Z miłości do gór

Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego owce wypasa siedmiu baców, ale po II wojnie światowej w Tatrach Polskich setki pasterzy i pasterek opiekowało się trzydziestoma tysiącami owiec i trzema tysiącami krów i jałówek. Przyroda tatrzańska nie była w stanie udźwignąć takiego ciężaru. Pojawiły się głosy o konieczności ochrony tatrzańskich polan. W 1955 r. wraz z powstaniem Tatrzańskiego Parku Narodowego rozpoczął się proces stopniowego usuwania górali z Tatr. Wielu z nich do dziś nosi w sercach dramat wypędzenia. W najnowszym odcinku podcastu Bartek Solik rozmawia z góralami, którzy ponad pół wieku temu wypasali w Tatrach owce i krowy. Mieli wtedy po kilkanaście lat. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Spotkanie na Hali Gąsienicowej. Fot. Bartek Solik

Materiały wykorzystane w audycji: 

Gąsienica-Giewont A., Trebunia-Staszel S., Podhalanie. Wokół tożsamości, Zakopane 2022

Nakładem Wydawnictw Tatrzańskiego Parku Narodowego ukazało się drugie wydanie bestsellerowej książki  „Góralskie czary. Leksykon magii Podtatrza i Beskidów Zachodnich” Katarzyny Ceklarz i Urszuli Janickiej-Krzywdy w nowej szacie graficznej z ilustracjami Aleksandry Czudżak. Magia mieszkańców gór ujęta jest w opowieść o realnie istniejących, stosowanych do dziś, ale i zapomnianych praktycznych zabiegach Górali Podhalańskich i Beskidzkich. Dzięki 237 hasłom dowiemy się m.in., co złożyć w ofierze duchom, jak zdemaskować czarownicę, do czego służyć mogą kości, śmiertelna koszula albo wióry z trumny. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia ze współautorką książki Katarzyną Ceklarz, ilustratorką Aleksandrą Czudżak i Pauliną Kołodziejską, szefową Wydawnictw Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Materiały wykorzystane w audycji: 

Ceklarz K., Janicka-Krzywda U., Góralskie czary. Leksykon magii Podtatrza i Beskidów Zachodnich, Zakopane 2024

Lars Edenius, XC880834. Accessible at www.xeno-canto.org/880834.

Dzikie zwierzęta nie znają granic Tatrzańskiego Parku Narodowego. W Zakopanem stałymi gośćmi są jelenie, do miasta zaglądają niedźwiedzie. Wspólna przestrzeń służyć może wszystkim pod warunkiem, że my - ludzie zadbamy o odpowiedzialne relacje z dzikimi zwierzętami. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Filipem Ziębą, przyrodnikiem i zastępcą dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Filip Zięba. Fot. Bartek Solik

Druga część historii Mateusza Katany, który 11 stycznia 2023 roku uległ poważnemu wypadkowi lawinowemu w Niżnych Tatrach na Słowacji. O zdarzeniu poinformował ratowników jego przyjaciel Kamil Łojek, który z pomocą detektora lawinowego namierzył Mateusza i udzielił mu natychmiastowej pomocy. W dzisiejszym odcinku o wydarzeniach opowiadać będą Mateusz, jego żona Sylwia oraz Kamil. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC Tatrzańskiego Parku Narodowego. W webinarach, filmach i podcastach promujemy bezpieczną turystykę zimową, namawiamy do czytania aktualnego komunikatu lawinowego, pokazujemy jak oceniać zagrożenie lawinowe w terenie. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Akcja ratunkowa na lawinisku w Niżnych Tatrach 11 stycznia 2023 r. Fot. https://hzs.sk/

Materiały wykorzystane w audycji:

Pád lavíny do Lukového kotla, hzs.sk, 11.01.2023

https://bahttps://hzs.sk/pad-laviny-do-lukoveho-kotla/?fbclid=IwAR0bUv_DBwFQk3XUyLW0OMhlKG9PnMPeV6qB3dCuPLwH0bWnTOkeQ4_Ngoge dostęp: 25.01.2024

Pierwsza część historii Mateusza Katany, który 11 stycznia 2023 roku uległ poważnemu wypadkowi lawinowemu w Niżnych Tatrach na Słowacji. O zdarzeniu poinformował ratowników jego przyjaciel Kamil Łojek, który z pomocą detektora lawinowego namierzył Mateusza i udzielił mu natychmiastowej pomocy. W dzisiejszym odcinku Mateusz i Kamil sami opowiedzą o tych dramatycznych wydarzeniach. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC Tatrzańskiego Parku Narodowego. W webinarach, filmach i podcastach promujemy bezpieczną turystykę zimową, namawiamy do czytania aktualnego komunikatu lawinowego, pokazujemy jak oceniać zagrożenie lawinowe w terenie. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Akcja ratunkowa na lawinisku w Niżnych Tatrach 11 stycznia 2023 r. Fot. https://hzs.sk/

Materiały wykorzystane w audycji:

Pád lavíny do Lukového kotla, hzs.sk, 11.01.2023

https://bahttps://hzs.sk/pad-laviny-do-lukoveho-kotla/?fbclid=IwAR0bUv_DBwFQk3XUyLW0OMhlKG9PnMPeV6qB3dCuPLwH0bWnTOkeQ4_Ngoge dostęp: 25.01.2024

