TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

Thị trấn nhỏ trở thành kinh đô và thánh địa của Lưỡng Hà

Babylon là một thành quốc của Lưỡng Hà cổ đại. Nền văn minh Babylon để lại một dấu ấn quan trọng cho sự phát triển của loài người.

Triều đại đầu tiên của người Amorites đã xây dựng thành phố Babylon, nơi mà sau này trở thành đế quốc Cổ Babylon, một trong những đế quốc cổ nhất trong lịch sử thế giới.

Dưới triều vua Nebuchadnezzar II, Đế quốc Tân Babylon trở nên vô cùng hùng mạnh. Ông vài lần mang quân tiến đánh thành Jerusalem, đày ải những người Do Thái về thành Babylon làm nô lệ.

Tọa lạc bên cạnh dòng sông Euphrate, Babylon nằm trong một thung lũng bằng phẳng, nhưng khô cằn và nắng hạn chứ không phải là một vùng đất giàu có tài nguyên, thời tiết thuận lợi hay nằm trên con đường giao thương nào.

Babylon là một điển hình nổi bật của khả năng con người có thể đạt tới những mục tiêu vĩ đại, bằng cách sử dụng tất cả các phương tiện mà mình có được.

Sự phát triển của cả thành phố rộng lớn này đều chỉ do bàn tay con người vun đắp. Tất cả sự giàu có của nó là nhờ ở con người.

Trên ngọn đồi lộng gió nằm cạnh quốc lộ 1 qua địa phận xã Suối Tân, huyện Cam Lâm (Khánh Hòa) có phần mộ một người nước ngoài đã an nghỉ 71 năm. Ông là người tìm ra cao nguyên Langbiang – Đà Lạt, đưa cây cao su, canh ki na vào Đông Dương, rồi tìm ra vi trùng, điều chế huyết thanh chống bệnh dịch hạch, tìm ra độc tố bệnh bạch hầu, xây dựng các trại chăn nuôi thuộc Viện Pasteur Đông Dương, thành lập Viện Pasteur Nha Trang, Trường Y Đông Dương…

Ông là nhà bác học Alexandre John Emile Yersin. Cuộc đời như một huyền thoại, nhưng người dân Nha Trang vẫn gọi ông Yersin là “ông Năm” – rất gần gũi và thiện cảm.

Alexandre Yersin sinh ngày 22-9-1863 tại Aubone, tổng Vaud, hạt Lavaux, tỉnh Morges – Thụy Sĩ, và là con út trong gia đình 3 người con. Thân mẫu là hậu duệ những người Huguenot ở Cévennes đào thoát khỏi Pháp để sang Thụy Sĩ vì những lý do tôn giáo dưới thời Vua Louis XIV. Thân phụ là giáo viên khoa học tự nhiên tại những trường trung học ở Aubone, Morges và đã có một số công trình nghiên cứu về côn trùng.

Ba tuần trước khi Yersin chào đời, thân phụ ông ra đi vì xuất huyết não. Từ đó mẹ ông mở trường dạy nữ công gia chánh ở Morges và nuôi dưỡng 3 người con.

Cuộc sống trong hoàng cung luôn khắc nghiệt. Thái giám và cung nữ khi làm việc trong cung nếu muốn sống yên bình phải tuân thủ mọi quy tắc, tuyệt đối không được phép phạm phải.

Nhưng cuộc sống trong cung gò bó, cung nữ hay thái giám cũng chỉ là những con người bình thường, vì vậy khó tránh khỏi được việc nảy sinh tình cảm. Điều này là cấm kỵ tuyệt đối và nếu bị phát hiện, cái giá phải trả cho việc yêu đương giữa cung nữ và thái giám có thể phải đổi bằng mạng sống, vì sao?

Thái giám và cung nữ yêu đương được gọi là gì?

Chuyện thái giám và cung nữ có tình cảm qua lại với nhau trong cung không phải là một điều quá xa lạ, mặc dù đây là điều tối kỵ. Trong bộ phim cổ trang kinh điển "Hậu cung Chân Hoàn truyện" phát sóng năm 2012, đã cho chúng ta được một cái nhìn thực tế hơn về việc này.

