ช่วงปี 1960 ธนาคารโลกเริ่มเก็บข้อมูลรายได้แต่ละประเทศ ขณะนั้นมีประเทศรายได้ปานกลางอยู่ 101 ประเทศ แต่เมื่อเวลาผ่านไป 50 ปี มีเพียง 13 ประเทศที่สามารถหลุดพ้นสถานะรายได้ปานกลางขึ้นมาเป็นประเทศร่ำรวยได้

ในจำนวน 13 ประเทศนั้น นอกจากประเทศที่ได้ประโยชน์จากการเข้าร่วมสหภาพยุโรป ประเทศเกาะขนาดเล็ก และประเทศที่ขุดเจอน้ำมันแล้ว มีประเทศที่กลายมาเป็นโมเดลการศึกษาถึงเครื่องมือที่ใช้ขับเคลื่อนจนก้าวจากโลกที่สามสู่โลกที่หนึ่งได้ คือ อิสราเอล ฮ่องกง สิงคโปร์ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และไต้หวัน

การเติบโตแบบไฮสปีดของเอเชียตะวันออก สร้างชื่อเสียงให้กับ ‘ทฤษฎีฝูงห่านบิน’ ที่มีญี่ปุ่นเป็นห่านจ่าฝูง แต่เมื่อโลกยุค 4.0 หันมาสนใจการพัฒนานวัตกรรมเป็นหลัก คนจำนวนมากก็พากันแกะรอย ‘เส้นทางเสือกระโดด’ ที่ทำให้บริษัทจากเกาหลีใต้และไต้หวันเติบโตล้ำหน้าญี่ปุ่น

101 In Focus สัปดาห์นี้จึงมาชวนคุยกันเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจด้วย ‘ยุทธศาสตร์เสือกระโดด’ การพัฒนาแบบเขย่งก้าวกระโดดเป็นอย่างไร และจะกระโดดให้ได้ไกลนั้นต้องมีเงื่อนไขและองค์ประกอบอะไรบ้าง

ดำเนินรายการโดย วจนา วรรลยางกูร และ วงศ์พันธ์ อมรินทร์เทวา

#ย้ายประเทศกันเถอะ กลายเป็นกระแสในไทย หลังคนหนุ่มสาวแห่ทะลักเข้ากลุ่มเฟซบุ๊ก 'ย้ายประเทศกันเถอะ' ที่ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น 'โยกย้าย มาส่ายสะโพกโยกย้าย' จนมีสมาชิกทะลุล้านในเวลาไม่กี่วัน สะท้อนความสิ้นหวังของหนุ่มสาวชาวไทย และนำไปสู่ความหวาดกลัวว่าประเทศไทยกำลังจะ 'สมองไหล' ครั้งใหญ่

.

ปรากฏการณ์ความสิ้นหวังในประเทศของตัวเองของคนหนุ่มสาวจนพากันออกนอกประเทศ เคยเกิดและกำลังเกิดขึ้นในหลายประเทศอาเซียน หนึ่งในประเทศที่เป็นบทเรียนคลาสสิกของโลกก็คือ 'ฟิลิปปินส์'

.

ความสิ้นหวังในประเทศพาให้คนฟิลิปปินส์มหาศาลออกเดินทางหาโอกาสที่ดีกว่านอกบ้านเกิด จนทุกวันนี้ คนฟิลิปปินส์ไปอยู่นอกประเทศมากกว่าร้อยละ 10 ของประชากร เป็นจำนวนเกินกว่า 10 ล้านคน สูงเป็นอันดับ 4 ของโลกรองจากเพียงอินเดีย จีน และเม็กซิโก

.

การแห่ออกนอกประเทศของคนฟิลิปปินส์ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น แต่เกิดมาแล้วหลายสิบปี และยังแก้ไม่หายจนทุกวันนี้ จนว่ากันว่าการออกนอกประเทศได้กลายเป็น 'วัฒนธรรม' ของคนฟิลิปปินส์ไปแล้ว ถึงขั้นที่มีภาพยนตร์-ละครฟิลิปปินส์หลายเรื่องที่ถ่ายทอดเรื่องราวหนุ่มสาวในต่างแดน

.

