Wieczorna terapia

ADHD, autyzm, depresja, zaburzenia lękowe. Czasem jedna diagnoza nie wyjaśnia wszystkich trudności, z którymi mierzy się człowiek. Pojawia się kolejna. Ale czy rzeczywiście mamy do czynienia z dwoma zaburzeniami? A może różne objawy mają wspólne źródło, nakładają się na siebie albo prowadzą do błędnego rozpoznania?

Potrafi podsuwać nam pomysły, których wcześniej nie było, pomagać w rozwiązywaniu problemów i pozwalać wybiegać myślami w przyszłość. Ale ta sama wyobraźnia potrafi również uruchomić lawinę czarnych scenariuszy i wywołać emocje silniejsze niż te, których doświadczamy w rzeczywistości. Czym właściwie jest wyobraźnia i jak powstaje? Jaką rolę odgrywają w niej pamięć, wspomnienia i emocje? Dlaczego rozwiązanie trudnego problemu czasem przychodzi dopiero wtedy, gdy przestajemy o nim myśleć? I czy rzeczywiście z wiekiem tracimy wyobraźnię, czy raczej coraz bardziej ograniczają nas schematy i codzienne obowiązki? W „Wieczornej Terapii” przyglądamy się również temu, jak wyobraźnia wpływa na nasze samopoczucie, jak wykorzystuje się ją w psychoterapii i czy sztuczna inteligencja może sprawić, że coraz rzadziej będziemy z niej korzystać. Zaprasza Wioletta Gawlik.

Dlaczego śnimy, skąd biorą się obrazy, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością, i czy sny mogą mieć ukryte znaczenie? Od wieków próbujemy rozszyfrować nocne opowieści, szukając w nich przepowiedni i wskazówek dotyczących przyszłości. Tymczasem nauka coraz lepiej poznaje mechanizmy śnienia. W Wieczornej Terapii Wioletta Gawlik rozmawia z Marcinem Szafrańskim, psychologiem i psychoterapeutą, o tym, jak mózg podczas snu przetwarza emocje i wspomnienia, dlaczego czasem we śnie uciekamy w miejscu i skąd biorą się powracające koszmary. Sprawdzamy również, czy można kontrolować sny, czym jest świadome śnienie i czy senniki rzeczywiście pomagają zrozumieć to, co nam się śni.

Sen wpływa nie tylko na nasze samopoczucie, ale też na zdrowie psychiczne i fizyczne. Znaczenie ma nie tylko to, ile śpimy, lecz także jakość snu, jego regularność i pora zasypiania. – Sen jest nam bardzo potrzebny, a problem polega na tym, że o jego znaczeniu często zapominamy – mówił w „Wieczornej Terapii” Radia Kraków psycholog i psychoterapeuta Marcin Szafrański.

Przemoc rówieśnicza to nie tylko sprawca i osoba skrzywdzona. To także grupa, której śmiech, milczenie, obojętność albo przeciwnie – sprzeciw – mogą wzmacniać lub zatrzymywać przemoc. Dlaczego dziecko zaczyna krzywdzić rówieśnika? Czy sprawca zawsze jest liderem i najsilniejszą osobą w grupie? Jak działa potrzeba przynależności, hierarchia i grupowa normalizacja przemocy? I dlaczego świadkowie, nawet jeśli sami nie uczestniczą w agresji, mogą nieświadomie ją podtrzymywać? W „Wieczornej Terapii” przyglądamy się także przemocy, która przenosi się między szkołą a internetem. Bo dziś wykluczenie z klasowej grupy może wydarzyć się zarówno na szkolnym korytarzu, jak i w telefonie. Rozmawiamy o tym, co zmienia przestrzeń wirtualna, dlaczego trudniej dostrzec cierpienie drugiej osoby i jak przemoc może stać się zachowaniem znormalizowanym przez grupę. Pytamy również, dlaczego zdarza się, że osoba wcześniej krzywdzona sama zaczyna stosować przemoc, oraz dlaczego wciąż tak często to nie sprawca, ale osoba doświadczająca przemocy zmienia szkołę. O psychologicznych mechanizmach przemocy rówieśniczej, roli grupy, odpowiedzialności świadków, internecie i skutecznej interwencji z Marcinem Szafrańskim, psychologiem i psychoterapeutą rozmawia Wioletta Gawlik.

