Z miłości do gór

Jelenie uczą się bezpiecznych ścieżek od swoich matek i babek, powtarzając te same trasy przez dziesięciolecia. Ale dziś te odwieczne szlaki przecinają drogi, zabudowa i coraz intensywniejsze światło. Dla nocnych drapieżników Zakopane wyglądać może jak Las Vegas: obce, głośne i porażające jasnością.

Choć granice TPN na mapach pozostają niezmienne, przestrzeń wokół nich ewoluuje. Zakopane i autostrada na słowackim Liptovie z jednej oraz wciąż jeszcze dzikie połączenia z Beskidem Żywieckim i Oravą z drugiej strony, to dla dzikich mieszkańców Tatr świat poszatkowany. Jak sobie w nim radzą, skoro muszą się przemieszczać?

O korytarzach ekologicznych, czyli bezpiecznych przejściach łączących odizolowane dzikie tereny, opowiada dziś dr Tomasz Skrzydłowski z Działu Edukacji TPN.

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Turyści wrzucają do tatrzańskich jezior i potoków tony monet. Ile dokładnie? Grzegorz Bryniarski, leśniczy: „W latach 90-tych całe dno Morskiego Oka było usłane. Dziś jest już mniej, ale znam miejsce, gdzie uzbiera się 400-500 złotych dziennie”. Po co? Żeby wrócić.

Czy ten „niewinny gest” może niszczyć naturę? „Widziałem, jak po tafli Morskiego Oka pływało 100 złotych. Co trzeba mieć w głowie?”, zastanawia się Paweł Skawiński, przyrodnik i dawny dyrektor TPN. I podpowiada, jak zapewnić sobie powrót w Tatry… bez wrzucania pieniędzy do wody. To naprawdę możliwe!

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Piątek rano, Kuźnice. Na szlaku do Doliny Jaworzynki jest jeszcze cicho. Za kilka godzin przejdą tędy tysiące osób. Nie wszyscy zabiorą ze sobą to, co wnieśli w góry. Kto posprząta te śmieci?

Obok firm sprzątających i pracowników TPN zrobią to ochotnicy. Wyniosą trzy worki śmieci z Jaskini Mroźnej i dwa z polany, na której turyści piknikują, choć nie powinni nawet na nią wchodzić. Przeniosą też żaby przez jezdnię, żeby nie zginęły pod kołami samochodów i przypilnują krokusów przed zadeptaniem.

„Chętnych na wolontariat w TPN zawsze jest więcej niż miejsc”, cieszy się Jola Sitarz‑Wójcicka, która w TPN jest koordynatorką wolontariatu. Jola mówi, co przyciąga na wolontariat w TPN ludzi z całej Polski i z zagranicy i podpowiada, jak się dostać.

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Kiedyś Tatry tętniły… przemysłem. Jak to możliwe?

„Kompletnie nie kojarzymy dziś Tatr z tym, że tu był przemysł”. A był! Bo skąd wzięła się choćby nazwa Kuźnice? Od kuźni „Młot Anny”. Nad doliną szła łuna z płonącego pieca. Na górskich szlakach pod cienką warstwą ziemi do dziś kryje się niesamowita historia. Warstwa czasu.

Dziś znów przyglądamy się śmieciom, ale nie tym współczesnym, lecz historycznym. Czy powinny podlegać ochronie? Zastanawiamy się nad tym razem z Pawłem Skawińskim, dawnym dyrektorem TPN oraz leśnikami z Obwodu Kuźnice. Szukamy pod nogami zielonej szlaki i śladów po dawnej drodze górniczej.

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Dziś o tatrzańskich ptakach, które bacznie obserwują człowieka!

Płochacza halnego turyści nazywają „tatrzańskim wróblem”. Występuje niemal wyłącznie w najwyższych partiach Tatr. Łatwo go podglądać, bo nazwa zupełnie nie oddaje charakteru: ptak potrafi z bliska okrążyć turystę, usiąść mu na bucie i kręcić główką. Co go tak interesuje? „Kanapki, czekolada, chipsy”, wylicza Staszek Broński, ornitolog TPN. Płochacz potrafi być bardzo cierpliwy i uważnie obserwuje turystów.

Inną strategię ma kruk. On nie „sępi”, jak płochacz, lecz bierze sprawy we własny dziób: potrafi rozpiąć nim klipsy i rozsunąć zamki plecaka, otworzyć pudełko pomidorków koktajlowych i odłożyć sobie na skalnej półeczce zwędzoną na później paczkę żelków. Używa też narzędzi.

W poprzednim odcinku podcastu „Z miłości do gór” Staszek opowiadał o tym, jaką szkodę ludzkie jedzenie wyrządza orzechówkom. Czy z płochaczem jest tak samo? A czy inteligentny kruk odkręci sobie termos z herbatą?