‘ASEAN บ่มีไกด์’ ในตอนนี้ ขอพาทุกคนเดินทางไปที่ฟิลิปปินส์ เพื่อไปดูกันว่าเกิดอะไรขึ้นกับที่นั่น ทำไมคนหนุ่มสาวถึงได้อยากออกนอกประเทศกัน

.

ดำเนินรายการโดย เบน – วงศ์พันธ์ อมรินทร์เทวา

‘The MATTER’ เมื่อหลายปีก่อนคือสื่อที่ตั้งตัวจากการเล่าเรื่องราวทั่วไปในสังคมด้วยลีลากวนๆ ชวนจิกกัดให้พอแสบคัน จนกระทั่งคนข่าวสายเข้มอย่าง ‘พงศ์พิพัฒน์ บัญชานนท์’ เข้ามารับบทบรรณาธิการ The MATTER จึงเริ่มปรับเปลี่ยนไปเป็นสำนักข่าวออนไลน์

จากหัวใจหลักในการนำเสนอของ The MATTER คือต้องเล่าข่าวและเรื่องราวที่สำคัญ เกี่ยวข้องกับชีวิตผู้อ่านด้วยน้ำเสียงมีชีวิตชีวา ทำให้หลายปีต่อมา The MATTER เติบโตเป็นสื่ออันดับต้นๆ ของโลกออนไลน์ที่คนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่เลือกอ่าน และมีผู้ติดตามกว่า 1 ล้านคน

แต่การทำสื่อให้ตรงจริตคนรุ่นใหม่ต้องเข้าใจอะไร เรื่องใดที่นับว่าสำคัญต่อชีวิตคนและวงการสื่อบ้าง ภาวรรณ ธนาเลิศสมบูรณ์ ชวน ‘พงศ์พิพัฒน์ บัญชานนท์’ บรรณาธิการอาวุโสของ The MATTER มาเล่าเบื้องหลังของสื่อออนไลน์ชื่อดัง การทำงานข่าวเชิงข้อมูล (data journalism) ที่เขาถนัด และร่างแก้ไข พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ ฉบับใหม่ ที่ต้องรู้ไว้ เพราะมัน ‘สำคัญ’ ต่อนักข่าวและประชาชนจริงๆ

ในห้วงประวัติศาสตร์การเมืองไทย ดูเหมือนว่าความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์จะยึดโยงเกี่ยวพันกับการตัดสินใจหลายเรื่องอย่างแยกไม่ออก ทั้งการดูฤกษ์ยาม สีเสื้อมงคล หรือการทำพิธีกรรมในวันสำคัญ

แม้จะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่โหราศาสตร์แทรกซึมอยู่ในทุกอณูของสังคมไทย และยิ่งมีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งสำคัญ ก็คล้ายว่าโหราศาสตร์จะอยู่เบื้องหลังความเป็นไปเสมอมา

101 In Focus สัปดาห์นี้ชวนไล่เรียงไทม์ไลน์การใช้โหราศาสตร์ในการเมืองไทย มีการช่วงชิงอำนาจกันอย่างไรระหว่างชนชั้นนำเดิมกับคณะราษฎรในช่วงหลัง 2475 และท่ามกลางภาวะจุดหักเลี้ยวสำคัญของประวัติศาสตร์ในปัจจุบัน ดวงเมืองในอนาคตของไทยเป็นอย่างไร

ดำเนินรายการโดย วจนา วรรลยางกูร และ ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย

หากคุณกำลังอยู่ใน ‘complicated relationship’ กับโลกใบนี้! สรุปแล้ว เธอ ฉัน เรา เขา เราเกี่ยวข้องกันยังไง?! มาร่วมทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในรูปแบบวงเม้าของเพื่อน ผ่านแว่นตาของสองเพื่อนซี้จากคณะรัฐศาสตร์

ในวันที่ร้อนๆ เหนื่อยๆ ใครจะเถียงว่าการได้ดื่มชานมไข่มุกหวานเจี๊ยบเย็นชื่นใจดับกระหายไม่ใช่เรื่องดี ช็อกโกแล็ตแท่งโตก็อาจจะพอทนแทนได้ หรือไม่งั้นกาแฟสักแก้วหนึ่งก็อาจจะไม่เลวเหมือนกัน ถ้าได้จิบสักนิดคงมีแรงปั่นงานต่อสุดตัว!

