5E” rozwoju?
• dlaczego wciąż jesteśmy krajem o niskich inwestycjach?
• co blokuje dalszy rozwój – instytucje, kredyt, struktura gospodarki?
• i czy Polska potrafi przejść z etapu „doganiania” do „liderowania”?

To także rozmowa o tym, jak mierzyć sukces: czy wystarczy PKB, czy trzeba patrzeć na jakość życia, edukację i realne doświadczenia ludzi.

Na końcu pojawia się kluczowe pytanie: czy Polska ma plan na kolejne 25 lat – i czy naprawdę może stać się jedną z najważniejszych gospodarek Europy?

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

1:00 - Po co nam koncepcja „polskiego złotego wieku”?

7:55 - Większość krajów się nie rozwija / „5 E”

12:04 - Najważniejsze „E”?

20:46 - Zalety powiązania Polski z Europą

26:38 - Jak interpretować opinie o polskich sukcesach?

34:47 - Czy polityka gospodarcza jest raczej dobra czy zła?

45:05 - Makroekonomia vs. mikroekonomia

51:31 - Co zrobić, aby polski biznes wszedł na kolejny etap rozwoju?

1:00:07 - Wskaźnik urbanizacji

1:07:29 - Liczba odcinka / Outro

🎙️ Gość: Marcin Piątkowski

Związany z Akademią Leona Koźmińskiego i Bankiem Światowym. Pracował też z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, a wcześniej z instytucjami finansowymi w Polsce. Autor książki Europe’s Growth Champion o gospodarczym sukcesie Polski. Specjalizuje się w tym, co rzadko wychodzi w Polsce: opowiadaniu o naszym sukcesiegospodarczym światu.

https://marcinpiatkowski.com

 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal

Przez tysiące lat historia gospodarki była historią… stagnacji. Ludzie pracowali więcej, ale nie żyli lepiej. Gdy pojawiał się postęp, znikał w tłumie wraz ze wzrostem liczby ludności.

I nagle, mniej więcej 200 lat temu, coś się zmieniło. Świat przyspieszył. Maciej zagłębia się w przyczyny wzrostu gospodarczego. Od świata Malthusa, w którym rozwój „zjadała” demografia, przez cichą rewolucję rolną, która uwolniła ludzi z pracy na roli, aż po rewolucję przemysłową i moment, w którym gospodarka zaczęła rosnąć naprawdę.

W tym odcinku poznacie Jospeha Schumpetera i jego „twórczą destrukcję”, Roberta Solowa, który pokazał, że sama praca i kapitał nie wystarczą, oraz Paula Romera, który powiedział wprost: to idee napędzają wzrost.

To jest opowieść o zmianie świata. I o bardzo konkretnej historii… naszego kraju. Bo Polska w ciągu jednego pokolenia przeszła drogę, która kiedyś zajmowała stulecia.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy w polskim systemie finansowym jest „za dużo pieniędzy”? I jeśli tak – to dlaczego firmy wciąż narzekają na brak kredytu?  

W rozmowie z Mateuszem Szczurkiem rozbieramy na części pierwsze pojęcie nadpłynności sektora bankowego. Okazuje się, że setki miliardów złotych „leżących” w Narodowym Banku Polskim nie są niewykorzystanym potencjałem, który można po prostu skierować do gospodarki.

Wyjaśniamy:

• czym naprawdę jest nadpłynność i skąd się bierze
• dlaczego więcej kredytów nie zmniejszy tej „góry pieniędzy”
• czemu banki częściej kupują obligacje niż finansują firmy
• jakie regulacje ograniczają akcję kredytową
  dlaczego część projektów „nie mieści się w systemie”
• i czemu Polska ma mało kredytu mimo szybkiego wzrostu gospodarczego

Rozmawiamy też o tym, jak działa współczesna bankowość – dużo bardziej regulowana i ostrożna niż w przeszłości – oraz dlaczego niektóre inwestycje w ogóle nie nadają się do finansowania kredytem.