Łysa Polana jest najdalej na wschód wysuniętym obwodem ochronnym w Tatrzańskim Parku Narodowym. To dla wielu turystów brama w Tatry. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik odwiedza z mikrofonem Łysą Polanę, aby porozmawiać z tutejszym leśniczym - Tadeuszem Figurą i jego żoną Ireną. Tadeusz i Irena sprowadzili się tu w 1990 roku. Zdecydowali się na pozbawione wygód, surowe życie w drewnianym domu pośrodku lasu ponad 20 km od Zakopanego. To ustronie gwarantowało jednak wspaniałą bliskość Tatr. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Tadeusz Figura, leśniczy Obwodu Ochronnego Łysa Polana. Fot. Bartek Solik

Materiały wykorzystane w audycji: 

Radwańska-Paryska Z., Paryski W.H., Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995

Hennel R., Tatrami urzeczeni, Warszawa 1979

A.M. Tryba, Miałam szczęście zamieszkując w Parku, "Tatry" 2023, nr 86, s. 126-127.

Dzisiaj Wigilia Bożego Narodzenia czyli na Podhalu początek góralskich Godnich Świąt. Trudne warunki życia sprawiły, że lokalna obrzędowość nabrała tu swoistego kolorytu. W świadomości mieszkańców Podhala Wigilia zapowiada i otwiera nowy czas, a wraz z nim pobudza nadzieje i pragnienia, ale też obawy i lęki. Nie wolno zaniedbać niczego, aby nadchodzący rok był pomyślny, zdrowy i syty. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór druga część opowieści o podhalańskich tradycjach, wierzeniach i obrzędach związanych z Bożym Narodzeniem. Bartek Solik rozmawia z Anną Trebunią-Wyrostek, która współtworzy znany i ceniony rodzinny zespół Trebunie-Tutki.

Prócz fragmentów kolęd zespołu "Trebunie-Tutki" usłyszymy tradycyjną pastorałkę zaśpiewaną i zagraną przez pracowników Tatrzańskiego Parku Narodowego [śpiew: Lucyna Stoch, Aleksandra Nędza-Chotarska, Marcin Nędza-Chotarski, Anna Tylka, Grzegorz Lorek, Małgorzata Samson, Joanna Żelechowska, Janusz Nowobilski, Daniel Łukaszczyk, Jan Stanuch; muzycy: Szymon Tylka (skrzypce, II prym), Andrzej Karpiel-Replon (skrzypce, I prym), Łukasz Gąsienica (skrzypce, sekund), Tadeusz Gocał (basy)].

Wesołych Świąt!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na ilustracji: przedwojenna pocztówka wg. projektu Wacława Boratyńskiego. Źródło: polona.pl

Materiały wykorzystane w audycji: 

Kwaśniewicz K. Zwyczaje doroczne, w: D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, s. 349-384, Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. 

W audycji wykorzystano fragmenty utworów z płyty "Kolędy góralskie grają Trebunie-Tutki". Wyd. F.F. FOLK

W pierwszej części świątecznego odcinka podcastu Z Miłości do Gór opowiadamy o dawnych zwyczajach i obrzędach górali na Podhalu. Bartek Solik rozmawia z Anną Trebunią-Wyrostek, która współtworzy znany i ceniony rodzinny zespół Trebunie-Tutki. W tej części opowieść m.in. o czasie adwentu, dniu św. Łucji, podłaźnickach i światach - wyjątkowych ozdobach z opłatków. Posłuchamy także fragmentów tradycyjnych góralskich kolęd w wykonaniu zespołu Trebunie-Tutki. Wesołych Świąt!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na ilustracji: przedwojenna pocztówka wg. projektu Wacława Boratyńskiego. Źródło: polona.pl

W audycji wykorzystano fragmenty utworów z płyty "Kolędy góralskie grają Trebunie-Tutki". Wyd. F.F. FOLK

Nietoperze prowadzą skryty tryb życia. Te zwierzęta nocy są stosunkowo słabo znane, a towarzyszące im zabobony i mity sprawiają, że wielu ludzi zwyczajnie się ich boi i unika z nimi kontaktu. Tymczasem przy bliższym poznaniu te latające ssaki okazują się niegroźne i przede wszystkim fascynujące. W drugiej części opowieści o nietoperzach Bartek Solik razem z dr Marcinem Warchałowskim - kierownikiem Działu Przyrodniczego Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, schodzą pod ziemię w poszukiwaniu tych tajemniczych zwierząt. Zapraszamy!

Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik

Na zdjęciu: Podkowiec mały. Fot. https://stock.adobe.com/

Materiały wykorzystane w audycji: 

J. Nowak, Nocki, mroczki, gacki, "Tatry" 2021, nr 78, s. 120-121.

Strony wiersza to cykl, w którym chcemy zaprosić do lektury współczesnej poezji. Zaprezentować jej intrygującą wielogłosowość. Opowiedzieć o twórcach, potrzebie zapisu, okolicznościach powstawania tekstu oraz spojrzeniu na słowo. Publikujemy wiersze, dla których autorów góry stały się inspiracją, i te, które warto zabrać ze sobą na górski szlak. Tym razem zapraszamy do wysłuchania wiersza Bracia Sierpień autorstwa Magdaleny Bielskiej. Cykl przygotowuje Jarosław Borowiec.

Czytają: Agnieszka Postrzygacz, Marcin Popczyński. Nagranie powstało we współpracy z Audioteką S.A.

Na zdjęciu: okładka "Tatr" nr (85) 3/2034 - Czas - autorem zdjęcia jest Kuba Witos.