
Sign up to save your podcasts
Or


Ngonyaka u-2021 amazwe ase-Afrika angamashumi amahlanu anesine aangena ngokusesikweni kwinkqubo yorhwebo oluphakathi kwamazwe akwilizwekazi i-Afrika. Le nkqubo ibizwa ngokuba yi-African Continental Free Trade Area, lelona qonga likhulu lorhwebo kwihlabathi ngokwamazwe athatha inxaxheba kulo, kwaye injongo yayo kukuphakamisa ukuzimela kwe-Afrika kuqoqosho ingaxhomekeki kumazwe angaphandle kuyo, ukwehlisa irhafu yentengo kwiimveliso zorhwebo phakathi kwala mazwe, nokucutha imigaqo engumqobo kwinkqubo yorhwebo. Emva kweminyaka emihlanu, iqondo lorhwebo kweli qonga lisesezantsi kakhulu, kuba kuqikelelwa ukuba limi kumyinge weshumi elinesithandathu ekhulwini. Yintoni ebangela lonto? U-Amanda Xhala uncokole nengcali kwimiba yoqoqosho norhwebo, uGqirha Simiso Msomi, ngale nyewe…
Inkundla yomgaqo siseko yoMzantsi Afrika, igwebe ngelithi inkqubo eyalandelwa yipalamente ukupasisa umthetho olawula inkqubo yentengo karhulumente (Public Procurement Act), ayikho semthethweni. Owona mbuzo ubuphambili kwelityala ngowokuba, ingaba ipalamente yenza ngokwaneleyo ukubandakanya izimvo zoluntu kusini na. Injongo yalomthetho kukumisela umgaqo omawulandelwe xa kukhutshwa itender okanye kusenziwa intengo. Amanda Xhala spoke with the Advocacy Coordinator from AmaBhungane, Caroline James...
Imibutho yoluntu ivakalisa inkxalabo ngokubulawa kwaminina nakubeni nje impatho-mbi esekelezelwe kwisini nokubulawa kwamanina, iGBVF, yachazwa njengentlekele yesizwe. Kungoku nje amapolisa aphanda ngamathuba oku ngahle kuyanxulumana ukubulawa kwamanina alithoba Ekurhuleni, kwisithuba seenyanga ezimbini ezigqithileyo. Kunyaka ophelileyo urhulumente wachaza iGBVF njengentlekele yesizwe phantsi komthetho ojongene neentlekele. Sithe makhe sijonge ngomsebenzi neenzame esele zenziwe ukuzakuthi ga ngoku. ukuqubisana nempatho-mbi esekelwe kwisini nokubulawa kwamanina. To discuss more about this, Amanda Xhala spoke with the Spokesperson for the Department of Women, Youth and Persons with Disabilities, Cassius Selala...
Ubuchwepheshe bale mihla benze kubelula ukuba sibenolwazi ze sibone okwenzeka emajuku-jukwini, silapha emhlabeni. Obu buchwepheshe buncediswa luphando lwezobunzulu-lwazi. Konke oku kuyasincedisa ekuzuzeni ulwazi oluphangaleleyo ngokwenzeka kokungqonge ihlabathi, kusincedise nasekucwangciseleni ikamva. Iziko iSouth African National Space Agency kule minyaka ilishumi elinesihlanu, lidlale indima enkulu kuphuhliso lophando kwicandelo lobuchwepheshe nobunzulu-lwazi. Kwaye ngoku bafuna ukusondeza oku kulutsha olusemaphandleni. Amanda Xhala spoke with the South African National Space Agency CEO, Humbulani Mudau....
I-ANC ithi iza kubhena ngakwisigqibo senkundla yezonyulo, kulandela isigqibo sale nkundla sokukhaba isibheno salo mbutho ngakwikomishoni yonyulo ezimeleyo. Oku kuza emba kokuba le komishoni ivalele ngaphandle abagqatswa be-ANC abayi-181 abaphuma koomasipala abathandathu, emva kokusilela kwalo mbutho ukufaka uluhlu lwabagqatswa bawo kule komishoni ngosuku olwalusikelwe oko. Ukuxoxa banzi ngalo mba, nangeminye imiba yezopolitiko, u-Amanda Xhala uncokole nomhlalutyi wezopolitiko, uGqirha Nkosikhulule Nyembezi...