To odcinek o tym, że problem polskiej gospodarki nie polega na braku pieniędzy – tylko na tym, jak (i czy) potrafimy je wykorzystać.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:47 - Czy banki „siedzą” na pieniądzach?

6:18 - Obligacje skarbowe dla banków

15:06 - Skąd się wzięła nadpłynność banków?

18:57 - Nadpłynność w polskim systemie bankowym

21:36 - Czy nadpłynność jest dobra czy zła?

27:51 - Procesy zabezpieczania banków

30:43 - Ryzyko działalności bankowej

39:53 - Jakie projekty warto finansować?

43:52 - Zwiększanie kredytu vs zmniejszanie deficytu

50:01 - Ryzyko zależności między państwem a bankami

1:00:24 - Liczba odcinka / Outro

🎙️ Gość: Mateusz Szczurek

Ma doktorat z Sussex University, w Polsce studiował na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie później też wykładał. Jego badania dotyczyły płynności, w tym międzynarodowej, integracji finansowej oraz kryzysów walutowych. Wybrany do Europejskiej Rady Fiskalnej. W wolnych chwilach pełnił funkcję ministra finansów, obecnie członek zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Mateusz_Szczurek🕹 Montaż: Maximillian Nosal

Gospodarka nie działa dlatego, że ludzie są doskonali – to już wiemy. Działa, ponieważ istnieją reguły, które pozwalają nam sobie ufać. Codziennie zawieramy dziesiątki umów i porozumień. Często z ludźmi, których nigdy nie spotkamy. Kupujemy, sprzedajemy, inwestujemy. I zakładamy, że druga strona dotrzyma słowa.

To założenie nie bierze się znikąd. Maciej zagłębia się w instytucje, które stanowią fundament architektury gospodarki. To one tworzą ramy, w których rynek w ogóle może istnieć, ograniczają niepewność i sprawiają, że współpraca między nieznajomymi staje się możliwa. Od intuicji Adama Smitha, przez reguły gry Douglassa Northa i koszty transakcyjne Coase’a, po Acemoglu i Robinsona, którzy pokazują, dlaczego jedne kraje się rozwijają, a inne utknęły w miejscu.

Bo gospodarka to nie tylko produkcja i liczby. To przede wszystkim zaufanie zbudowane na zasadach. Czas wyruszyć w podróż po ekonomii instytucjonalnej.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy naprawdę banki siedzą na kasie, a firmy nie chcą zniej korzystać? Dlaczego ponad połowa polskich średnich i dużych przedsiębiorstw nie korzysta z żadnego kredytu? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W rozmowie z Martą Petką Zagajewską analizujemy polski rynek kredytowy, relację kredytów dla firm do PKB oraz to, dlaczego Polska znajduje się w ogonie Europy pod względem finansowania przedsiębiorstw przez banki.

Skąd bierze się „kredyt Schrödingera” – sytuacja, w której kredyt jest jednocześnie dostępny i niedostępny? Czy problem leży po stronie banków, oceny ryzyka i regulacji, czyraczej w mentalności firm, które wolą rozwijać się wyłącznie z własnej gotówki?

Rozmawiamy o tym:

• dlaczego polskie firmy rzadziej korzystają z kredytu niż ich europejscy konkurenci
• czy wzrost organiczny bez finansowania zewnętrznego to strategia bezpieczeństwa czy hamulec rozwoju
• jak leasing wpływa na statystyki kredytowe
• dlaczego niskie inwestycje przekładają się na produktywność i wynagrodzenia
• czy transformacja energetyczna i sztuczna inteligencja mogą pobudzić popyt na finansowanie
• jak niskie prywatne nakłady na B+R wpływają na pozycję Polski w globalnych łańcuchach wartości

To rozmowa o pieniądzu, ryzyku i ambicji. O tym, czy polskie firmy naprawdę nie potrzebują banków – czy tylko tak im się wydaje.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:44 - Dwie zwrotki w piosence o kredytach

8:49 - Kredyt w polskich firmach

16:32 - Czy kredyt naprawdę urósł?

