❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ - Ojcze, jak myślisz, dlaczego?  Właśnie. Dlaczego moja metrykalnie dorosła córka zawsze przerywa ciszę w najmniej spodziewanej chwili i to pytaniem w tonacji niemal biblijnej? Czemu najtrudniejsze zadaje w samochodzie, gdy tak łatwo o agresję pomiędzy kierowcami po lobotomii, na przyczółku wojny płci i w spowolnionym ruchu aut niewolników smartfona? Przeciągałem brak zainteresowania dalszym brzmieniem pytania, ale klepki potencjalnych „dlaczego” przeskakiwały w głowie z trzaskiem datownika na poczcie. To ja już wiem: jest po rozmowie z mamą i jeszcze raz wyszło, że nie jestem dobrym mężem. Ale o co szło tym razem? Po całodziennym sprawdzaniu matur nie zabrałem żony na kolację do restauracji McDonald’s? Nie zaproponowałem czegoś w osiedlowym Maxx Pizza po wywiadówce? Zapomniałem o kwiatach na urodziny? A może nie przerzuciłem powiązanych prześcieradeł przez okno wysokiej wieży z klasówek i nie wyrwałem mojej księżniczki do kina? Wszak z doświadczenia wiem, że to matrix, ale zawsze można mieć pretensje, że nie próbowałem! - No powiedz, czemu faceci są tak beznadziejni?     A jednak rozmowa z mamusią i na swoją obronę próbowałem ostrożnie umoczyć resztę populacji: - Ale którzy faceci? - No tacy, wiesz, w moim wieku. Czy ja za dużo wymagam?  Uff, to tylko jeden z tych poważnych tematów, zmieniających błyskotliwego ojca w kompletnego matołka, przynajmniej w kwestii dojrzewania kobiet.  - A jaśniej, to jakich masz na myśli? – Zagrałem na zwłokę. - Jak trafiam na fajnych, to homo i świetnie się z nimi dogaduję. Wiesz, gej najlepszy przyjaciel kobiety, a ja naprawdę uwielbiam robić z nimi zakupy. Zawsze są mili, bezinteresowni, coś fajnego w ciuchach wypatrzą i mają tyle tematów. Cała reszta, to wieczne mameje, cieple kluchy, które trzeba holować przez świat i palcem życie pokazywać. Bez mamusi włożą trampki na lewą stronę. Oczywiście są jeszcze osiedlowe Seby, zaćpane i zachlane w poszukiwaniu Karyny do bicia, ale to żaden facet. Robactwo, czy jak tam poetycko nazywasz? Nawóz historii? O, i jeszcze ten podgatunek.  Wskazała wielkie audi, z którego wysiadł anorektyczny samczyk  i dodała, że takie to wymuskane, ani chłop ani baba, po czym zamyśliła się na chwilę. -  Patrzysz i nie wiesz: kto prowadził, a co było prowadzone. Mam już tego dość! To znaczy, że zostanę z wami do końca życia?  - Próbujesz brać mnie na litość, czy zamierzasz dojechać na naszym wikcie do czterdziestki?  - Sam widzisz, że specjalnie nie mam wyjścia. Ale czemu oni tacy są?  - Przeczytałem ostatnio takie zdanie, w fajnym kryminale, że faceci teraz, to pierdoły, ciapy i pantoflarze albo testosteronowe prymitywy, a pomiędzy ugór. Może coś jest na rzeczy? - A sam do których się zaliczasz?  Pytanie należało raczej do retorycznych, zważywszy na moje spięcie i słownictwo w trakcie pokonywania ostatnich trzech skrzyżowań, ale potomstwo nie rzucało bynajmniej kół ratunkowych. Wybrnąłem jak umiałem:  - Sam należę do innego pokolenia przede wszystkim. Trochę inne wartości nam wpajano i nikt nie pytał, co mi się podoba, a co chcę robić. Wymagano od nas i tresowano, a jeśli stawialiśmy opór, to w łeb. Ale to uczyło konsekwencji i odpowiedzialności, przynajmniej niektórych. System nagród i kar, mniej lub bardziej sprawiedliwych, wyznaczał granice. Wszystko miało wyraźne kontury, łatwiej było się poruszać. Może dlatego tacy niewyraźni ci dzisiejsi dwudziestolatkowie.  - Ale mnie nawet nie o to chodzi! Zobacz ojcze, oni fizycznie są tacy jacyś, wymuskani, chudzi, wątli … niedorobieni? Jak myślisz, co na to wpływa? Nawet na geny nie zwalisz, bo przecież ich ojcowie, może mentalnie Janusze, może korposzczury związane w krawat, ale jednak męscy, trochę z brzuchem, trochę z klatą, nie szukasz tam cycków, żeby płeć określić. A ci, tam?  - Ty masz rację, córcia, a ja nie mam odpowiedzi. Hm, a może to ewolucja? Może dziś siła fizyczna jest w zan

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Ten stan pojawia się co tydzień, każdej niedzieli. Przeczucie typowe, a za każdym razem zadziwia. Wdycham mistyczne zapachy zwietrzałego kadzidła, drewna i gipsu, gdy cisza prawie namacalnie sączy Jego obecność z blasku czerwonej lampki przed tabernakulum. Jest wyczuwalna w przestrzeni przesiąkniętej modlitwą i wypełnia od środka spokojem. Ma moc przemiany upływającego czasu w ciągłe teraz, w którym nie ma społecznego napięcia, jest oczekiwanie.       W milczeniu znika wrzawa podziałów, nienawiści, złości i bezsilności i uśmiecham się do innej myśli. Dziś nie ma komu i gdzie mówić o Kościele mistycznym, jakby w nim Boga nie było, pozostał jedynie front zmagań o instytucję przez ludzi i dla ludzi stworzoną.     