Z miłości do gór

W samym sercu Tatr Zachodnich leży miejsce, gdzie słońce nie zagląda przez cztery miesiące w roku. Litworowy Kocioł – mroźny zakątek pod Czerwonymi Wierchami, zapisał się w historii jako najzimniejsze miejsce w Polsce. To właśnie tu, 17 lutego 2025 r., zmierzono rekordowe –41,1°C.

W tym odcinku wyruszamy do świata mrozowisk – unikalnych obszarów, w których naukowcy mierzą ekstremalne zjawiska klimatyczne i obserwują zjawiska o globalnym znaczeniu. Bartek Solik rozmawia z dr Bartoszem Czerneckim, klimatologiem i liderem projektu Mrozowiska, który od lat bada sekrety Litworowego Kotła.

Zajrzymy za kulisy pracy badawczej, porozmawiamy o inwersjach temperatury, mikroklimacie górskim oraz o tym, jak polowanie na mróz pomaga lepiej zrozumieć zmiany klimatyczne – te lokalne i te ogólnoświatowe. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Jeden z badaczy w rejonie Kotła Litworowego. Źródło: https://mrozowiska.pl/

W dzisiejszym odcinku Bartek Solik spotyka się z Witoldem Huculakiem – geografem, znawcą Tatr i pasjonatem malarstwa pejzażowego – by wspólnie odkryć, jak od XIX wieku aż po dziś dzień artyści próbują uchwycić majestat Tatr na płótnie. Dowiemy się, jak góry inspirowały mistrzów takich jak Głowacki, Wyczółkowski czy Malczewski, dlaczego Giewont i Morskie Oko były malowane setki razy i jak kolekcjonowanie obrazów może być wyrazem miłości do gór. Jeśli kochasz sztukę i Tatry albo po prostu dobre opowieści – ten odcinek jest dla Ciebie. Zapraszamy! 

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Jan Nepomucen Głowacki, Morskie Oko, olej, ok. 1837-1840 (?), Muzeum Narodowe w Kielcach.

Materiały wykorzystane w audycji: 

Jabłońska T., Sztuki piękne pod Tatrami, Zakopane 2015

Dolina Pięciu Stawów Polskich to jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w Tatrzańskim Parku Narodowym. To tu mają swoje ostoje kozice, rysie, niedźwiedzie i świstaki. Także tu stoi najwyżej w Polsce położone górskie schronisko. Gospodyniami tego miejsca są Marychna i Marta Krzeptowskie. Siostry kontynuują długą rodzinną tradycję goszczenia, karmienia i nocowania tatrzańskich turystów. W dzisiejszym odcinku Bartek Solik odwiedza z mikrofonem schronisko górskie PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Fot. Jan Wierzejski/instagram.com/piecstawow/

Materiały wykorzystane w audycji:

Nyka J., Tatry Polskie. Przewodnik, Latchorzew 2015

Radwańska-Paryska Z., Paryski W.H., Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995

Konieczniak J., Encyklopedia schronisk tatrzańskich, Kraków 2010

Od 80 lat rodzina Łapińskich prowadzi schronisko nad Morskim Okiem. Czesław Łapiński - taternik i ratownik tatrzański, został formalnie dzierżawcą schroniska 26 marca 1945 roku. Razem z żoną Wandą stworzyli nad Morskim Okiem przyjazną atmosferę wysoko cenioną przez turystów i taterników kilku pokoleń. W dzisiejszym odcinku Bartek Solik rozmawia z Marią Łapińską, obecną kierowniczką schroniska. Zapraszamy! 

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: schronisko nad Morskim Okiem tuż po II wojnie światowej. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Materiały wykorzystane w audycji: 

Konieczniak J., Encyklopedia schronisk tatrzańskich, Kraków 2010

Radwańska-Paryska Z., Paryski W.H., Encyklopedia tatrzańska, Warszawa 1973

Była to jedna z najtrudniejszych wypraw w historii Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, a cała ekspedycja obfitowała w wiele dramatycznych momentów. Przetransportowanie sań z rannymi w wymagających zimowych warunkach było przedsięwzięciem ciężkim i niebezpiecznym. W dzisiejszym odcinku Bartek Solik przypomina głośną akcję, którą zimą 1944 roku przeprowadzili ratownicy TOPR'u. Gościem audycji jest Apoloniusz Rajwa. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Szałas partyzantów na zboczach Salatynu. Żródło: Sygnały z gór. Z dziejów minionych sześćdziesięciu lat działalności Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego PTTK.