20:31 - Czy firmy powinny być płynne?

25:31 - Korzyści leasingu

31:46 - Historia kredytu w firmach

35:50 - Czy inwestowanie jest dobrą strategią?

42:17 - Przyszłość naszej gospodarki

50:56 - Programy wzrostu banków na polskim rynku

59:10 - Co by się stało gdybyśmy mieli więcej inwestycji?

1:06:15 - Liczba odcinka / Outro

🎙️ Gościni: Marta Petka-Zagajewska

Szefowa Zespołu Analiz Makroekonomicznych banku PKO BP. Ekonomistka specjalizująca się w analizie cyklu koniunkturalnego i polityki pieniężnej.

🕹 Montaż: Maximillian Nosal

Czy człowiek w ekonomii to chłodny kalkulator zysku? A może istota pełna emocji, skrótów myślowych i społecznych norm? Bierzemy pod lupę jeden z najważniejszych mitów nowoczesnej ekonomii, czyli mit racjonalności. Od Adama Smitha, przez Herberta Simona, aż po Kahnemana i Tversky’ego. To historia o tym, jak ekonomia najpierw uprościła człowieka, by zbudować teorię, a dziś próbuje go odzyskać.

Maciej opowiada, dlaczego ignorowanie ludzkiej natury może prowadzić do kryzysów oraz dlaczego bez instytucji, norm i zaufania nawet najbardziej elegancki model przestaje działać. I dlaczego gospodarka czasem zawodzi właśnie wtedy, gdy najbardziej liczymy na jej stabilność?

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy polskie firmy naprawdę nie inwestują? A może problem leży w tym, jak mierzymy inwestycje?

W rozmowie z Marcinem Wolskim z Europejskiego Banku Inwestycyjnego analizujemy wyniki najnowszej ankiety inwestycyjnej EBI. Z danych wynika, że aż 4 na 5 firm w Polsce deklaruje inwestycje. Dlaczego więc w statystykach makro wciąż widać relatywnie niską relację inwestycji do PKB?

Rozmawiamy o tym:

• czym różni się inwestycja w księgowości firmy od inwestycji w rachunkach narodowych
• dlaczego leasing, software i rozwiązania energetyczne nie zawsze widać w twardych danych
• jak Polska wypada na tle innych krajów UE
• dlaczego firmy rzadziej wdrażają zaawansowane technologie, w tym GenAI
• jakie są główne bariery inwestowania: niepewność, koszty energii i brak pracowników

Zaskakujące wnioski? Polskie firmy są bardzo świadome ryzyk klimatycznych i inwestują w efektywność energetyczną, ale jednocześnie postrzegają transformację jako zagrożenie. Coraz więcej z nich deklaruje inwestycje, mimo globalnej niepewności.

To rozmowa o tym, jak naprawdę wygląda proces inwestowania w Polsce – i dlaczego same dane makro nie wystarczą, by go zrozumieć.

🕰️ Czasówka:

0:00 - Intro

0:41 - Czy firmy często inwestują?

6:57 - Co kwalifikuje się jako inwestycja?

8:34 - Znaczenie danych ankietowych

13:37 - Szybki monitoring w NBP

22:01 - Wyniki badań o inwestycjach

28:19 - Jakie cechy Polska gospodarka dzieli z krajami regionu?

32:42 - Co to znaczy, że 4 na 5 firm inwestuje w Polsce?

40:04 - Czy mamy wystarczająco dużo zasobów dla nowych firm?

49:19 - Spadek produktywności przemysłowej

56:51 - Co możemy zrobić żeby ułatwić inwestowanie firm w Polsce?

1:05:28 - Liczba Odcinka / Outro

Gość: Marcin Wolski

Ma doktorat z University of Amsterdam, ekonomista Europejskiego Banku Inwestycyjnego, specjalizuje się w inwestycjach przedsiębiorstw, transformacji cyfrowej, produktywności i konkurencyjności gospodarek.

🕹 Montaż: Maximillian Nosal