Ngamazwe alishumi elinanye aphantsi kweBRICS, nomsebenzi wawo ikukuphuhlisa amazwe kwakunye nokusebenzisana. Lamazwe aquka iBrazil, China, Egypt, Ethiopia, India, Indonesia, Iran, Russia, Saudi Arabia, noMzantsi Africa. Phantsi kwe-BRICS kwaye kwasekwa umbutho ojongene nokuphuhlisa ulutsha, iSouth African BRICS Youth Association. Amanye amaphulo aqhutywa yi-SABYA kukudityaniswa kweenkokheli ezingamakhulu amathathu ezisakhulayo neziphuma kumazwe aphantsi kwe-BRICS. Amanda Xhala converse with the chairperson of South African BRICS Youth Association, Raymond Matlala.
Kwinqaku lethu lezopolitiko namhlanje, ilungu lesigqeba esiphezulu seANC nomgqatswa kwisikhundla sika sodolophu womasipala ombaxa, iNelson Mandela Bay, uAndile Lungisa, ubhenele kwiinkundla zamatyala malunga nomba wokukhutshwa kwakhe kuluhlu labagqatswa ngaphambi konyulo loomasipala. Igqwetha lakhe, uSinawo Makhangela, lithi uLungisa unetyala elibambekayo azakulixoxa kwinkundla ephakamileyo yaseRhawutini, ngomhla wamashumi amabini anethoba kule nyanga. Komnye umba esizakuwushukuxa, umfela ndawonye wemibutho yabasebenzi, iCOSATU, ubambe inkongolo yeshumi elinesihlanu ukonyula isikhokheli esitsha salo mbutho. UAmanda Xhala ubambe udliwano ndlebe nomhlalutyi wezopolitiko ugqirha Ongama Mtimka.
Kule veki siyiqukumbelayo, inkonzo yesipolisa eMpuma Koloni ikhuphe ingxelo yeenkcukacha-manani zolwaphulo-mthetho zekota yokuqala yonyaka-mali u2026/27. Kuzo, iqondo lokubhaliswa kwamatyala okubulala, ukudlwengula, uxhatshazo noxhatshazo ngokwesondo lwehle ngomyinge ka-two-point-six percent ekhulwini. Nangona nje oku kusamkeleka, lukhona noluvo lokuba la manani awabonisi mfanekiso uchanekileyo ngemo-ntlalo yabo. U-Ayabonga Kekana uye wancokola nomkomishinala wenkonzo yesipolisa eMpuma Koloni u Lieutenant General Vuyisile Ncata…
Ukunqongophala kwamathuba emisebenzi, ulwaphulo mthetho nokusetyenziswa kweziyobisi, yeminye yemingeni emikhulu kulutsha oluhlala kwiindawo ezisemaphandleni. Yilento ibangele ukuba usomashishini nentsha-ntliziyo lophuhliso lolutsha, uTembelihle Tshatshu, eye wasungula umbutho ongekho phantsi kukarhulumente i-TeeMac Youth Game Changers. Lo mbutho uliqonga lophuhliso lwezakhono zolutsha, ukubancedisa ukukhangela imisebenzi nokuba neenkqubo ezahlukileyo zophuhliso nemidlalo, ekhwebula abantwana nolutsha kulwaphulo-mthetho neziyobisi. U-Ayabonga uncokole naye uTshatshu ngalo msebenzi wombutho wakhe...
Umongameli wombutho i-AZAPO uNelvis Qekema, uthi unyulo loomasipala oluzakubanjwa ngenyanga yeNkanga kufuneka ibelithuba abantu abantsundu abalisebenzisa ukutshintsha iimeko ezingekho mgangathweni abaphila phantsi kwazo, kule minyaka ingapha kwamashumi amathathu idlulileyo. Uthi olu tshintsho ingasesona sipho sihle kumzabalazo walowo wayeyinkokheli ye-Black Consciousness Movement, uSteve Bantu Biko. UBiko wabulawa ngurhulumente wenkqubo yengcinezelo ngolu suku, ngonyaka ka-1977 (12 September 1977). UQekema uthi umgangatho wempilo yabantu abamnyama emva kokufumana inkululeko, ubonisa ukuba idabi uBiko awayelilwela alikaphunyelelwa. U-Ayabonga Kekana usilungiselele ingxelo kaNtebo Mokobo...
From the publisher's feed
trufm News and Current Affairs. Brought to you by SABC News.