Podobnie nie sposób mówić wyłącznie za siebie. Jeśli tylko wypowiadasz słowo Kościół, natychmiast rozszarpią cię kruki i wrony. Musisz stanąć po jednej ze stron. A jeśli nie masz takiej potrzeby lub ochoty? Jedni wbiją cię w szufladę zdrajcy polskości, leminga w najlepszym razie, a drudzy wyzwą od nacjonalistów, ciemnogrodu albo tępaków. Dziwić się będą, że człowiek myślący i wykształcony może do takiego Kościoła należeć. Bo jak wiadomo Jezus Chrystus wszem i wobec ogłaszał listę osób, dla których nie przyniósł zbawienia i podkreślał czerwoną kredką fałszywych proroków, kaznodziejów ubogich rozumkiem, pedofili i osoby homoseksualne, na równi zresztą z celnikami i kobietami lżejszego prowadzenia, a zawsze ku radości faryzeuszów maści wszelkiej. Wybij więc sobie z głowy, że Zbawiciel pojawi się tam, gdzie dwóch lub trzech gromadzi się w imię Jego. Dziś musisz dać się zawłaszczyć jakiemuś stadu i wzmocnić je swoją osobą albo człowieczeństwo odbiorą i wykluczą spośród żywych. Dokładnie tak, jak pisał niedawno Dariusz Rosiak: wojna kulturowa to świat podobny do starcia Pepsi z Colą – marketingowcy przekonują cię, że wybierając jedną z nich, kreujesz swoją tożsamość. Podobnie, przyłączając się do jednego z obozów wojny kulturowej, dostajesz gwarancję, że stajesz po właściwej stronie. Warunkiem jest wyłączenie myślenia i zaprzedanie politykom jeśli nie duszy, to na pewno rozumu. Nie będzie ci potrzebny. („Tygodnik Powszechny”33/2019).   A ja, nieuleczalny wiejski głupek, idę do swojej świątyni i medialny Kościół łagiewnicki jak i toruński za cholerę nie mogą we mnie zaistnieć. Klękam i znika fundamentalizm „Naszego dziennika” na równi z otwartością miesięcznika „Więź” czy „Tygodnika Powszechnego”. Jestem mały, grzeszny ja i wielki On, w figurze rozpostartych ramion, ponad ołtarzem i pod dachem, w geście ogarniającego miłosierdzia, które nikogo nie pomija. Cierpliwie uczy kochać każdego, większego i mniejszego ode mnie i jakoś od pół wieku wszystkie ideologie, od czarnej przez czerwoną po tęczową, budzą jednaką niechęć i każą trzymać się z daleka. Nie mam złudzeń: dzięki nim mniejszość próbuje tumanić większość, a historia uczy, że nikomu na dobre to nie wyjdzie.  O ile piękniejszy i bliższy niebu staje się Kościół w milczeniu, gdy pojedynczy ludzie bez łatek, politycznych nalepek, bez zacietrzewienia i lęku przed obcym, klęczą tu i tam, ukazując jedynie bezideowe plecy zanurzonych w modlitwie. A przecież znaczna część wiernych, zapełniających setki kościołów kraju, słucha różnych pasterzy i antypasterzy, całkiem jakby słuchali Bułgarów i Greków. Bez przesadnego zrozumienia, często uciekając myślą do lodówki i kuchni, bo obiad trzeba ugotować po powrocie. Jedni mają szczęście do świętych kapłanów, oddanych Chrystusowi, inni nieszczęście słuchania ograniczonych umysłowo, nadętych i różniących, budzących niechęć do innego. Ale też cwaniaków w sutannach, troszczących się jedynie o siebie i swój status materialny albo arcypasterski, w żywe oczy kpiących z przesłania Ewangelii. I nie każdy wierny może odejść do innej parafii. Nie oszukujmy się, nie wszyscy żyją w wielkich miastach i uciekną do dominikanów. Wielu wi

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Od kilku lat wędrowały pod moim oknem i nigdy się nie spieszyły. Kółka walizek rozdzierały sobotni poranek basowym buczeniem po brukowej kostce, gdy bladym świtem próbowałem sklecić kilka zdań nowego tekstu. Szły jedna za drugą, każda ciągnąc swój bagaż w prawej dłoni, z torbą podróżną zawieszoną na lewym ramieniu. Ekwipunek obu podobnego rozmiaru, wielkości i barwy, chyba nawet ciążył im podobnie. Podążały w kierunku najbliższego przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej i w końcu rozjaśniło mi się w głowie. Przecież codziennie widzę je właśnie tam, na peronie.  Ta masywniejszej budowy i mniej z życia zadowolona, sądząc po mimice twarzy, jedzie w kierunku Gdańska. Drobniejsza, chuda i nieco pałąkowata przemieszcza się w stronę Gdyni i bez względu na pogodę zanurzona jest w lekturze papierowej książki. Przez jakiś czas obie jeździły w tym samym kierunku i nie miały potrzeby kontaktu, co wyglądało dość zabawnie, zważywszy, że jednak były razem, ale osobno, jakby już sobą znużone.  Dopiero teraz, gdy odprowadzałem je wzrokiem, sunące chodnikiem kolejny raz z tobołami, zastanowiłem się, czy razem mieszkają? Są siostrami? Wynajmują mieszkanie? Co weekend jadą w domowe pielesze małego miasteczka, a może wsi, by zaczerpnąć z zasobów lepszego powietrza i maminych zapasów? Czy może jednak stanowią parę, którą to bliscy niby akceptują, ale one wyczuwają chłód i są już tym stanem zmęczone, a żyć bez siebie nie sposób? Jeśli tak, to chyba połączyła je rozpacz, bo nigdy ze sobą nie konwersują, nie uśmiechają się, a nawet nie patrzą w swoją stronę. Szczuplejsza, bardziej pogrążona w swoim świecie, jest dosyć zgrabna i ma mądrą twarz, choć sporo kompleksów odkłada w postawie ciała, w obliczu z widocznymi bliznami dawnego trądziku. Korpulentna  ma w sobie więcej goryczy, zapieczonej w masce naznaczonej niechęcią do ludzi i świata, a może to tylko zagubienie?  