TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

Ma là một khái niệm trừu tượng, là phần phi vật chất của một người đã chết (hay hiếm hơn là một động vật đã chết). Theo quan niệm của một số tôn giáo và nền văn hóa, con người gồm 2 phần là thể xác và linh hồn. Khi thể xác chết, linh hồn thoát khỏi thể xác. Nếu linh hồn đó không có cơ hội đầu thai hoặc nơi trú ngụ chung với các linh hồn khác mà tương tác với cõi thực có con người sẽ gọi là “ma”, “hồn ma” hoặc “quỷ” (xem thêm bài viết này để hiểu rõ hơn về ma).

Từ hàng chục năm qua, trong trái tim mỗi người Việt Nam, Cuba, vị lãnh tụ Fidel Castro đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần quật khởi và khát vọng vươn tới tự do, hạnh phúc.

Trong lịch sử, Cuba là nước đầu tiên công nhận Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (tháng 12/1961), là nước đầu tiên thành lập Ủy ban đoàn kết với Việt Nam (tháng 9/1963), là nước đầu tiên và duy nhất lập Sứ quán bên cạnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại vùng giải phóng (tháng 7/1967).

Những năm đó, Cuba khó khăn, đời sống nhân dân gặp nhiều thiếu thốn, có kẻ ác ý tung tin rằng dân Cuba thiếu đường, thiếu sữa là vì có bao nhiêu Fidel Castro gửi cả cho Việt Nam.

Nhưng trong một cuộc mít tinh quần chúng với hàng chục vạn người tham gia tại thủ đô La Habana, Fidel Castro đã nói: “Đáng tiếc là chúng ta – những người Cuba – không có đủ đường và sữa để gửi cho nhân dân Việt Nam, chứ nếu có, không những đường sữa mà cả máu chúng ta cũng sẵn sàng hiến dâng cho nhân dân Việt Nam”.

Năm 1972, đê điều ở miền Bắc Việt Nam trở thành mục tiêu phá hoại của đế quốc Mỹ, Cuba đã lấy ngày 28/8/1972 làm “Ngày đê điều” và phát động chiến dịch tuyên truyền mới tố cáo tội ác đế quốc. Fidel một lần nữa khẳng định: “Tình đoàn kết của chúng ta, niềm tin của chúng ta đối với nhân dân Việt Nam và ban lãnh đạo Việt Nam là vô điều kiện và tuyệt đối”.

Việt Nam hiện có 4 tứ trấn, trong đó 3 tứ trấn nổi tiếng là các ngôi đền và các vị thần thánh gồm: Thăng Long, Hoa Lư và Lạng Sơn. Tứ trấn thứ tư thuộc về địa danh, khu vực hành chính là: Trấn Sơn Tây, Trấn Hải Dương, Trấn Sơn Nam và Trấn Kinh Bắc. Nếu như Thăng Long tứ trấn và Lạng Sơn tứ trấn là 4 ngôi đền, thì tứ trấn Hoa Lư là 4 vị thần. Về nguồn gốc, Thăng Long (Hà Nội) và Hoa Lư (Ninh Bình) là các kinh thành xưa. Hoa Lư là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến Trung ương tập quyền ở Việt Nam và là quê hương của vị Anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh. Suốt 42 năm tồn tại (968-1010), Hoa Lư chủ yếu là đại bản doanh của hai vị Vua kiêm Tổng Tư lệnh Quân đội: Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành. Đó cũng là nơi ra đời của một vương triều mới là nhà Lý.

Song song với sự phát triển của xã hội và sự cải thiện của đời sống con người, rất nhiều nghề nghiệp cũ bị đảo thải do không còn cần thiết. Hôm nay “Thế giới lịch sử” sẽ giới thiệu với các bạn những  công việc từng tồn tại trong quá khứ mà có thể người hiện đại vô cùng bất ngờ và cảm thấy kỳ quặc.