Việc thái giám và cung nữ có tình cảm và qua lại với nhau trong hoàng cung xưa được gọi là "Đối thực". Thực chất khi xưa "Đối thực" mang nghĩa mô tả hành vi đồng tính giả (có thể hiểu là họ tự thích ứng giới tính của mình để phù hợp với hoàn cảnh, mà không hẳn mất đi giới tính thật) giữa cung nữ trong cung xưa. Sau này, đối thực lại mang ý nghĩa mặc định chỉ hành vi quan hệ "vợ chồng" giữa cung nữ và thái giám. Thực tế, "Đối thực" đã xuất hiện từ thời nhà Hán.

Tình yêu giữa thái giám và cung nữ vẫn phát triển từng ngày trong Tử Cấm Thành. Dù có bị Tử Cấm Thành giam cầm mất tự do, cô lập với thế giới bên ngoài nhưng họ vẫn muốn tựa vào nhau để sống. Từ tình yêu họ có thể phát triển đến hôn nhân.

Trong đời sống vợ chồng, chuyện chăn gối giữa cả hai có thể nói là một nhu cầu thiết yếu, không thể thiếu để duy trì hạnh phúc gia đình và nòi giống. Vậy, so với những vợ chồng thời hiện đại, các ông vua và hoàng hậu thời xưa khi “ân ái” có giống hay khác gì không?

Theo ghi chép từ nhiều đời, cách làm tình của vua và hoàng hậu hay những phi tần khác có một số điểm đặc sắc chỉ có ở thời kỳ đó. Đa số những vị vua chúa thời phong kiến đều đa thê, ngoài hoàng hậu còn khá nhiều cô gái xinh đẹp khác được tuyển chọn cẩn thận để phục vụ nhu cầu “chăn gối” của hoàng đế. Có thể liệt kê một số vấn đề như sau:

Chọn mỹ nữ “mây mưa”

Vua chúa thời phong kiến, cụ thể là ở nước Trung Hoa xưa đều không chỉ có một người vợ. Với số lượng từ vài trăm cho tới hàng ngàn người như thế bắt buộc phải có bộ phận quản lý vô cùng nghiêm ngặt. Bởi không chỉ sắp xếp đáp ứng nhu cầu “ân ái”, bộ phận này còn phải đảm bảo sự an nguy cho người đứng đầu đất nước, tránh việc ám sát vua thông qua những mỹ nữ được phái đến lẫn vào số phi tần vào hoàng cung.

Theo ghi chép dưới thời nhà Đường, hệ thống quản lý phi tần bao gồm 8 cấp từ cao đến thấp như sau:

Tập Cận Bình sinh ngày 15 tháng 6 năm 1953 tại Bắc Kinh, là con trai của cựu Phó Thủ tướng Trung Quốc Tập Trọng Huân và vợ của ông là Tề Tâm. Tập có hai người chị, Kiều Kiều, sinh năm 1949 và An An sinh năm 1952. Cha của Tập đến từ Phú Bình, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc, và Tập có dòng dõi xa xưa đàng nội từ Xiying ở Đặng Châu, Hà Nam.

Tập đã đến học tại trường tiểu học 101 Bắc Kinh trong những năm thập kỉ 60. Ở đó, ông nảy sinh tình bạn thân thiết với Lưu Hạc, người sau này trở thành phó chủ tịch Trung Quốc và một cố vấn thân cận của Tập sau khi ông trở thành lãnh đạo tối cao của Trung Quốc.

Tháng 5 năm 1966, Cách mạng văn hóa đã làm gián đoạn thời gian ngắn việc học trung học của Tập khi tất cả các lớp trung học bị ngừng lại để tập trung vào việc học sinh chỉ trích và chống lại những thầy giáo của họ. Một người chị của ông, Tập Hà Bình, đã bị giết tại nhà Tập trong một cuộc lục soát của hồng vệ binh trẻ tuổi. Sau đó mẹ của ông bị ép để đấu tố công khai cha của ông, và Tập Trọng Huân bị đưa đi diễu hành trước đám đông với tư cách là một kẻ thù của cách mạng. Cha ông sau đó bị đưa vào tù năm 1968 khi Tập Cận Bình mới 15 tuổi.