Ostatnimi czasy, to właśnie tę bardziej posępną widuję częściej. Zdarza się, że idę tuż obok niej, bo w stronę torów prowadzi nas jeden wąski chodnik i tak często miewam pokusę, żeby zagadać, powiedzieć cokolwiek i odczuć tę jej gorycz egzystencjalnej porażki na własnej skórze. Ale zwyczajnie boję się, że weźmie mnie za świra, bandytę albo co gorsza: erotomana w kryzysie wieku średniego, bo na oko dzieli nas mniej więcej piętnaście lat. Ciekaw jestem barwy jej głosu, powodu smutku. A może się mylę? Może ta powierzchowność, odpychająca podkówką ust i lekko zmrużonymi oczami, to barwa ochronna utajonego świata, wrażliwości? Pewnie się nie przekonam, nawet nie zerka w moją stronę, choćby wówczas, gdy sam stoję na peronie i spoglądam z ukrycia. Jestem dla niej tak przezroczysty, jakby gardziła wszystkimi facetami świata. Może to lesbijka z krwi i kości i to pełniąca rolę męską w związku? Robi wrażenie wystudzonej emocjonalnie, nieraz widziałem, gdy bezgłośnie dla mnie, fuka w stronę partnerki bardzo kobiecej i delikatnej. Z jakiegoś powodu ma przecież w sobie to połączenie sfrustrowanej starej panny i dominującej kobiety. Ale pewności nie ma i te tropy, płynące z możliwości obserwacji, snucia domysłów, są najpiękniejszym darem ich tajemnicy, której rozwiązanie może przecież ocierać się o banał i zapewne nim jest, choć tego akurat nigdy się nie dowiem. W godzinę bladego świtu, godzinie przebudzenia, niesie to jednak ożywcze drżenie nienasyconej intuicji.  Często zastanawiałem się, czy ta na oko starsza i przygaszona, potrafi się uśmiechać? Jaki jest jej uśmiech? Tymczasem w miniony poniedziałek stałem pod wiatą przystanku i zauważyłem, jak spieszy się, niemal biegnie tłukąc obcasami po brukowej kostce. Pociąg miał wjechać lada moment, a kobieta była coraz bliżej, gdy z megafonu rozległ się zaspany głos: pociąg w kierunku Gdańska będzie opóźniony około dziesięciu minut. Przechodziła właśnie koło mnie i parsknęła ironicznym śmiechem: no tak, czego można było spodziewać się w poniedziałek? Był tak per

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Kilka dni temu zobaczyłem puste miejsce po kiosku Ruch i nawet zagościło to małą traumą w najbliższym śnie, ale o tym za chwilę. Tak niepostrzeżenie znikają mali urbanistyczni świadkowie minionej epoki. Punkty orientacyjne na mapie miast, w których można było dostać gazetę, zapałki i papierosy, ale nie tylko. One prowadziły także loterie fantowe i pieniężne. Z dzieciństwa zapamiętałem najbardziej książkową. Ciągnęło się los, zwykle z pudełka po gumach, a wygraną kioskarka "wypłacała" w postaci publikacji dostępnych na miejscu. Przedziwny to był dobór, bo za równowartość peerelowskich trzystu złotych, dostałem coś o podwodnym filmowaniu rekinów, magazyn komiksowy „Relax”, zbiór fraszek "Orły i herosy", mapę warmińskich jezior i opowieść wojenną z serii z żółtym tygrysem. Do kiosku szło się też po tabletki od bólu głowy, sznurowadła, pastę do zębów i figurki żołnierzyków do kolekcji. Bywało, że to Ruch ratował z opresji zapominalskiego ucznia, oferując kolorowy papier na wycinanki, klej i kredki z misiem. A każdy nabyty produkt niósł niejednoznaczny bukiet zapachów, zmieszanych w wielobranżowej, choć mikrej przestrzeni.     Kiedyś znałem rozkład wszystkich kiosków w rodzimym mieście. Czasem, gdy o tym myślę, powracają wydobyte z pamięci soboty lat 80. Jako nastolatek posyłany byłem w długie ogonki po chleb. Nie dlatego, rzecz jasna, że mogło go zabraknąć. Chodziło raczej o to, by kupić najsmaczniejszy i najdłużej zachowujący świeżość. Jeden ze sklepów znajdował się w dosyć odległym punkcie, więc przechodząc przez centrum mijałem klientów Ruchu. To amatorzy tygodników cierpliwie czekali na sobotnie tytuły, pachnące drukarską farbą, która na długo znaczyła dłonie fanów wywalczonej prasy. Dołączenie do nich, to była pierwsza nagroda za stanie po pieczywo, a najnowszy numer pisma stanowił trofeum ważniejsze niż pajda pysznego chleba z cukrem, uprzednio polana wodą, żeby słodyczy więcej trafiało do ust niż na podłogę.     Rodzice nigdy nie żałowali pieniędzy na prasę i książki, ale też niespecjalnie zachęcali do ich nabywania. Patrzyli raczej z politowaniem. Czasem padał komentarz z pretensją w tle: „wszystko cię obchodzi, tylko nie nauka”, a tytułów nabywałem sporo. Czasem ze zwykłej ciekawości, bo za cholerę nie kumałem, po co ludzie to kupują? W niektórych kusiła treść, w innych plakaty zespołów muzycznych na rozkładówkach, z których wędrowały na ścianę, a pozostałość prasowa lądowała w skrzyni na pościel. Było to ze wszech miar działanie świadome, rozliczeniowe, w oczekiwaniu na kolejny nakaz dostarczenia makulatury do szkoły. I bynajmniej nie o modną dziś ekologię tu szło, raczej o ratowanie kraju przed ostatecznym krachem. Raz w miesiącu musieliśmy się wykazać pozyskaniem wtórnego surowca, przerabianego na „Trybunę Ludu” lub na równie wymarzony produkt do dupy, którego przez osiem lat nie widziałem w żadnej kabinie szkolnej toalety.     