Tłoczone z danych

Czy ekonomia naprawdę zaczyna się od inflacji, stóp procentowych i skomplikowanych wykresów? A może od dużo prostszego pytania: co wybrać, gdy nie możemy mieć wszystkiego? Wyruszamy w podróż od ogniska pierwszych wspólnot, przez narodziny własności i pierwsze długi, aż po idee, które ukształtowały współczesny system gospodarczy.

Maciej przedstawia historię ekonomii, zanim stała się „ekonomią”, i zobaczysz, że to opowieść przede wszystkim o ludziach, decyzjach i regułach, które organizują nasze wspólne życie.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.

Czy państwo może zadłużać się w nieskończoność? Czy kraj może zbankrutować we własnej walucie? I kiedy dług publiczny przestaje być bezpieczny? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). 

W rozmowie z Wojciechem Paczosem analizujemy, czym naprawdę jest bankructwo państwa, jak działa dług publiczny i dlaczego deficyt budżetowy bywa zarówno narzędziem stabilizacji, jak i źródłem ryzyka.

Dlaczego państwa rzadko bankrutują całkowicie? Czy istnieje bezpieczny poziom długu w relacji do PKB? Jak inflacja wpływa na realną wartość zadłużenia i dlaczego bywa nazywana „podatkiem inflacyjnym”? Czym różni się dług krajowy od zagranicznego i jakie ma to konsekwencje dla gospodarki?

Rozmawiamy o tym:

• czy zrównoważony budżet zawsze ma sens
• kiedy dług publiczny wypycha inwestycje prywatne
• jak kapitał zagraniczny wpływa na koszty finansowania państwa
• dlaczego wiarygodność kredytowa decyduje o tym, czy rząd może prowadzić politykę antykryzysową
• jakie wyzwania – system podatkowy, wydatki zbrojeniowe, waloryzacja świadczeń – kształtują dziś strategię długu w Polsce

To rozmowa o granicach bezpieczeństwa finansów publicznych. O tym, kiedy dług jest narzędziem rozwoju, a kiedy zaczyna działać jak zapalnik.

🕰️ Czasówka:

0:00 - Intro

0:46 - Czy komuś jest potrzebny zerowy deficyt budżetowy?

5:39 - Ile długu jest zdrowe?

13:33 - Pożyczanie aby wspierać gospodarkę

19:05 - Od czego zależy wybór zadłużenia krajowego vs zadłużenia zagranicznego?

28:53 - Rola państwa w dostarczaniu dóbr publicznych

36:56 - Ekonomia reputacji

44:47 - Czy czas zmniejszyć dług publiczny?

52:21 - Liczba odcinka / Outro

🎙 Gość: Wojciech Paczos

Makroekonomista, wykładowca Cardiff University, pracownik Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. Jego badania koncentrują się na ekonomii międzynarodowej, polityce pieniężnej i fiskalnej oraz systemie bankowym. Jest współzałożycielem i prezesem think tanku Dobrobyt na Pokolenia. 

🕹 Montaż: Maximillian Nosal

Gdzie te kobiety? Ile z nich naprawdę zasiada w zarządach i radach nadzorczych firm? Sprawdzimy na przykładzie 2 milionów europejskich przedsiębiorstw!

Czy więcej kobiet to lepsze wyniki finansowe? Wyższe zyski? Co z płacami? Jedna kobieta na kierowniczym stanowisku robi różnicę, czy potrzeba więcej, żeby coś się zmieniło? I na koniec, czy dyskryminowane w firmach kobiety uciekają w samozatrudnienie?

Odpowiedzi tłoczymy z danych z Joanną Tyrowicz. Zapraszają: Magdalena Smyk-Szymańska & Marcin Bojanowski.

🔗  STRONA ODCINKA:

https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek25-WWW

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:43 Gdzie te kobiety?

5:08 Jedna kobieta robi różnicę?

8:02 Mechanizm reputacyjny

10:33 Paprotki 

14:59 Nie szkodzą?