Alexandre de Rhodes là một giáo sĩ đến từ vùng Avigon của Pháp đã có nhiều ghi chép về Đàng Ngoài, Đàng Trong trong bước đường di chuyển của ông nơi nước Việt. Không những thế, những tác phẩm của ông cũng liên quan đến Việt ngữ mà ngày nay chúng ta dùng.

Trong đó, tác phẩm Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài gồm hai phần chủ đạo. Phần một nói về tình hình chính trị - xã hội, phần hai viết về công cuộc truyền giáo ở Đàng Ngoài thời gian 1626-1648. Ấn bản Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài được xuất bản lần đầu tiên năm 1650 bằng tiếng Ý và sau đó bằng tiếng Pháp năm 1651, bằng tiếng Latin năm 1652.

Khi dịch tác phẩm này ra Việt ngữ, Hồng Nhuệ đã nhận xét về Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài là một tác phẩm có tầm vóc lớn lao: “Vì ông tinh thông ngôn ngữ nên ông học nói với người đương thời trực tiếp, ông ghi nhận tinh tường và thành thạo về tình hình chính trị, quân sự và xã hội, kinh tế và văn hóa của nước Việt Nam đầu thế kỷ 17, lúc có sự tiếp xúc với người ngoại quốc, nhất là người Hà Lan và người Bồ, đặc biệt là với người Bồ. Là người truyền giáo, ông quan tâm đặc biệt tới các tôn giáo, các tín ngưỡng cũng như những mê tín dị đoan của người bản xứ. Ông không quên những phong tục và nhất là tiếng nói của người Việt Nam”.

Tháng 11/1986, tờ báo Al-Shiraa của Lebanon đã khui ra sự kiện Mỹ bất chấp lệnh cấm vận, lén lút bán vũ khí cho Iran và viện trợ trái phép cho Contra – các lực lượng lưu vong chống phá Nicaragua. Ngay sau khi báo phát hành, vụ việc nhanh chóng lan tỏa thành một xì-căng-đan chính trị chưa từng có, đe dọa chiếc ghế tổng thống của Ronald Reagan và sau là George Bush.

Ngày 5/10/1986, một chiếc máy bay vận tải của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời miền nam Nicaragua. Hai phi công chết tại chỗ, người thứ ba – Eugene Hasenfus, nhảy dù an toàn xuống một cánh rừng rậm rạp. Tin báo chiếc máy bay bị mất tích loan nhanh về văn phòng Phó tổng thống George Bush, nhưng trước đó vài giờ, Hasenfus đã trở thành tù binh của lực lượng Sandinista. Bị kê súng vào đầu trong suốt thời gian áp giải khỏi khu rừng, ý chí “nhất quyết không khai” của Hasenfus bị dao động. Và khi Hasenfus bắt đầu khai, tất cả thông tin nhanh chóng lan tỏa thành một xì-căng-đan lớn nhất trong lịch sử chính trị nước Mỹ với tên gọi Iran – Contragate. Đây là mạng lưới kỳ quái bán vũ khí cho Iran để đổi lại việc giải thoát con tin Mỹ đang bị giam giữ tại Lebanon và gây quỹ viện trợ Contra – lực lượng phản động chống phá Nicaragua. Chính quyền của ông Ronald Reagan lập tức dính phải 2 câu hỏi “làm thế nào?” đau đầu đang cần được giải đáp:

– Thứ nhất: Làm thế nào có thể gây quỹ, huấn luyện và trang bị vũ khí cho lực lượng Nicaragua lưu vong (gọi là Contra) để lật đổ chính quyền xã hội chủ nghĩa Sandinista, nhất là sau khi quốc hội đã có điều luật cấm vào năm 1982?

– Thứ hai: Làm thế nào giải thoát được các con tin Mỹ bị lực lượng Hồi giáo cực đoan cầm giữ tại Beirut ?

Nội dung đây được tham khảo và trích từ cuốn Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài, tác giả Alexandre de Rhodes, Nguyễn Khắc Xuyên dịch, NXB Khoa học xã hội.