Đúng như tên gọi của nó, những người bắt chuột là người làm nghề chuyên đi bắt những con chuột mang mầm bệnh trong các khu dân cư. Vào thời Nữ hoàng Victoria ở Anh, có một người bắt chuột nổi tiếng tới mức được ghi vào sử sách tên Jack Black, được mệnh danh là "người bắt chuột và tiêu diệt chuột chũi số một thời đại".

Bên cạnh nghề bắt chuột, trong xã hội xưa còn xuất hiện nghề đuổi chó. Người đuổi chó được giao nhiệm vụ đuổi những chó ra khỏi nhà thờ trong các buổi lễ vì những chú chó có thể gây rối, mất trật tự, phá hỏng buổi lễ nghiêm trang.

Những người hồi sinh sẽ đào xác chết ra khỏi nghĩa địa và bán chúng cho các trường y tế. Đây là một nghề nghiệp gây tranh cãi vì nhiều khi thực hiện lén lút, không có sự chấp thuận từ phía thân nhân của người mất.

Làm thế nào để người lớn dỗ dành một đứa trẻ nghịch ngợm, không nghe lời? Giới hoàng gia và quý tộc châu Âu thời xưa đã giải quyết vấn đề này bằng cách tìm một cậu bé hoặc cô bé đồng tuổi để chơi với con mình.

Và nhiệm vụ của chúng là phải chịu để đứa trẻ quý tộc đánh. Đứa trẻ được thuê này cũng thường trở thành bạn của chủ nhân. Có những "cậu bé đánh đòn" đã thành công đến mức trở thành quý tộc. Ví dụ, Vua Charles I của Anh đã sắc phong cậu bé đánh đòn của mình làm Bá tước năm 1643.

Theo Tampa Tribune, công việc tại các nhà máy thời xưa khá nhàm chán và đơn điệu. Vì vậy, để công nhân của mình được giải trí, trong các xí nghiệp thuê hẳn một vị trí là người đọc. Họ sẽ ngồi một chỗ và đọc to tin tức trên báo cho các công nhân nghe lúc làm việc.

Trước khi đồ điện tử xuất hiện, "máy tính" (computer) là danh từ chỉ nghề nghiệp của con người chứ không phải một thiết bị. Công việc của họ là tính toán các con số thủ công bằng tay. Thường thì phụ nữ mới làm nghề này.

Đồ ăn của vua chúa, quý tộc hoặc người có quyền lực thời xưa đều có nguy cơ bị tẩm thuốc độc. Vậy nên họ đều phải có một người nếm thức ăn riêng, ăn thử trước tất cả mọi thứ

Những người lao động thời trung cổ này được cử ra ngoài để lấy nước nóng cho chủ nhân quý tộc. Trách nhiệm của họ bao gồm cung cấp nước ấm để rửa tay, làm khô quần áo của vua chúa và cả nước tắm cho họ chứ không chỉ là phục vụ nước uống.

Trước khi có đồng hồ báo thức, mọi người làm cách nào để dậy sớm đúng giờ? Bên cạnh việc dựa vào tự nhiên như tiếng gà gáy, người xưa còn thuê người gõ cửa. Vào buổi sáng hoặc trước giờ được hẹn, họ sẽ đi gõ cửa đánh thức khách hàng của mình.

Do sự tăng trưởng đột ngột về mặt dân số cũng như sự phát triển của nhận thức và công nghệ, việc hỏa táng đã dần được chấp nhận rộng rãi. Tuy nhiên, vẫn còn một số thắc mắc xung quanh hình thức an táng này.

Khi người Pháp bắt đầu xây dựng thành phố Hà Nội, họ đã nhiều lần nhắc đến bức lũy Đại La xây năm 1749 để xác định giới hạn quy ước của đô thị Hà Nội. Lá thư của Thống sứ Bắc Kỳ gửi Đốc lý Hà Nội ngày 30/12/1889 đã nhấn mạnh: “Bức lũy cũ phải được coi như giới hạn của thành phố”.

