Жаншипа

Азаттықтың маңызды хабарларына арналған "Азаттық толқынында" подкасында бұл жолы 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасының құрбандары мен зардап шеккендер жайлы айтамыз. 1990 жылы Аманжол Нәлібаев 1986 жылғы оқиғада зорлық көргендер туралы сөз қозғаған. Ол сұхбатқа режиссер Қалдыбай Әбенов те қатысқан.

"Желтоқсан" ұйымы 1989 жылы алғаш рет 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасын еске алу жиынын өткізді. Оның қалай өткені, зиялы қауым қалай қабылдағаны, жиынға қатысқан совет билігі өкілдерінің хикаясы жайлы подкасымызды тыңдаңыз.

"Желтоқсан" бірлестігіне биыл 35 жыл толды. Ұйымды алғаш құрған Қалдыбай Әбенов, Хасен Қожахмет пен Аманжол Нәлібаев сол кезде Азаттық радиосына сұхбат берген. Ұйым белсендісі Ерлан Декелбаев сол кездегі оқиғалар туралы айтып берді.

1991 жылы Азаттық радиосына берген сұхбатында этнолингвист ғалым Әбдуәли Қайдар елдегі саяси өмір, тіл мәселесі және латын жазуы туралы ой бөліскен. Зиялы қауым өкілі қоғамдағы өзгерістерге қандай баға берген еді?

Мұсылман әйелдер одағын құрған әнші Әмина Нұғыманова 1990 жылы Азаттыққа сұхбат берген. Көзкөргендерден 34 жылдан кейін Әмина Нұғыманованың өнер жолы мен қоғамдық белсенділігі жайлы сұрадық.

Диссидент Қарыс Қанатбай жайлы пьесаға Азаттық 1983 жылы шолу жасаған. Советтік пропагандаға құрылған шығарманы ел тәуелсіздігінен кейін де ақтауға тырысатындар бар. Туындыны сахналаған режиссер сол кездегі жүйені дәріптегенін мойындап, драма дерегіне басқаша қарайды.

Советтік Қазақстандағы соңғы журналистер құрылтайында президент лауазымына Нұрсұлтан Назарбаевты сайлауды қолдаған үндеу қабылданды. Жиын кезіндегі қоғамдық ахуал қандай еді? Сол құрылтайға қатысқан Қайнар Олжайдың бүгінгі көзқарасы қандай?

1990 жылы Алматы мен Киевтегі митингілердің соңы не болды? Совет үкіметі тіркеуден бас тартқан "Алаш" партиясының мүшелері Азаттыққа берген сұхбатында өз тұжырым, жоспары, жастар белсенділігі және биліктің қысым тәсілдері жайлы айтады.

"Жаншипаның" 34-эпизодында карпман үшбұрышы деген тақырыпты талқыладық. Психологияда Карпман үшбұрышы жайлы айтқанда адамдарға құрбан, құтқарушы, агрессор деген рөлдер беріп жатады. Демек, құрбан, құтқарушы, агрессор деген кім? Адам бұл рөлдерге қалай түсіп кетеді және рөлдерден қалай шығуға болады?

Осы сауалдарға практик психолог Назира Бурханова жауап берді.