21:00 Dwa mln firm

24:30 Bohaterki

28:40 Ucieczka

32:19 Numerek

34:19 Zakończenie 

📚 ŹRÓDŁA:

·      Gender Board Diversity Dataset (GBDD)

Jak zrobić efekt kuli śniegowej w nauce w Polsce? Odpowiedzi szukają Joanną Tyrowicz (GRAPE) i Łukasz Woźny (SGH) w rozmowie z Anna Korzekwą-Józefowicz z Narodowego Centrum Nauki. Zapraszamy do posłuchania!

Dlaczego w Polsce prywatne finansowanie badań podstawowych niemal nie istnieje? Jak pod tym względem wyglądamy na tle innych krajów o podobnym poziomie rozwoju? W jaki sposób efekt ciepłego blasku (warm glow) wpływa na motywację darczyńców i czy bycie mecenasem nauki może być elementem budowania marki pracodawcy?

Dlaczego budowanie nowych struktur badawczych obok skostniałych instytucji publicznych może być najskuteczniejszą drogą do zmiany całego systemu nauki w Polsce? Jakie korzyści podatkowe mogą skłonić polskiego przedsiębiorcę do sfinansowania naukowca zamiast po prostu zapłacenia podatku?

Jakie wnioski płyną z danych z Japonii i Korei dotyczących tzw. efektu mnożnikowego, w którym każda złotówka wydana przez państwo na badania jest wielokrotnie refinansowana przez sektor prywatny? W jaki sposób zagraniczne modele, takie jak fundowanie katedr przez firmy w USA czy finansowanie prestiżowych ośrodków badawczych przez organizacje pracodawców w Szwecji, wpływają na rozwój tamtejszej nauki? Co polski przedsiębiorca może zyskać, patrząc na swój biznes okiem naukowca, i dlaczego taka perspektywa bywa dla prezesów firm zaskakująca oraz odkrywcza?

Jakie bariery utrudniają dziś współpracę nauki z biznesem w Polsce? Dlaczego polskie biura prawne na uczelniach bywają większą barierą dla darczyńców niż brak funduszy w samym biznesie?W jaki sposób stworzenie niezależnych ścieżek finansowania obok instytucji publicznych mogłoby zdynamizować rozwój najzdolniejszych polskich badaczy?

Dlaczego finansowanie konkretnych stanowisk dla doktorantów może być dla firm najprostszym i najbardziej efektywnym sposobem na wspieranie przełomowych badań? Czy bycie mecenasem nauki może stać się dla polskich liderów biznesu nowym standardem aspiracyjnym, podobnym do wspierania sztuki czy sportu? W jaki sposób mechanizm „magic call”, znany z uczelni takich jak Stanford, kształtuje postawy absolwentów i ich poczucie obowiązku wspierania macierzystych jednostek?

Gościni: Joanna Tyrowicz

Joanna Tyrowicz jest współzałożycielką GRAPE, profesorką nauk ekonomicznych, związaną z Uniwersytetem Warszawskim. W latach 2007-2017 pracowała w Instytucie Ekonomicznym Narodowego Banku Polskiego, specjalizując się w zagadnieniach dotyczących rynku pracy i gospodarstw domowych. W kadencji 2022-2028 członkini Rady Polityki Pieniężnej. Fulbright Scholar (Columbia University) oraz Mellon Fellow (w Netherlands Institute for Advanced Studies), gościła także w IAAEU w Trewirze oraz w IOS w Regensburgu.

Gość: Łukasz Woźny

Łukasz Woźny jest profesorem zwyczajnym w SGH w Warszawie. Odbył staże badawcze m.in. w Belgii (Louvain-la-Neuve), USA (Pheonix), Wielkiej Brytanii (Oxford, Glasgow). Jego zainteresowania naukowe obejmują m.in.: dynamiczne (stochastyczne) modele równowagi ogólnej, równowaga rekursywna, niespójność czasowa decyzji, optymalne kontrakty (m.in. projektowanie wynagrodzeń), strategiczne interakcje decyzyjne w IO, gry stochastyczne oraz duże gry. Publikuje m.in. w Journal of Economic Theory, Theoretical Economics, Economic Theory, Games and Economic Behavior, Journal of Economic Dynamics and Control, International Journal of Game Theory, Journal of Mathematical Economics. Był stypendysta Komisji Europejskiej, Fundacji Fulbrighta, MNiSW. Otrzymał nagrodę Prezesa Rady Ministrów za wysoko ocenione osiągnięcia będące podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego. Finalista Nagród Naukowych tygodnika Polityka 2017. Był gościem odcinka podcastu GRAPE | Tłoczone z danych o tym, dlaczego rzucamy palenie dopiero od jutra.