Dãy lũy đất xen kẽ xây gạch này tương ứng với đường vành đai I ngày nay. Chúng cũng là những con đê cao hơn phố xung quanh, nhưng nay đã bị bạt đi khá nhiều như: Trần Khát Chân, Đại Cồ Việt, La Thành, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hoàng Hoa Thám… với tổng chiều dài 16 km. Các cửa ô qua dãy lũy này có vai trò quan trọng để các nhà quy hoạch xác định hướng giao thông chính và vùng dân cư, đồng thời trở thành nét đặc trưng của Hà Nội.

Nhiều đô thị Việt Nam có thành quách, vòng la thành với các cổng vào, nhưng chỉ Hà Nội mới gọi là cửa ô. Trong Đại Việt Sử ký toàn thư, lần ghi nhận về các cửa ô sớm nhất là năm 1308, khi Trần Anh Tông trị tội “những kẻ đại nghịch”: “Mùa đông, tháng 11, trị tội những kẻ đại nghịch là bọn tên Hân. Tên Hân bị chém ở cầu Giang Khẩu, tên Trù ở cửa thành chợ Dừa, tên Tổng ở cửa thành Tây Dương, tên Dung ở cửa thành Vạn Xuân”. Cửa thành chợ Dừa tức Ô Chợ Dừa, cửa thành Tây Dương tức Ô Cầu Giấy, cửa thành Vạn Xuân tức Ô Đống Mác.

Tuy nhiên, tên gọi “cửa ô” mới được dùng từ sau khi chúa Trịnh Doanh đắp lại vòng tường thành dài 16 km năm 1749, trên cơ sở bức tường lũy thời Mạc. Một số văn bản chữ Hán đã dùng từ “ổ môn” để gọi các cửa ô, với chữ “ổ” nghĩa là lũy, ụ. Trong Hoàng Lê nhất thống chí, từ này đã được dùng khi thuật việc Trịnh Khải thua trận trước Nguyễn Huệ năm Bính Ngọ 1786, chạy khỏi kinh thành qua ngả “cửa ô Yên Hoa”.

Các văn bản địa chí nói đến cửa ô như Bắc thành dư địa chí (thời Minh Mạng), Hà Nội địa dư (thời Tự Đức), Phương Đình dư địa chí loại (năm 1882, khắc in năm 1900), Thăng Long cổ tích khảo tịnh hội đồ (1956) đều xác định Hà Nội có 21 cửa ô. “Đến năm Kỷ Tỵ 1749 đời Cảnh Hưng, cho rằng Kinh sư vốn là vùng đất căn bản, bá quan lục quân đều đóng ở đấy, thế mà bốn phía hở thông thống chẳng có thành lũy gì che chắn, bèn lệnh cho dân ở các huyện ven kinh kỳ khởi công đắp thành, mở ra 8 cổng và các cửa ô tả hữu rồi chia quân lính tới túc trực canh giữ. Ngày nay thành ấy còn lại di chỉ dài 7762 tầm, với 21 cửa ô”, sách cũ ghi lại.

Về hình thức, các cửa ô cơ bản có hai loại: loại cửa vòm và lầu gác bên trên (có thể xây thành lối tam quan như Ô Quan Chưởng) và loại chỉ có hai trụ biểu cùng hai cánh cổng gỗ mở vào.

Phật giáo hiện là một trong những giáo phái lớn nhất hiện nay có nguồn gốc từ các nước Ấn Độ. Trong Phật giáo có chia thành nhiều vị Phật khác nhau. Điển hình sẽ có 2 vị phật được nhiều người biết đến, đó là Phật Thích Ca, Phật A Di Đà,… Tuy nhiên chắc hẳn các bạn ít ai biết được vị phật nào lớn nhất.