Giáo sĩ Alexandre de Rhodes

Alexandre de Rhodes sinh năm 1593, có nơi khác ghi ông sinh năm 1591, mất năm 1660. Ông là một nhà truyền giáo Dòng Tên và một nhà ngôn ngữ học người Avignon. Ông là một trong những giáo sĩ đã góp phần quan trọng vào quá trình truyền bá Công giáo tại Việt Nam.

Chữ Quốc ngữ Việt Nam được hình thành nhờ công trình tập thể của các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, và Ý, với sự trợ giúp của của các giáo hữu Việt Nam và Nhật Bản, do giáo sĩ Francisco de Pina khởi đầu. Khi Rhodes đến xứ Đàng Trong thì phương pháp ghi âm tiếng Việt bằng ký tự Latinh, nay gọi là chữ Quốc ngữ, đang được xây dựng. Alexandre de Rhodes đã ghi nhận và thừa hưởng di cảo của những người tiền bối. Ông không phải là người tạo ra chữ Quốc ngữ nhưng có công hệ thống hóa và san định hệ chữ này, cũng như biên soạn và giám sát việc ấn hành Từ điển Việt–Bồ–La, là cuốn từ điển tiếng Việt đầu tiên.

Công cuộc truyền giáo ở Việt Nam của ông thăng trầm bởi việc giao thương của chúa Trịnh và chúa Nguyễn với Bồ Đào Nha và xung đột giữa hai miền Đàng Ngoài–Đàng Trong. Khi việc giao thương với Bồ Đào Nha bị gián đoạn, ông bị chính quyền trục xuất. Những năm cuối đời, ông truyền giáo tại Ba Tư.

Trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XX Đảng Cộng sản Trung Quốc (khai mạc ngày 16/10 tại Bắc Kinh), Tổng Bí thư-Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có những phát biểu mạnh mẽ về nhiều vấn đề lớn của nước này, Xinhua đưa tin.

Chống tham nhũng

“Tham nhũng là căn bệnh ung thư đối với sức sống và khả năng của Đảng, và chống tham nhũng là cách tự cải tạo triệt để nhất… Chừng nào còn tồn tại những mầm mống và điều kiện để tham nhũng còn tồn tại, chúng ta phải tiếp tục gióng chuông và không bao giờ được nghỉ ngơi, dù chỉ một phút, trong cuộc chiến chống tham nhũng của chúng ta”, ông Tập Cận Bình phát biểu.

“Chúng ta đã tiến hành một cuộc chiến chống tham nhũng trên quy mô chưa từng có trong lịch sử... Chúng ta đã sử dụng tổng hợp các biện pháp để ‘đả hổ, diệt ruồi và săn cáo’, trừng phạt các quan chức tham nhũng… Chúng ta đã quyết tâm xử lý vài nghìn người, chứ không để 1,4 tỷ người phải thất bại và xóa sạch mọi tệ nạn trong đảng của chúng ta” - Tổng Bí thư-Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Đảng sẽ tiếp tục đảm bảo rằng các cán bộ không có sự liều lĩnh, cơ hội hoặc muốn tham nhũng. Lãnh đạo Trung Quốc thề không khoan nhượng trong việc chống tham nhũng và trừng phạt những hành vi sai trái. “Không được dung thứ tham nhũng”, ông nói.

Từ khi ông Putin trở thành Tổng thống Nga (31/12/1999) đến nay, cạnh tranh và đọ sức chiến lược giữa 2 cường quốc Nga – Mỹ ngày càng khốc liệt. Không gian cạnh tranh không chỉ bó hẹp trực tiếp giữa hai quốc gia trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, ngoại giao, chạy đua vũ trang… mà còn diễn ra ở nước thứ 3 như một cuộc “chiến tranh ủy nhiệm”. Dù kết quả của cuộc đọ sức “có thắng, có thua”, nhưng đều gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ giữa hai nước. Vì thế, lời nguyền khó gỡ trong quan hệ Nga – Mỹ “không tồi tệ nhất, chỉ tồi tệ hơn” sẽ còn màu nhiệm.