Małżeństwo z miłości czy z rozsądku? Na chwilę czy na całe życie? Decyduje przypadek czy przeznaczenie? Kto zyskuje, a kto traci? Państwo zachęca, czy raczej zniechęca do małżeństwa? Któremu z małżonków dobrze robią ulgi podatkowe? Jaką rolę w związku odgrywa pralka automatyczna? I co ma z tym wszystkim wspólnego gaz łupkowy? 

Jak to widzą ekonomistki? Co mówią dane? Jaki jest klucz do małżeństwa? Gościnią trzeciego odcinka podcastu GRAPE #tłoczonezdanych jest Oliwia Komada. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.

🔗  STRONA ODCINKA:

https://grape.org.pl/news/podcast-grape-malzenstwo-dla-opornych

⏱ CZASÓWKA:

00:00 Początek

00:46 Małżeństwo się opłaca?

02:55 Klucz do szczęścia

08:25 Zmiany, zmiany…

15:45 Podatki małżeńskie

19:11 Koszty rosną

23:19 Gaz, gaz łupkowy

26:34 Szczęśliwy numerek

27:19 Zakończenie

Dlaczego odkładamy obowiązki na później? Palenie rzucamy od jutra, a nie od dziś, choć wiemy, że nam szkodzi. Smacznie czy zdrowo – co jemy, a co innym dajemy? Dlaczego nie chodzimy na siłownie tak często jakbyśmy chcieli i ile nas to kosztuje? Lepiej być naiwnym czy wyrafinowanym? Jakie to wszystko ma znaczenie dla polityki gospodarczej? I po co nam system emerytalny? A na deser, jak to jest z cierpliwością małżeńską?

Gościem podcastu GRAPE | Tłoczone z danych jest ekonomista Łukasz Woźny. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:27 Rzucamy palenie

6:19 Niespójna racjonalność

10:05 Smacznie czy zdrowo?

17:50 Siłka

23:22 Naiwny vs. wyrafinowany 

27:49 Klimatycznie

33:31 Gospodarka

46:22 Żal emerytalny

52:17 Cierpliwość małżeńska

54:14 Numerek

57:00 Zakończenie

Upadłość konsumencka – to koniec czy nowy początek? Sprawdzamy na przykładzie reformy prawa upadłościowego w Stanach Zjednoczonych. Kto bankrutuje i dlaczego? Lekkoduchy? A może przyczynami są choroba, utrata pracy, czy po prostu pech? Czy droższa upadłość zachęca zadłużonych do terminowej spłaty zobowiązań? A może pozbawiła szansy na nowy start tych, którzy nie z własnej winy popadli w finansowe tarapaty? Co mają z tym wspólnego karty kredytowe? Kto nie może sam kupić alkoholu, ale już ma zmierzoną zdolność kredytową? I dlaczego trzeba się zadłużać, by ją poprawić? O paradoksach bankructwa po amerykańsku rozmawiamy z ekonomistą Jaromirem Nosalem z Boston College w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Piotr Żoch. 