Wśród tytułów do czytania znajdowało się dawno zapomniane „Na Przełaj”, „Razem”, ale też tygodnik „Ekran” albo „Film”. Lekcje karate drukował „Żołnierz Polski”, z którego dodatkowo wycinałem zdjęcia i uzupełniałem „teczkę zawodoznawczą”. Co to takiego? Wypełniacz godzin wychowawczych albo skutek odgórnego nakazu władzy, bo przecież zdychająca ludowa ojczyzna pragnęła deklaracji uczniów ostatnich klas, co do wyboru jedynie słusznej drogi żywota, równie szarego jak utęskniony papier toaletowy. Wolałem nie narażać się na małomiasteczkowe i konformistyczne szykany belferskie, więc pragmatyzm nakazywał wycinać artykuły, sugerujące jak silnie pragnę zostać zawodowym żołnierzem, przynajmniej w oczach naszej pani. Zwłaszcza, że popyt na strażaka i milicjanta zdecydowanie przekraczał możliwości pozyskania prasowych materiałów. Wszyscy zaś kandydaci na zawodowego kierowcę mieli do dyspozycji wyłącznie tygodnik „Motor”, na który zrzucali się grupowo, a ich teczki pozostawały równie cienkie jak ambicje. Wrac

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Jeszcze całkiem niedawno wydawało mi się, że jestem człowiekiem pozbawionym zazdrości. Nie zazdrościłem skóry, ani komóry, jachtu, wycieczki do Turcji, ba nawet nowego audi i awansu przewyższającego intelektualne możliwości, choć nieraz wkurzałem się, że życie jest niesprawiedliwe. Jednych los obdarowuje gotowym domem    i samochodem, bez pracy              i wysiłku, tylko dlatego,              że urodzili się z ustawionych rodziców, a innym przypada      w udziale kamień Syzyfa, z tej prostej przyczyny, że przyszli na świat źle zaproszeni. A i tak zazdrość obca mi była odkąd pamiętam. Nawet z powodu stu metrów tarasu koleżanki, mieszkania na dwa poziomy kolegi lub z powodu uroku jego żony, wylatującej na poziom trzeci, a kochanki na czwarty. Normalnie umarłbym w poczuciu, że zazdrość nie jest mi dana, gdyby nie dojrzewanie do tego odkrycia. Już się nawet zmartwiłem, bo jak żyć bez zawiści w kraju, gdzie nie tylko szewc  zazdrości drugiemu, że ten szyje lepsze buty, ale i proboszcz aptekarzowej, że urodziła zdrowe dziecko?      Zatem mam felerne wychowanie na te czasy albo zwyczajnie wadliwy gen, przywleczony zza Buga, dwoma repatrianckimi pociągami historii, które przywróciły dziadków                  na ojczyzny łono. A tam, skąd przybyli, silniej ponoć kwitła bieda i melancholia niż zazdrość, o czym ostatnio przeczytałem w rozmowie z Jerzym Antczakiem (tym od Nocy        i dni), który taką snuł refleksję: Melancholia to w ogóle cecha ludzi z dawnych Kresów. Dlaczego udało się powstanie  wielkopolskie? Bo Poznaniacy to ludzie twardzi.                Na Kresach nic podobnego by nie wyszło. Ich mieszkańcy nie są ludźmi czynu,                  ale refleksji. Pewnie dlatego z Kresów pochodzi tak wielu malarzy i pisarzy, a wspólnym mianownikiem ich twórczości jest ckliwość, a raczej – czułość.       No tak człowiek czuły, wiadomo, będzie raczej współczuł niż zazdrościł. Do kresowej skłonności dzielenia włosa na czworo, dodałbym jeszcze coś, co z pewnością przeszkadza wszelkiej formie zawiści, a mianowicie brak przywiązania do rzeczy martwych. Wzmocniony rzecz jasna przez życiowy minimalizm, a ten zaprawiony pamięcią przemijania. Czegóż więc można zazdrościć, gdy wszystko to podlane chrześcijańską wiarą w życie wieczne, która każe gromadzić skarb tam, gdzie ni mól, ni rdza go nie dosięgnie.    To dopiero daje moc wyrzeczenia wszelkiego tu i teraz i jest po ptakach, bo jak mawiał dziadek: ile byś nie gromadził, ze sobą nie zabierzesz… trumna nie ma kieszeni. Mogłem mu wierzyć, bo choć człowiek prosty, przeżył jednak radziecką niewolę, głód, front, a do końca życia ciężko pracował i nie miał żalu do nikogo. Gdzie mogłem szukać zazdrości tak obwarowany?A jednak mnie dopadła, na przekór wyrzeczeniu i testamentom, zaszła od tyłu i sięga bytu duchowego. Już nie tylko zazdroszczę ziomkom pewności, gdy na wszystko mają odpowiedź. Ba! Oni nawet lepiej wiedzą, co inni sobą reprezentują, zanim tamci otworzą usta i to jest, przyznacie, wyzwanie! Więc zazdroszczę. Najmocniej tym, którzy nie potrzebują autorytetów, bo sami nimi siebie mianują i to w każdej dziedzinie i sprawie. Zawiść mnie wprost dławi, ilekroć widzę tych, co wywieszając na portalu fotkę z opalania tyłka, uznają wartość swojego istnienia, godną ze wszech miar obwieszczenia światu za cenę lajka lub bez. Albo wobec wszystkich frontowców narodu, bojowników idei, pewnych swoich mądrości i lepszości, gdy szydzą z rozmodlonego                i wierzącego, wpisując go lekkim klawiszem pomiędzy ciemnogród i faszystów. Podobnie jak zdejmuje mnie zazdrość na głos bezkompromisowo skazujących na piek