Czy internet odbiera nam hamulce? Czy człowiek, który na co dzień jest spokojny i uprzejmy, za ekranem może stać się bezwzględnym hejterem? W „Wieczornej Terapii” przyglądamy się psychologicznym mechanizmom hejtu: anonimowości, dystansowi, utracie empatii, potrzebie przynależności do grupy i wpływowi algorytmów mediów społecznościowych. Pytamy też o drugą stronę — o osoby, które hejtu doświadczają. Czy milczenie, blokowanie hejtera albo wycofanie się z dyskusji mogą być skuteczną obroną? I dlaczego jeden negatywny komentarz potrafi zostać w głowie dłużej niż dziesięć pozytywnych? O hejcie w internecie, jego źródłach, konsekwencjach i o tym, dlaczego tak łatwo wciągamy się w „wojenki” sieciowe, Wioletta Gawlik rozmawia z psychologiem i psychoterapeutą Marcinem Szafrańskim.

Mobbing nie zaczyna się od jednego dramatycznego wydarzenia. Częściej jest procesem – serią powtarzających się zachowań, krytyki, izolowania, podważania kompetencji czy nakładania nierealistycznych zadań. Co więcej, mobberem nie musi być przełożony – takie zachowania mogą pojawić się także między współpracownikami, a nawet być częścią kultury całej organizacji. Dlaczego tak trudno rozpoznać, że przekraczane są nasze granice? Czy istnieje profil osoby, która może stać się mobberem? Kto jest bardziej narażony na skutki mobbingu i dlaczego pytanie „dlaczego po prostu nie odejdziesz z pracy?” jest tak bardzo problematyczne? W „Wieczornej Terapii” rozmawiamy o psychologicznych mechanizmach mobbingu, wpływie kultury organizacyjnej na przemoc w pracy oraz konsekwencjach, jakie może ona mieć dla zdrowia i życia poza pracą. Rozmowa dotyczy także tego, jak reagować i jak tworzyć środowisko pracy, które nie sprzyja mobbingowi. Zaprasza Wioletta Gawlik.

Narzekamy na pogodę, korki, ceny, pracę, polityków, sąsiadów… Lista powodów do niezadowolenia wydaje się nie mieć końca. Ale czy każde narzekanie jest czymś złym? A może pełni ważne funkcje – pomaga rozładować emocje, podtrzymać rozmowę, a nawet budować relacje? W „Wieczornej Terapii” Wioletta Gawlik rozmawia z psychologiem i psychoterapeutą Marcinem Szafrańskim o tym, dlaczego tak chętnie narzekamy i co właściwie dzieje się wtedy z naszymi emocjami. Czy narzekania można się „zarazić”? Dlaczego wspólne narzekanie potrafi zbliżać ludzi? I kiedy niewinna skarga zamienia się w nawyk, który zaczyna wpływać na nasze relacje? Czy narzekanie jest więc naszym wrogiem, czy może potrzebnym wentylem bezpieczeństwa? O tym w „Wieczornej Terapii” w Radiu Kraków.

„Myśl pozytywnie”, „bądź wdzięczny”, „pracuj nad sobą”, „rozwijaj się”, „zadbaj o swój dobrostan” – takich komunikatów słyszymy dziś bardzo wiele. Szczęście stało się niemal projektem do zrealizowania, a smutek, zmęczenie czy życiowy kryzys coraz częściej traktujemy jak coś, co trzeba jak najszybciej naprawić. Czy w kulturze pozytywności jest jeszcze miejsce na nieszczęście? Czy można po prostu być smutnym, przeżywać rozczarowanie albo mieć gorszy czas – bez poczucia, że coś jest z nami nie tak? I czy nieustanne dążenie do szczęścia rzeczywiście czyni nas szczęśliwszymi? W „Wieczornej Terapii” rozmawiamy o presji pozytywności, samorozwoju i nieustannym projekcie „szczęście”. Przyglądamy się temu, jak media społecznościowe kształtują nasze oczekiwania, dlaczego porównujemy swoje życie z idealnymi obrazkami innych i co dzieje się z nami, kiedy rzeczywistość nie dorównuje temu obrazowi. Zaprasza Wioletta Gawlik.

Dlaczego tak bardzo boli nas niesprawiedliwość? Skąd bierze się przekonanie, że coś jest „nie fair”? Czy poczucie sprawiedliwości jest wrodzone, czy uczymy się go wraz z rozwojem? W „Wieczornej Terapii” Wioletta Gawlik rozmawia z psychologiem i psychoterapeutą Marcinem Szafrańskim o jednym z najważniejszych mechanizmów regulujących nasze życie społeczne. Przyglądamy się temu, dlaczego już małe dzieci potrafią rozpoznać nierówne traktowanie, jak działa nasza intuicja sprawiedliwości i dlaczego czasem własne przekonanie o tym, co słuszne, może prowadzić do konfliktów. To rozmowa o tym, jak rodzi się poczucie krzywdy, dlaczego różnimy się wrażliwością na niesprawiedliwość i czy świat, w który wierzymy jako sprawiedliwy, rzeczywiście taki jest.