🔗  STRONA ODCINKA:

https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek19-WWW

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:52 Upadłość

8:39 Zły dług

17:16 Ranking

21:52 Pech

28:55 Ucieczka

31:16 Sen szaleńca

36:31 Reforma

39:31 Polska

42:51 Numerek

44:33 Zakończenie

📚 ŹRÓDŁA:

•   Insolvency after the 2005 bankruptcy reform – Stefania Albanesi, Jaromir Nosal: https://www.jaromirnosal.net/uploads/6/0/7/5/60756213/draft_april2022.pdf 

•   Born to be (sub)prime: an exploratory analysis – Helena Bach, Pietro Campa, Giacomo De Giorgi, Jaromir Nosal, Davide Pietrobon: https://www.jaromirnosal.net/uploads/6/0/7/5/60756213/cepr_bornsubprime.pdf 

🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH

Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami. Nowy odcinek co dwa tygodnie w niedzielne poranki na kanałach Kultury Liberalnej.

Dlaczego nauka nie jest klasyczną inwestycją, a mimo to przynosi jedne z najwyższych zwrotów w gospodarce? Odpowiedzi szukamy z Joanną Tyrowicz i Szymonem Glonkiem z Dziennika Gazety Prawnej w podcaście GRAPE | Tłoczone z danych. Do posłuchania!

Jak prywatne wsparcie pomaga budować zespoły badawcze i przyciągać najlepszych naukowców, którzy inaczej wyjeżdżają np. do Silicon Valley? Ile kosztuje zbudowanie silnego, konkurencyjnego zespołu badawczego na 3–5 lat? Jakie mechanizmy na Zachodzie sprawiają, że firmy traktują wsparcie nauki jako element misji, dumy i budowania marki? Co muszą zrobić polskie firmy i fundacje rodzinne, żeby w najbliższych latach powstało w Polsce więcej prywatnych centrów badawczych na światowym poziomie?

Dlaczego nauka nie jest klasyczną inwestycją, a mimo to przynosi jedne z najwyższych zwrotów w gospodarce? Czemu nie da się zaplanować przełomów naukowych i jak to się dzieje, że często ich zastosowania okazują się zupełnie inne niż początkowo zakładano? Jakie przykłady historyczne pokazują, że największe korzyści z badań podstawowych przychodzą niespodziewanie i po wielu latach? Dlaczego przynoszą wyższy zwrot z inwestycji niż budowa dróg, szkół czy szpitali?

Co zyskują firmy finansując badania podstawowe?Jak wygląda model prywatnego finansowania badań podstawowych w USA, Szwecji czy Niemczech? Jaki mają w nim udział środki pochodzące ze źródeł prywatnych? Dlaczego w Polsce prywatne firmy praktycznie nie finansują badań podstawowych prowadzonych przez zespoły naukowe? Jakie bariery – finansowe, kulturowe, systemowe – sprawiają, że polskie firmy wolą inwestować w sport lub sztukę niż w naukę? Dlaczego polskie uczelnie i instytuty mają tak niskie szanse na granty (tylko 10-12 % projektów dostaje finansowanie), a w USA czy w Niemczech jest to 25-30%? Jakie są realne koszty życia i pracy naukowca w Polsce – pensje doktorantów, asystentów, liderów projektów – i dlaczego to odstrasza talenty?

Gościni: Joanna Tyrowicz

Współzałożycielka GRAPE, profesorka nauk ekonomicznych, związana z Uniwersytetem Warszawskim. W latach 2007-2017 pracowała w Instytucie Ekonomicznym Narodowego Banku Polskiego, specjalizując się w zagadnieniach dotyczących rynku pracy i gospodarstw domowych. W kadencji 2022-2028 członkini Rady Polityki Pieniężnej. Fulbright Scholar (Columbia University) oraz Mellon Fellow (w Netherlands Institute for Advanced Studies), gościła także w IAAEU w Trewirze oraz w IOS w Regensburgu.

Odcinek ukazał się także na kanale Dziennika Gazety Prawnej.

Dlaczego ekonomiści badają coming-outy? Jak dane z mediów społecznościowych pomagają zrozumieć ten proces? I co oznaczają dla gospodarki tzw. strefy wolne od LGBT? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Janem Gromadzkim (Uniwersytet Ekonomiczny w Wiedniu) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Piotr Żoch (GRAPE). Do posłuchania! 