Materiały wykorzystane w audycji: 

Kapeniak J. (red.), Sygnały z gór. Z dziejów minionych sześćdziesięciu lat działalności Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego PTTK., Warszawa 1973

Druga audycja w ramach akcji Lawinowe ABC Tatrzańskiego Parku Narodowego, która promuje bezpieczną turystykę zimową. Co roku namawiamy do czytania aktualnego komunikatu lawinowego, pokazujemy jak oceniać zagrożenie lawinowe w terenie. Fachowcy zachęcają do używania sprzętu lawinowego i przede wszystkim namawiają do uczenia się, jak korzystać z detektora, sondy i łopaty lawinowej. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik zagląda do starych górskich kronik, aby bliżej przyjrzeć się pierwszym informacjom o tatrzańskich lawinach i wyprawach ratunkowych. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Członkowie ekspedycji ratunkowej podczas sondowania zwałów lawiny. Hala Kondratowa, 1935 r. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Materiały wykorzystane w audycji: 

Kapeniak J. (red.), Sygnały z gór. Z dziejów minionych sześćdziesięciu lat działalności Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego PTTK., Warszawa 1973

W dzisiejszym odcinku odwiedzamy bazę śmigłowca Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego przy zakopiańskim szpitalu. Gościem podcastu jest Łukasz Migiel, ratownik TOPR. 

Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC Tatrzańskiego Parku Narodowego. W webinarach, filmach i podcastach promujemy bezpieczną turystykę zimową, namawiamy do czytania aktualnego komunikatu lawinowego, pokazujemy jak oceniać zagrożenie lawinowe w terenie. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: akcja z TOPR z użyciem śmigłowca. Fot. Fundacja TOPR

Po długiej przerwie Bartek Solik wraca z nowym kosmicznym odcinkiem podcastu Z Miłości do Gór! Dziś będziemy wspólnie obserwować nocne niebo nad Tatrami. Gościem audycji jest Jakub Grygiel, astrofotograf i astronom obserwacyjny. Postaramy się znaleźć optymalne miejsce do podziwiania gwiazd i planet, a przez teleskop przyjrzymy się Gwieździe Wieczornej czyli Wenus. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Wiosenna Droga Mleczna nad Tatrami. Fot. Jakub Grygiel/instagram.com/podtatrami/

Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne IMGW-PIB na Kasprowym Wierchu jest dla wielu symbolem polskiej meteorologii. Grube granitowe mury tego najwyżej położonego budynku w Polsce od ponad 80 lat opierają się potężnym uderzeniom wiatru halnego. Co roku gmach przeciwstawia się skrajnie trudnym warunkom pogodowym chroniąc w swoim wnętrzu zespół meteorologów, którzy dokonują pomiarów i wysyłają dane. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik towarzyszy z mikrofonem geografce Justynie Żyszkowskiej, która przez 48 godzin dyżuruje samotnie w obserwatorium na Kasprowym Wierchu. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Ratrak pomaga odkopać zasypanem śniegiem obserwatorium na Kasprowym Wierchu. Fot. Bartek Solik

Materiały wykorzystane w audycji: 

Nyka J., Tatry Polskie. Przewodnik, Latchorzew 2015

Radwańska-Paryska Z., Paryski W.H., Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995

Gościem dzisiejszej audycji jest Zofia Bachleda - przewodniczka tatrzańska I klasy i instruktorka narciarstwa wysokogórskiego Polskiego Związku Alpinizmu. Oprócz Tatr wspinała się w Alpach i Dolomitach. W Himalajach weszła na Island Peak, Ama Dablam i Mera Peak. Od 35 lat Zofia Bachleda jest także licencjonowaną kaskaderką. Pracowała przy kilkudziesięciu filmach i reklamach. Dzisiaj po Tatrach wędruje również z wnukami i nadal intensywnie pracuje w górach. Bartek Solik rozmawia z Zofią Bachledą o jej pierwszych tatrzańskich wyprawach oraz o tym, że płeć nie przeszkadza w uprawianiu zawodu przewodnika wysokogórskiego. Będzie też o prostej potrzebie bycia w górach. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Zofia Bachleda. Fot. Bartek Solik

Materiały wykorzystane w audycji: 

Król A., Kamienny sufit. Opowieść o pierwszych taterniczkach. Historia osobista, Kraków 2021

Komosa-Styczeń A., Taterniczki. Miejsce kobiet jest na szczycie, Warszawa 2021

Ptakowska-Wyżanowicz H., Od krynoliny do liny, Warszawa 1960

Bachleda Z., Do przewodnictwa dojrzewałam wiele lat rozm. przepr. A. Szymaszek w Tatry, 2018, nr 65, s. 104-107