Chỉ là một trong những bóng hồng ngắn ngủi đi qua cuộc đời tướng cướp Đại Cathay nhưng nhờ xinh đẹp, nhiều mưu mô thủ đoạn và máu lạnh, Lệ Hải nổi lên thành một nữ tướng cướp sát thủ. Danh tiếng của thị chẳng thua gì “tứ đại thiên vương” du đãng của Sài Gòn trước 1975. Với đàn ông, cô đích thị là một “yêu nữ” ma mị có khả năng sai khiến các đại ca giang hồ chỉ bằng một ánh nhìn.

Dùng tình để lấy “số má”

Khét tiếng trong giới giang hồ nhưng Lệ Hải (tên thật là Vũ Thị Bảo) lại xuất thân trong một gia đình gia giáo, trâm anh thế phiệt. Thị là tiểu thư sống trong ngôi biệt thự sang trọng tại quận Gò Vấp (TP.HCM). Cũng như bao thiếu nữ con nhà giàu khác, từ nhỏ Vũ Thị Bảo đã được cha mẹ gửi vào học chương trình Pháp tại những ngôi trường nổi tiếng thời đó. Sau đó, cô lên Sài Gòn học trung học. Thế nhưng, trường lớp không hấp dẫn thiếu nữ bằng những tiếng nhạc xập xình trong các vũ trường. Lấy xong bằng tú tài I (cấp 2 hiện nay), cô bỏ học. Tối nào Lệ Hải cũng ngồi xe Toyota ngắm phố cùng Đức Raymond, một tay chơi lừng danh và bạn thân với Đại Cathay hoặc sánh bước cùng công tử Bạch Tuyết, thiếu gia một gia đình giàu có gốc Hoa ở Chợ Lớn trong các vũ trường. Sợ con gái hư hỏng, gia đình sắp xếp đi du học ở Pháp nhưng Lệ Hải cương quyết phản đối. Cô tuyên bố: “Nếu cần tiền chỉ việc ngồi tán gẫu với đại gia trong vũ trường cũng kiếm được vô khối. Còn cần quyền lực chỉ cần nhan sắc như thế này là đủ”.

Nhiều người có quan niệm rằng: “Chết là hết” và “Người chết như ngọn đèn đã tắt”. Thế nhưng trong các thư tịch cổ, từ chính sử, huyền sử, cho đến các cố sự lưu truyền trong dân gian đều có ghi chép về chuyện người chết kêu oan đòi mạng. Luật luân hồi là có thật, có người sau khi chết sẽ may mắn được đưa đến Địa chủ, chờ an bài cho kiếp sống kế tiếp, người lại trở thành cô hồn dã quỷ, bơ vơ không nơi nương tựa, lại có kẻ tìm đến kẻ đã sát hại mình để trả thù. Sau đây “Thế giới tâm linh” sẽ cùng bạn tìm hiểu câu chuyện báo thù của một oan hồn để làm rõ vấn đề trên.

Nhân loại từ ngàn xưa đều tín phụng Thần Phật, tin rằng thiện ác hữu báo. Nhưng kể từ khi xuất hiện cái gọi là thuyết vô Thần, thuyết tiến hóa, con người lại cho rằng bản thân tiến hóa từ động vật. Họ không còn tin rằng mọi hành vi, mọi tư tưởng của bản thân đều có Thần Phật đang dõi theo, ghi chép; và rằng sau khi hết thọ mệnh, người tốt sẽ được lên Trời hưởng phúc, kẻ ác sẽ bị đánh vào địa ngục chịu tội. Kể từ khi được thành lập, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã kế thừa mọi tư tưởng của đàn anh. Nó phủ nhận "thuyết hữu Thần", đề xướng "thuyết tiến hóa", "thuyết vô Thần", và đạt đến đỉnh cao khi buộc sự tín phụng Thần Phật với “mê tín”, “mê tín phong kiến” vào làm một.