بالاخره روزی چند گرم پروتئین بخوریم؟ جواب کوتاه این است که عدد معروف ۰.۸ گرم بهازای هر کیلوگرم «کف» است، نه «هدف» — و عدد درستِ شما به سن، تمرین، کاهش وزن و وضعیت کلیهتان بستگی دارد.
دو نفر را تصور کنید. نفر اول خانمی شصتساله که روزی حدود چهل گرم پروتئین میخورد و کاملاً مطمئن است تغذیهٔ سالمی دارد. نفر دوم پسری بیستوپنجساله که روزی سه اسکوپ پودر پروتئین و شش تخممرغ و دو وعده سینهٔ مرغ میخورد و مطمئن است هرچه بیشتر، بهتر. هر دو اشتباه میکنند، اما نه به یک اندازه و نه به یک شکل؛ و جالبتر اینکه هر دو فکر میکنند دارند از یک «توصیهٔ علمی» پیروی میکنند.
در این ویدیو میبینیم آن عدد ۰.۸ از کجا آمده و چرا حداقلی است برای جلوگیری از کمبود، نه مقداری که شما را به بهترین حالت میرساند. بعد سراغ متاآنالیزی میرویم که ۴۹ کارآزمایی و ۱۸۶۳ نفر را کنار هم گذاشت و نشان داد سود پروتئین برای عضلهسازی حوالی ۱.۶ گرم بر کیلوگرم به فلات میرسد — یعنی برای فرد هفتاد کیلویی چیزی حدود صد و ده تا صد و پانزده گرم در روز، و بعد از آن دیگر خبری نیست. در همین مطالعه یک عدد هست که فروشندههای مکمل هیچوقت نمیگویند: کل سود اضافهشدن پودر پروتئین، بهطور متوسط حدود سیصد گرم بافت بدونچربی بود. سیصد گرم، نه سه کیلو.
بعد میبینیم چرا در دوران کاهش وزن (چه با رژیم، چه با داروهای لاغری خانوادهٔ GLP-1) همهٔ عددها بالا میروند، و چرا بعد از شصتسالگی بهخاطر پدیدهای به نام مقاومت آنابولیک، همان مقدار پروتئینی که در بیستسالگی عضلهسازی را روشن میکرد دیگر کافی نیست.
و بالاخره سراغ جملهای میرویم که هرکس پروتئینش را بالا میبرد میشنود: «مواظب باش، کلیهات خراب میشود.» این ترس برای فرد با کلیهٔ سالم پایهٔ محکمی ندارد، اما برای کسی که بیماری مزمن کلیه دارد کاملاً واقعی است؛ و چون این بیماری در مراحل اولیه تقریباً بیصداست، تفاوت این دو گروه را نمیشود از روی اینترنت فهمید.
در پایان هم یک راهنمای عملی با غذای ایرانی داریم: اینکه عدد شما چند است، چطور آن را بین وعدهها پخش کنید، و چرا آشپزی ایرانی مسئلهٔ پروتئین گیاهی را قرنها پیش حل کرده بود.
نه قرار است چیزی بفروشیم، نه قرار است بترسانیمتان.