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Niedawno do kuchni schroniska w Morskim Oku zgłosił się wkurzony turysta: ktoś ukradł mu z talerza całego schabowego. Złodziej zostawił ziemniaki, ale nie wiadomo, co by się stało, gdyby talerz z puree dłużej stał na stole. Tej zuchwałej kradzieży dopuściła się orzechówka. Czy to jest normalne?

Oczywiście, że nie. Orzechówki to ptaki, które powinny jeść orzeszki limby i rozsiewać je w górach. Bo tylko dzięki nim limba rośnie nawet powyżej 2000 metrów n.p.m. Jak ptaki doszły do tego, że lepiej ukraść turyście frytki, banany i kotleta, niż wykonywać swoją naturalną pracę? I co ważniejsze, jak je tego oduczyć? O tym opowiada Stanisław Broński, ornitolog z TPN.

Jeśli los Tatr (i twojego obiadu) leży ci na sercu, posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Populacja lisów w Polsce wzrosła w ostatnich latach czterokrotnie. Nie tylko zasiedliły miasta, ale też zmieniły swoje nawyki, dietę i… wygląd. Czy lis zaczyna udomawiać się jak pies? O tym opowiada dziś Bogusława Filar, podleśniczyni z Hali Gąsienicowej.

Bogusia zdradza też, jak patrzeć, by dostrzec w górach dzikie zwierzęta. Od rysi, które potrafią być niewidoczne nawet dla leśników, po niedźwiedzie, które często obserwują nas z ukrycia… „Bo to niedźwiedź spotyka nas, a nie my niedźwiedzia”, mówi Bogusia.

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Filip Zięba od lat żyje w rytmie niedźwiedzi. Gdy ktoś próbuje go złapać, ma jedną odpowiedź: „Zależy od niedźwiedzi”. A niedźwiedź jest sprytny i pamiętliwy. Aż czasem ręce opadają. Zięba to główny specjalista ds. fauny w TPN. Kiedy inni śpią, on i jego zespół czuwają w górach, zakładają drapieżnikom obroże telemetryczne i badają ich zwyczaje.

Dziś temat, który przez lata spędzał sen z powiek przyrodnikom po obu stronach granicy: jak fatalnie zabezpieczone wysypiska śmieci w Wysokich Tatrach na Słowacji stały się potężnym nęciskiem dla niedźwiedzi z całego pasma. Wśród nich jest Iwo, o którego fenomenalnych wędrówkach opowiemy w kolejnych odcinkach.

Dlaczego śledzenie niedźwiedzi za pomocą satelity jest dziś kluczowe dla ich ochrony? Jak wygląda akcja odłowu?

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Kto sprząta szlaki po turystach? Firmy zewnętrzne, pracownicy TPN i… wolontariusze. Osoby z całej Polski, a nawet spoza niej, które przeznaczają na to urlopy, weekendy i urodziny. Michał z Lublina przyjeżdża od siedmiu lat i jest pod wrażeniem tego, gdzie ludzie potrafią wcisnąć niedopałki. Basia znalazła już każdą możliwą część garderoby.

Razem z Michałem, Basią, kilkorgiem innych wolontariuszy i ich koordynatorką Jolą Sitarz-Wójcicką, przeszliśmy trasę z Kuźnic na Nosal. To popularny szlak. Ruszyliśmy z pustymi workami, ale z każdą minutą ważyły coraz więcej.

Jak to jest w wolnym czasie zbierać śmieci po innych? Czy wolontariusz się brzydzi? I co mówi, gdy turysta pyta, czy może dorzucić mu swoje śmieci do worka?

Posłuchaj kolejnego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. W jej ramach powstaną aż 42 odcinki.

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.

Kanalizacja w Tatrach - dlaczego to takie trudne?

Gorąca herbata, pyszna szarlotka i… tysiące turystów, którzy po odpoczynku w schronisku korzystają z toalet. Jak z tą kwestią radzą sobie takie miejsca, jak chociażby schronisko Murowaniec na Hali Gąsienicowej? O tym opowiada dziś Bartek Zubek, który w TPN ma trudne zadanie: prowadzi projekt budowy kanalizacji.

Bo, jak mówi Bartek: „Toi-Toie mogły wystarczać 20 lat temu. Dziś czasem po jednym dniu są wypełnione pod deskę”. Ile przenośnych toalet stoi w sezonie na terenie TPN? Dlaczego budowa kanalizacji w górach to zadanie ekstremalne? I co płynie w potokach, z których woda trafia chociażby do Zakopanego?

Nieczystości turystów w Tatrach to nie przelewki. Posłuchaj czwartego odcinka podcastu „Z miłości do gór” w ramach nowej serii „Świadomi Tatr”. 

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

___

Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, Typ FENX.01.05.4 Rozwój zdolności i usprawnianie zarządzania obszarami chronionymi Bazy edukacyjnej w parkach narodowych, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.