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Jest taka myśl, która nawiedza mnie regularnie. Szczególnie w drodze z pracy, gdy idę przez Wrzeszcz, a kamienice uwodzą stęchlizną korytarzy, pomieszaną z zapachem pomidorowej i dochodzących ziemniaczków. Ta myśl narasta i piłuje pytaniem: czy nie dlatego coraz trudniej o inspiracje i dobry pomysł na tekst, że nie umiem odwiedzać ludzi, bywać wśród nich? Z jakiegoś powodu nie potrafię przecież spotykać się dla samej przyjemności rozmowy. Pojęcia nie mam, gdzie i kiedy, w jakich okolicznościach, zatraciłem nieodłączną radość gadania. Czyżby nienazwany wirus współczesności wyżarł ze mnie ciekawość człowieka?      E, bzdura, podpowiada „ja” racjonalne. Może jednak ten ciekawy człowiek nie wymaga realności spotkań? W erze multimedialnej jest zatomizowany i trzeba się go naszukać. A jednak wystarczy otworzyć dobrą książkę, obejrzeć film, przeczytać tygodnik, żeby nie wychodząc z domu zmierzyć się z autorytetem, skonfrontować z osobowością, obcować z mądrzejszym od siebie i wreszcie zainspirować.   Tym razem ze sparingu z refleksją wyrwał mnie telefon od przyjaciela. Oto kolega po piórze zaproponował spotkanie z obietnicą poważnych tematów. Tak mnie ucieszył, że spontanicznie nazwałem go wybawcą. Nie znał kontekstu, więc w sobie właściwym stylu skwitował: „odjebało ci?”, ale nie zdążyłem wytłumaczyć, bo już wyliczał potencjalne miejsca spotkania: - To może w Jelitkowie, przy plaży? Znajdziemy jakiś ogródek. Albo w Gdańsku, tam już sporo parasoli, a najlepiej w Sopocie, na Monciaku, co?  - Tłum będzie wszędzie, ale zaskoczyłeś telefonem, może daj trochę czasu. Przemyślę i oddzwonię.      Przerażony wizją tych miejsc w końcu czerwca, całkiem serio potrzebowałem czasu. Ratowałem się jak mogłem, ale nic lepszego nie przychodziło do głowy. Z zupełnie odległej centrali coś zadzwoniło kolejnym pytaniem a propos. Dlaczego sympatyczny kolega, ofiara szaleńca rozjeżdżającego ludzi na Monciaku w ciepłą noc 2014 roku z takim entuzjazmem wybiera na spotkanie miejsce własnej tragedii? A uraz psychiczny? Wszak przez przypadkowego popaprańca omal nie stracił życia, a już na pewno nóg. Magia miejsca? Lekkomyślność? Zanik instynktu samozachowawczego? Czy może jednak emocjonalnie coś zawodzi? Musiałem zapytać, nawet ryzykując nietakt. - Myślisz, że mam zryty beret? – Odpowiedział pytaniem. - Może mam, a może tylko lubię Monciak, Sopot i nic tego nie zmieni.  Rzucił tak szczerze jak beztrosko, gdy wbiliśmy w jedyny wolny stolik na tarasie Klippera w Jelitkowie. Nie czułem się komfortowo w natłoku rozmów i w smrodku piwa zmieszanego z oparem frytek i ryb z przypalonego oleju. Po chwili przysiadła się do nas jakaś pani, która polecała usługi związane z rehabilitacją, bo zobaczyła blizny pooperacyjne na nogach kolegi. Jej nachalność wzmocniła mój dyskomfort, ale on nic sobie z tego nie robił i gdy tylko odeszła rozejrzał się dookoła: - Zobacz i tak się snują, byle pierdolnąć selfie na fejsbuka. Jako jebnięty jestem wśród swoich, nie? Ich też nic nie obchodzi. Może poza odwaleniem roboty i zajaraniem się następnym serialem, tą najnowszą formą ucieczki od siebie. Stary, powiedz, co w nich jest poza modą i fizjologią? I wcale im to nie przeszkadza. Nie chcą nic stwarzać. Byle przeżyć nie odczuwając dylematów, napięć i smutku. Da się? I to jak! Można uciec przed lękiem, zanim się pojawi. Jest praca, jest zabawa, a coraz częściej nawet sama zabawa. W którym łbie zaświta, że po ich obecności nic nie zostanie? Prawie nic, poza górą plastiku.  - No coś w tym jest - zawiesiłem wzrok nad usypaną plażą - To całkiem jak u Borowskiego, nie? "Zostanie po nas złom żelazny i głuchy drwiący śmiech pokoleń". Tyle że i śmiechu nie będzie, bo pokolenia szlag trafi wraz z ociepleniem klimatu. I pomyśleć, że trzydzieści lat temu sam podniecałem się nadzieją Horacego, że jednak nie wszystek umrę. Zmagałem się, żeby zostawić przynajmniej kilka tekstów, ważnyc

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖      Są takie dni, które nie zważają na lato i czas regeneracji sił do nowej walki z chaosem. Psują radość laby, choć w gruncie rzeczy same z siebie są Bogu ducha winne, bo ani to zasługa wtorku czy piątku, takiego czy innego poniedziałku, ani deszczu za oknem. To triumf rodaka. Zioma, który czai się nieustannie w pobliżu, rozłazi się pleśnią na społeczną tkankę. Sprawia, że nagle tracimy poczucie ładu, czujemy się osaczeni przez pijawki, które usiłują wyssać resztki wiary w człowieka i jego elementarną przyzwoitość.    Taki dzień dopadł mnie tuż przed śniadaniem, gdy otworzyłem "Duży Format" i z reportażu Grzegorza Szymanika skoczył do oczu nagłówek: Pies to pieniądz. Ślepy, chory czy ranny, nieważne, ma siedzieć i zarabiać, a gminy za to płacą. Komu?. Wkrótce, z tekstu do kawy, wyłonił się portret parszywego typa. Hycla, który bogaci się nikczemnie kosztem setek cierpiących zwierząt, zwożonych z wielu regionów kraju. Od lat wyłapuje bezdomne koty i psy, by pod pozorem sterylizacji i opieki katować je w porażających warunkach, wychudzone, chore i zagłodzone. Gminy zlecają zgodnie z ustawą, płacąc od 6 do 8 złotych za sztukę i mają święty spokój. Gwarantowany prawem i miejscowymi układami, od urzędnika po prezydenta miasta, który na proceder przyzwala, bo kasa, kasa, kasa.     