T.N.Đ

Khi ta biết tự hỏi cũng là lúc ta biết chính ta. Ta biết ta có gì, muốn gì. Ta biết phải bắt đầu thế nào để đi đến cái ta muốn trên căn bản cái ta có, và ta chịu trách nhiệm hoàn toàn cho quyết định của ta. Không có oán trách, không có tự hận, tất cả là nhân là quả. Chìa khoá tự hỏi sẽ mở cửa chính ta và thế giới. Ta có thể chọn nắm cái cần nắm và buông cái cần buông. Kiếp sống bắt đầu nhẹ, đẹp và thi vị khi ta biết hỏi ta.

Tĩnh lặng một chút, nhìn lại những liên hệ nhân quả trong cách mình và người nói, chúng ta thấy lời nói có thể kết nối mà cũng có thể huỷ diệt, có thể xây dựng mà cũng có thể phá nát, có thể nuôi dưỡng mà cũng có thể tàn hại, có thể đem lại yêu thương mà cũng có thể mang đến thù hận, có thể gây ra chiến tranh mà cũng có thể xây dựng hoà bình. Khổ đau và hạnh phúc đều có trong lời nói.

Thế giới, trên mặt đất cũng như trong tâm thức, không ngừng biến chuyển. Khoảnh khắc mình nghĩ mình nhìn thấy hay mình sở hữu, mọi thứ đã không như mình thấy và mình sở hữu nữa. Không có cái bất biến để có thể nắm bắt. Không có cái cuối cùng để có thể lưu giữ. Sông chảy đường sông; núi xanh đường núi. Quá khứ, tương lai hay hiện tại đều chỉ là ý niệm thời gian. Không có điểm an trú nào có thể an trú dù ở phút giây này. Vũ trụ vốn do duyên. Tâm thức và vật chất đều vô sở trụ. Người dừng sẽ chìm; người vội sẽ trôi. Giữa dòng chảy vô thường, được mất, có không, sống chết, ghét thương chưa bao giờ đứng lại. Con người cũng như mọi sinh thể sống khác chưa bao giờ thôi khổ cho một tương lai.

Chúng ta ít biết hoà bình, hạnh phúc và no ấm của mình có liên hệ đến hoà bình, hạnh phúc và no ấm của người khác. Từ đó, chúng ta chỉ muốn mình có hoà bình, hạnh phúc và no ấm, bất chấp người khác bị bất hạnh và tổn thương. Chúng ta muốn ít làm mà nhiều hưởng. Chúng ta muốn ít xây dựng mà có dư hoà bình. Chúng ta muốn ít đầu tư mà nhiều no ấm. Nhiều khi chúng ta còn muốn đánh cắp thành quả hoà bình, hạnh phúc và no ấm của người khác bằng chiến tranh, vu khống, cướp bóc, ám hại, đe doạ và dối lừa. Chúng ta vô tình tự hại mình, tự làm mình mất hạnh phúc và thêm khổ đau.

Trong tương tác sống, không thể tránh khỏi những lúc chúng ta bị hiểu lầm. Những hành động bạo lực hay những tâm niệm chua chát, sân hận, thất vọng, trách móc rất thường có mặt khi bị hiểu lầm. Nếu không thận trọng, tâm niệm và hành động do bị hiểu lầm thúc đẩy có thể dẫn chúng ta đến tổn thương tự thân, tan vỡ quan hệ, xung đột cộng đồng và nhiều lúc còn có thể có chiến tranh thế giới.

Chúng ta rất thường sống trong hoài niệm quá khứ và cũng rất thường sống trong dự định tương lai. Mọi liên hệ sống của chúng ta hầu như chạy quanh tương lai và quá khứ. Chúng ta bỏ mất giây phút hiện tại, bỏ quên giây phút bây giờ. Trong khi giây phút hiện tại bây giờ mới là giây phút thật, giây phút chúng ta có thể sống, trải nghiệm, thụ hưởng, sáng tạo và tự mới.

Mắc kẹt trong quan điểm "đúng sai" nào đó sẽ làm đời sống chúng ta rất nặng nhọc. Vô tình ta tự đưa mình vào ngục tù "đúng sai" êm ái do mình tạo ra. "Đúng" mà ta, người quanh ta và số đông hận thù, đau khổ, cái "đúng" đó thật sự cần xem lại. Nhiều lúc "sai" nhưng thế giới an vui, cá nhân và gia đình trọn vẹn, "sai" có khi rất cần.

Trong quan hệ gia đình, xã hội, nhất là quan hệ với những người mình yêu thương, nhiều lúc những căng thẳng, thậm chí tổn thương nhau, phát sinh từ những tranh cãi "đúng sai" vô bổ. Hơn nữa, trong lúc tham và sân hận có mặt, nhận thức luôn bị cảm xúc dẫn đường, "đúng và sai" càng khó phân định.

Tĩnh lặng, nhìn lại chính mình và nhìn lại lịch sử thành công của nhân loại một chút, chúng ta thấy mọi thứ đều có giá. Chúng ta chưa mãn nguyện, chưa xem như thành công, thực ra là do chúng ta chưa làm ĐÚNG và ĐỦ hoặc làm ĐÚNG nhưng chưa ĐỦ và ngược lại. Chúng ta thường nghĩ rằng mình làm vậy là ĐÚNG, là ĐỦ. Nhưng khách quan, thành thật và dũng cảm một chút, tự hỏi lại cái ĐÚNG và cái ĐỦ đó, chúng ta ngạc nhiên vô cùng khi thấy cái mà chúng ta xem là ĐÚNG và ĐỦ chẳng là bao so với cái ĐÚNG và ĐỦ mà người thành công thật sự đã làm.

Khi còn khoẻ, mình nên trân trọng sự sống và muôn loài. Học cảm nhận sự sống, hạnh phúc với sự sống và thưởng thức những bình dị sự sống mà mình có. Trong trường hợp có bệnh, mình học chấp nhận bệnh và điều trị theo hiểu biết tự thân và thành tựu của y giới. Sợ, lo hay đau buồn không giúp ích gì được. Thân đã bệnh, đừng để tâm cũng bệnh. Chiêm nghiệm sự thật về bệnh, suy nghĩ tích cực và làm việc phúc lành thường cho kết quả tốt đẹp hơn.

An trú trong hiện tại với hơi thở có ý thức, không tham dự vào tất cả cảm xúc, không định nghĩa con người chính mình. Cái gì đến cái gì đi, ghi nhận. Cái gì sinh cái gì diệt, ghi nhận. Đơn thuần ghi nhận, thuần khiết ghi nhận. Sự tĩnh lặng sâu xa nhất sẽ đến trong trạng thái tâm thức thuần khiết nhất. Cái tôi đích thực và cái của tôi đích thực sẽ hiển lộ ngay lúc tâm tĩnh lặng sâu xa và thuần khiết nhất đó. Cô đơn sẽ không còn chỗ đứng, niềm hỷ lạc vô tận sẽ tràn ngập thân tâm. Thế giới và chính mình biểu hiện như chính nó, trọn vẹn, ngay giây phút này, đầy tự do.