Czy wyjście z szafy naszych znajomych ma większy wpływ niż publiczne wystąpienia celebrytów? Jak dane z twitterowej akcji #jestemLGBT ujawniły efekt „kuli śnieżnej” w coming outach? Jak bliskie relacje zmniejszają strach przed odrzuceniem i zachęcają do ujawniania tożsamości? Czy decyzja o ujawnieniu tożsamości wpływa na życie zawodowe i społeczne? Czym różnią się koszty społeczne i ekonomiczne dla osób LGBT+ oraz innych mniejszości? Jakie są różnice między parami jednopłciowymi a różnopłciowymi pod względem aktywności zawodowej, bezrobocia czy posiadania dzieci? Jak uchwały tworzące strefy wolne od LGBT wpłynęły na migracje, w tym odpływ młodych i wykształconych osób z powiatów je wprowadzających? Czy nietolerancja w najbliższym otoczeniu prowadzi do emigracji?

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:38 - Dla czego ekonomista zajmuję się coming-outami?

11:54 - LGBT i sojusznicy na internecie

22:07 - Jedno płciowe związki w kategoriach ekonomicznych

31:32 - Czy pracodawcy nie doceniają pracowników w jedno płciowych związkach?

35:24 - Czy orientacja seksualna ma wpływ na decyzję na rynku pracy?

42:14 - Czy polityka anty-LGBT ma efekt na ekonomię?

48:42 - Liczba odcinka / Outro

BIO 

Jan Gromadzki jest adiunktem w Katedrze Ekonomii na Uniwersytecie Ekonomicznym w Wiedniu oraz współpracownikiem naukowym Instytutu Ekonomii Nierówności na tej samej uczelni. Współpracuje również z Instytutem Ekonomii Pracy IZA. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na efektach transferów pieniężnych, technologicznych i instytucjonalnych przyczynach nierówności płacowych oraz ekonomii LGBTQ i płci.

Strona internetowa: https://www.jgromadzki.com/

ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II. 

Kapitał walczy z pracą, a praca z kapitałem? Jaką część urobku firm trafia do pracowników? Czy cała reszta to zysk przedsiębiorcy? Jak to wygląda w przemyśle, a jak w usługach, jak w małych, a jak w dużych firmach? Jaki wpływ na wyniki ma wysoki poziom samozatrudnienia w Polsce?

Udział wynagrodzeń rośnie czy maleje i dlaczego tak się dzieje? Jaki wpływ ma na to płaca minimalna? Czy płace nadążają za produktywnością? Co mówią oficjalne dane, a co pokazują dokładniejsze badania? Jakie wnioski płyną z unikalnego badania GRAPE obejmującego informację o 180 tys. działających w Polsce firm? Niski udział płac w firmach jest trwały czy przejściowy?

Jakie są różnice między Polską a Europą Zachodnią? Polscy pracodawcy dzielą się z pracownikami zyskami sprawiedliwiej niż europejscy? Co w tej układance zmienia przenoszenie miejsc pracy do innych państwa?

Negocjacje płacowe to przeciąganie liny między przedsiębiorcą a pracownikami? A może większy wpływ ma na to sytuacja na rynku pracy, w konkretnych branżach, samej firmy? Jaki wpływ na podział owoców pracy ma automatyzacja i sztuczna inteligencja?

Odpowiedzi szukamy z Jakubem Growcem w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz & Sebastian Zalas. Do posłuchania!

 ⏱ CZASÓWKA:

0:00 Wstęp

0:41 Polska

6:19 Rośnie/maleje

16:15 Badania

27:51 Co wiemy?

32:39 AI

43:50 Numerek

45:06 Zakończenie

🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH

Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami. Nowy odcinek co dwa tygodnie w piątkowe poranki.

🗣 ODEZWIJ SIĘ:

Twitter: ⁠https://twitter.com/grape_org⁠

Facebook: ⁠https://facebook.com/grape.org⁠

LinkedIn: ⁠https://www.linkedin.com/company/grape_org⁠

Instagram: ⁠https://www.instagram.com/grape_org/⁠

YouTube: ⁠https://www.youtube.com/@grape_org⁠

WWW: ⁠https://grape.org.pl/⁠

E-mail: ⁠[email protected]⁠