Gdy wystarczająco boleśnie przekonałem się, co to "psiodniówka" i ile cierpienia niesie, autor naświetlił problem, pseudohodowli rasowych psów na masową skalę. I tak porannego entuzjazmu wakacji wystarczyło mi już tylko do słów: W środku szczeniaki i dorosłe psy biegały w odchodach. Miały kołtuny, sierść pozlepianą kałem. W kolejnym pomieszczeniu była salka, w której ludzie odbierali szczeniaki, czysta i wysprzątana. Ludzie później potwierdzili, że szczeniaki odbierali już wykąpane i nie widzieli, jak wygląda hodowla. … bo i po co mieli zaglądać dalej niż koniec widzimisię na rasowego pieska? Zwłaszcza, gdy było szybko, tanio i przystępnie.     Chciałem odetchnąć czymś lżejszym. Zobaczyłem felieton Mariusza Szczygła i uznałem, że pora na odrobinę humoru i bystrej obserwacji, z której autor słynie. Co dostałem w zamian? Historię kobiety, którą los doświadczał wielokrotną utratą miłości życia, aż trafiła na swojego wybranka sprzed czterdziestu lat. Niestety, kontakt z nim zapewniało pismo „Twoje Imperium”. Była tak spragniona uczuć, że nawet sposób komunikacji z najmilszym - wyłącznie sms - owy - przez pięć lat nie budził żadnego jej podejrzenia. Podobnie jak i to, że nie mogą wymienić numerów telefonów, żeby zwyczajnie porozmawiać. Uczucie wystygło dopiero, gdy na wiadomości, pisane z ukochanym wydała 10 tysięcy złotych. A że miłość to towar luksusowy, przekonała się, gdy za pośrednictwem poczty organizator farsy powiadomił, że rozmowy są fikcyjne i nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości.     Ciekawe, czy w tym perfidnym wyścigu hien, istnieje jakieś ograniczenie rodzimych pomysłów na okradanie? Zdaje się, że ten kraj nie musi obawiać się ocieplenia klimatu, tajfunów, powodzi i tsunami. Wkrótce zeżremy się nawzajem za złotówkę, jak na dżunglę przystało. Skoro XXI wiek nie może być wiekiem religii, wiary, miłości, niech będzie areną samozwańczych gladiatorów. Przynajmniej szybciej się skończy bez pomocy tektonicznych ruchów, wybuchu metanu i grzybów nuklearnych. Tu wystarczy swojska pazerność i brak hamulców.     W tym momencie przypomniał mi się przypadek mojej mamy, która pewnego dnia zadzwoniła zrozpaczona, że jakieś biuro maklerskie, nieznanego jej banku, przysłało wezwanie, z którego wynika, że od 2003 roku ma otwarte konto i teraz żądają sumy opłat za minione piętnaście lat prowadzenia rachunku z saldem 0,00 zł. Z tym, że nigdy żadnej umowy nie zawierała , bo i po co, jeśli jej emerytury po dziesięcioleciach ciężkiej pracy z trudem wystarcza do pierwszego, a i tak przy zach

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ - Dobra miejscówka, bardzo dobra, nie wiedziałem, że mają tu taki ukryty stolik.  - Trochę blisko kibla.  - Lepsze to niż młyn wyprzedaży. Jest szansa, że tu akurat nie dotrze kwik nabywców. Oszaleć można! Chwili ciszy, tylko ten jazgot z głośników. Inaczej byśmy to zaplanowali, ale przypadek nie wybiera. - Może i lepiej, w tym zalataniu nie byłoby szans na spiknięcie.  - Dobry wieczór, menu dla panów, coś do picia na początek? - Słusznie, dziś prowadzimy, dobry wieczór, to może dobrą, aromatyczną herbatę, macie? - Mamy. Pyszna, polecam, z pomarańczą, goździkiem, rozmarynem, podać dwie?  - Tak, poprosimy, a za chwilę coś do jedzenia wybierzemy.  - Oczywiście. - No to jak z tym Noblem? Co myślisz, należało się?  - Politycznie trafiony. Idealnie. Pod włos rządzącym. Raz, że kobieta, dwa: z dredami. Trzy: akcenty na ekologię, feminizm, wielokulturowość. A i zaraz będą kręcić, że tak do końca nie wiadomo, czy ona Polka. Mnie się to nawet podoba. Szwedzki komitet zagrał na nosie ekipie smutno nam rządzącej i okej. Może specjalnie to zrobili? Choć sama narracja artystycznie dupy nie urywa. Albo to nie moje klimaty, po prostu.  - Czy to jeszcze proza? Nie wiem, też się trochę gubię, raczej pogranicze eseju, może wartość sama w sobie? Na początku oskarżana przez krytyków o wtórność, pisanie przebrzmiałe w formie, ale fakt, szacunek się należy. Kobieta szła swoją ścieżką, nie oglądała się na opinie, no i tytan pracy. Nagroda należała się jak psu zupa, jeśli nie jej, to jakiemu dziś Polakowi? Ty widziałeś, z ilu źródeł czerpie w tym pisaniu? Z jakich opowieści świata i historii płyną inspiracje? Cholera, ona musi czytać więcej niż naukowiec i to na okrągło! - Są tacy, co mówią, że jakość przekładów decydowała. Ma szczęście do dobrych tłumaczy, którzy lepiej przekazali niż autorka napisała. Polska zawiść? To może weźmy shoarmę z podgrzybkami, brzmi nieźle, co?  - Ciekawe, co na taką Arab by powiedział albo Turek, pewnie nie widzieli podgrzybka na oczy. Ale pamiętaj, że tego nobla poprzedziło jednak kilka nagród europejskich, może naprawdę zasługa tłumaczeń? - Panowie zdecydowani? Co podać? Tak… bardzo dobry wybór, zapewniam, to ostatnio nasza specjalność, podgrzybki super, jakby prosto z lasu, do tego frytki czy ryż?  - Z ryżem, dwa razy, potem zastanowimy się nad deserem. A herbata naprawdę świetna. Jeszcze po jednej prosimy. Długo poczekamy na tę shoarmę? - Tak około dwudziestu minut. - Dwadzieścia? Przy pustym lokalu? A jakbym miał ochotę na zupę cebulową? - Od ręki podam. - Pan poda. A ty w ogóle czytałeś tę Tokarczuk, tak uczciwie, od początku do końca?  -  Nie powiem, że wszystko, ale kilka książek z różnych okresów i to na długo przed Noblem. Tylko miałem kłopot, choć doczytywałem do końca, więc ministrem nie zostanę. Nie powiem, żeby mnie porywała. Nie skłamię, że dużo zapamiętałem. Tyle że mnie w ogóle nie po drodze z prozą kobiet. Poezja, esej, bardzo proszę, ale powieść czy felieton? Sięgam i owszem, a jakoś za cholerę skupić się nie mogę. - Ale że nudne? Bo jak chwyciłem kilka jej wywiadów, przeczytałem Biegunów ostatnio i to jej pisanie, to jakieś takie infantylne jest. Zdania porozciągane w różnych kierunkach, sztucznie. Trochę to takie mętne i dygresyjne za bardzo, one są estetycznie przegadane. To ja, stary, też jednak mogę takie rzeczy. Nie dla sławy, rzecz jasna, ale w tej sytuacji nie mam oporów pisać sagi wizyjnej. Piąty rok walczę i się kurwa głowię, czy ktoś to zrozumie, ogarnie? To ja teraz, po takim noblu, złapałem luz z szóstą książką, z założenia nie pod rynek. Jaśniej patrzę. Może i u nas przyjdzie czas na więcej niż kryminały i wypierdy kucharzy? A propos, czemu ty tak szybko wpierdalasz? Spieszysz się gdzieś? Taki głodny jesteś? Nie mówiłeś.  - Normalnie jem, o co ci chodzi? Kelner przyniósł, gadasz, to jem. Zwyczajnie, żeby nie stygło. To takie dziwne jest? Smaczne te grzybki i s

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖ Jeszcze tylko dziewczęcy uśmiech z okienka i dwa bilety wysunęły się z kasy. Nie były numerowane, kino studyjne, malusie, prawie przyjazne. I tylko to gdakanie za plecami z ryzykiem sąsiedztwa. Odwróciłem się niespiesznie. Pod ścianą kanapa, nie szersza niż dwa złączone fotele. Jeden narożnik wypełniała ta, która na pierwszy rzut oka wzbudziła coś na kształt podziwu. Jestem pełen uznania dla osób w okolicy trzydziestki, które w każdym miejscu świata są u siebie. Młoda dama wbiła się w róg siedziska zadem, przesadnie wkomponowanym w całość postaci, a pod pośladki podciągnęła pięty skryte we włochate kamasze. Kolejna lejdi wypełniła sobą przeciwległą część i wyeksponowała udo, którym zachwyciłaby wiodącego producenta szynki parmeńskiej. Przestrzeń publiczna tak dalece nie przeszkadzała orędowniczkom swobody, że pozostało patrzeć w zachwycie, jak trzecia koleżanka wpisuje znaczące cztery litery w szklany blat stolika, pomiędzy ulotki z repertuarem kina i foldery zapowiedzi najbliższych wydarzeń kulturalnych. Były tak bardzo zajęte sobą, że pozostałem na wdechu. Chyba uwierzyłem, że szkło zaprotestuje z hukiem wobec wyzwolonej z okowów dobrych manier i przysporzy jej zbytecznych - acz uciążliwych - otworów w dolnej partii zwodniczo ponętnego ciała. Na jego szczęście bileterka stanęła w drzwiach sali projekcyjnej, zanim doszło do eksplozji, a moje czarnowidztwo odchodziło mocno niepocieszone. „To ja już wiem, że one siedzą za mną”, aluzyjny cytat z klasyka przemknął jaskrawym banerem przez głowę, gdy przepuszczałem w drzwiach żonę. Żeby poigrać z losem pozwoliłem połowicy wybrać miejsca. I choć zrobiła to umiejętnie, już po chwili fatum było tuż za plecami i dopraszało się uwagi znajomym kłapaniem: - Ostatnio bywam albo na oskarowych albo na totalnym dnie, tak mam.  - A co poprzednio?  - Boże ciało, polski, a dziś ten niemiecki, też do nagrody.  - I jak to ciało? Boże? - Spoko. Taka historyjka. - A samo ciało jak?  - Takie sobie, bez szału, nie zapadało. Kolo miał świetny tatuaż, taki luz, Maryjka z dzieciątkiem. Na plecach. Chyba.  - To się przyjrzałaś. A o tym coś słyszałaś? Brak sygnału chyba? - Błąd systemu. - Wiedziałam, że coś na „s”. Trajler widziałaś? Czemu nas tu ciągniesz w sumie?  - Taka mała lata wkurwiona na cały świat i mordę drze. Chyba nikt jej nie kocha.  - To całkiem jak mnie. Jak się sama nie pokocham, to chętnych brak. - Rechot pierwszy.  - Wiedziałam, że to coś dla ciebie. Trafiłam. - Drugi rechot.  - Ale ostatnio to utrafił masażysta.  - To co on ci masował i czym? - Rechot trzeci. - Zamknęłam oczy, nie wiem, ale zrobił mi tak, że wyszłam jak żyrafa spod ostrokrzewu. Jeszcze wczoraj lazłam jak spod stołu, na rozstawionych nogach normalnie. Ale dziś jestem nowonarodzona, więc nieważne czym i gdzie działał, skutecznie. - Rechot zaraźliwy wspólnotowy, plemienny. - … albo wiem, co zrobię jak wrócimy. Humus na jutro do roboty. Warzywa mam ugotowane, od wczoraj.  - Ale w lodówce trzymasz? Bo jak nie, to luz, możesz machnąć w ramach segregacji do zielonego.  - Myślisz? Fakt. Skisło mi jak na parapecie trzymałam dobę tydzień temu.  - Ale wiecie, szok, mam postanowienie, decyzję na ten rok. Muszę zaznać akupunktury, zobaczyć jak to jest. Znajdę jakiegoś żółtego i przeżyję.  - I co mu powiesz, że co ci jest?  - Jeszcze nie wiem, spoks, znajdę coś. Że mi pies zdechł, że byłam molestowana przez wikarego zasmarkanego, szum w uszach, rozpacz z powodu humusu z przymusu, głowa boli… zawsze coś się znajdzie, ale muszę to przejść jak odrę normalnie. Takie mam postanowienie. - Że przeżyła upadek ajfona z kanapy, powie, i nie może się z tym pozbierać, wiadomo. Żółtego to jebie w gruncie rzeczy, kasa ma być i gitara.  - A ty miałaś już ten trening kreatywnego myślenia? - Głos przez rechot.  - Siedziałam jak durna w korpo, myśleli, że punktuję, a ja na ten trening czekałam, bo miał b

❖Posłuchaj tekstu w interpretacji autora❖     A czy ja im zabiorę tych chłopów? Pedał jakiś jestem? No sam zobacz, stary! Czy tak wygląda ciota, łaps babskich mężów? Ty, podnieś ten łeb nad pizzę, chociaż między pieczarką a szynką! Nikt ci jej nie wyrwie, spoko! Popatrz w oczy człowiekowi, w talerzu nic więcej nie znajdziesz. Tu patrz, tak wygląda facet, co nie ma kumpli, bo uwierzył w męską przyjaźń, kumasz?     Wszędzie razem, rozumiesz? Od drugiego roku studiów. Razem truskawki w Hiszpanii, tulipany w Holandii, razem lodowa w Norwegii albo odwrotnie i teraz sam przychodzę na piwo. Dogorywająca studentka z tacą trzy razy podchodziła, pytała czy coś do zjedzenia, stawiała browar i znikała, a ja czekam jak ten kutas na weselu i za co? Za wiarę w lojalność, stary. Za obietnice, że przynajmniej raz w kwartale się napijemy, powspominamy, pośmiejemy się. Nic zobowiązującego, a ich nie ma. Zlewasz mnie, wiem, twoje prawo! Nie prosiłeś do stolika, ale przynajmniej spierdalać nie każesz i za to dzięki. Jak wysłuchasz nie zbiedniejesz. Masz żonę? Masz, okej, dzieci masz? Szczęśliwy gość jesteś, choć pewnie w delegacji, że tak podle jadasz. Też mam żonę. Cudowną żonę, najdroższą na świecie, a wiesz czemu? Bo ona mi telefonu nie przegląda, esemesów nie czyta, mejli nie sprawdza, a jak mówię, że idę z kumplami na piwo, ceni mnie za lojalność wobec tych śmierdzieli. Choć ich zna i wie, że każde pierdnięcie swojej baby wciągają jak darowaną kreskę. Mojej nie przyjdzie do głowy posądzać o zdradę, a wiesz czemu? Bo ona zna swoją wartość i wie, że nie skalam tej miłości kiszeniem ogóra w byle beczce. Miłość, stary, to nie jest kwestia zaufania, to poczucie własnej wartości, pamiętaj. Jak ktoś się szanuje, trzyma pion, nie musi ufać, bo wie ile znaczy dla drugiego.     Że oni nie znają miłości? Pewnie tak, poznali srakę ze strachu, że jakiś obszczymur w garniaku żonkę zwinie, bo lepszą furką zajedzie. Jak inaczej to tłumaczyć? Co dzisiaj mają? Co im przeszkodziło, że zostawili mnie samopas, choć obiecali? Odgrzewają kluski żonie? Podkładają książkę pod rozjechany stół? Ciągną za nią wózek w Biedronce? Malują przedpokój? Zapylają z potomstwem na angielski, czy szyją córci falbanki na balet? Raz na kwartał nie mogą wyjść z domu? Sam w to nie wierzysz. Bo co? Feministyczne wypłosze wyszyją im patriarchat na śliniaku?! Ten jeden nawet dzieci nie ma, to co on może robić? Rajstopy jej pierze? Kąpiel szykuje od piętnastej?     Ty, a wiesz, ten co ma dzieciaka i uwaga na dwoje mu się dzieli, bo co ci po imionach, to on nawet w tamtym kwartale zaskoczył. Przyszedł, mówię ci, serio! I wiesz co? Przepraszał co dziesięć minut, bo musiał do niej zadzwonić. I po kolei, że teraz pije piwo, a teraz ma pół, ale już drugie zamówił, a frytków mu siedem zostało, a w kiblu lał dwa razy, a czy ona przełączyła na dwójkę, czy oglądała jeden z dziesięciu? A czytała ten artykuł o zdradzie w Wysokich Obcasach? Żeby pamiętała o filmie w Kulturze, a jeszcze może przeczyta ten wywiad z magazynu weekendowego. No jazda po całości, stary! Nie wiem do czego byłem mu potrzebny. Pojęcia nie mam, inteligencji nie starcza, kumasz?. Wyszedł z domu na spotkanie, ale chyba do drugiego pokoju i mnie tam nie było. A ja, głupi, zastanawiałem się kto tu kogo pilnuje? Ona o nic nie pyta, a ten sam z siebie meldował jak ten trener Jarząbek do szafy. Może to ja jestem debil i on jednak ją kontrolował? Wiesz, odciągał do telefonu, bo nie miał pewności, czy nie korzysta z sieci, nie wali w gumę na sympatii albo - nie wiem - nie ciągnie wirtualnie! Dlaczego moja nie dzwoni? Bo to jest przyjaźń w małżeństwie, stary, wymaga higieny. Nie można wdychać smrodu drugiego na okrągło, bo alergizuje, nie?     Powiedz, jak to jest? W przyrodzie wszystko ma swoją przyczynę i skutek, tak? To sobie, myślę, tak złośliwie, bo mnie wpieniają. Moich kumpli tak posrało, bo oni zwyczajnie nie testowali innych kobiet w życiu, wiesz? To może mieć