แต่หารู้ไม่ เครื่องดื่มของหวานเหล่านี้มีความลับรสขมของโลกอันสุดแสนจะไม่เท่าเทียมซ่อนอยู่!?

In relationships with IR ตอนใหม่ ชวนเปิดมุมมืดของช็อกโลแล็ต ชา กาแฟ และน้ำตาล ที่สืบสาวกลับไปยังยุคอาณานิคมและยังส่งต่อมาสู่โลกปัจจุบันในรูปแบบของความเหลื่อมล้ำระหว่างโลกที่พัฒนาแล้วและโลกที่เขาว่ากันว่ากำลังพัฒนา

ดำเนินรายการโดย จีน – ณรจญา ตัญจพัฒน์กุล และ มาย – กานต์ธีรา ภูริวิกรัย

เคยไหม? ที่จู่ๆ วันดีๆ ของคุณล่มสลายเพียงเพราะอุบัติเหตุเล็กๆ ครั้งเดียว

เคยไหม? ที่ต้องกลั้นเสียงสะอื้นไว้เพราะไม่อยากให้ดูอ่อนแอ

แล้วเคยไหม? ที่คิดว่าเราอาจจะตายเพราะ ‘นิ้วก้อยเท้าเตะโต๊ะ’ ก็เป็นได้

ถ้าใช่ เราคือเพื่อนกัน และคุณควรจะ ‘เปิดเครื่องเนิร์ด’ ฟังตอนใหม่ของเราทันที แต่ถ้าไม่ใช่ คุณก็ควรฟังตอนนี้เช่นกัน เพื่อทำความรู้จักกับนิ้วก้อยเท้าเล็กๆ จุ๋มจิ๋มของเราว่ามันมีประโยชน์อะไรนอกจากเดินไปเตะโต๊ะ ตู้ เตียง (และอื่นๆ) ให้เจ็บทั้งกายใจเล่นๆ และเราจะมีชีวิตอยู่โดยปราศจากมันได้ไหม ถ้าเราไม่อยากจะเอานิ้วก้อยเท้าไปเตะโต๊ะ ตู้ เตียง (และอื่นๆ) อีกแล้ว!

ดำเนินรายการโดย ปอนด์ – กมลชนก คัชมาตย์ และ อ้าย – ภาวรรณ ธนาเลิศสมบูรณ์

ร่วมตอบคำถามโดยเครื่องเนิร์ด มาย – กานต์ธีรา ภูริวิกรัย

เป็นเวลากว่า 1 ปีแล้วที่วิกฤตโควิด-19 มาปั่นป่วนโลกการเรียนรู้จนรั้วโรงเรียนต้องปิดลง

โรงเรียนหยุด แต่แน่นอนว่าการเรียนรู้ต้องไม่หยุด ตลอด 1 ปีที่ผ่านมา โลกการศึกษากลายเป็นห้องทดลองขนาดใหญ่เพื่อค้นหาทางออกจากวิกฤตการเรียนรู้ท่ามกลางโรคระบาด พยายามรักษาไม่ให้การเรียนรู้ของเด็กนักเรียนคนใดต้องหล่นหายไประหว่างทาง

แต่หลายบทเรียนที่เร่งรัดสังเคราะห์ออกมาจากห้องทดลองตลอดปีต่างยังตอบโจทย์ปัญหาใหญ่ ‘ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา’ ที่ทวีความหนักหน่วงได้ไม่หมดจดนัก

ในสภาวะที่โลกการเรียนรู้จะไม่มีวันกลับไปเป็นเหมือนเดิม บทเรียนฝ่าความเหลื่อมล้ำที่วิกฤตโควิด-19 ฝากไว้คือสิ่งที่ต้องนำกลับมาทบทวนและรื้อสร้างใหม่ เพื่อพาการศึกษาก้าวต่อไปสู่ปลายทางแห่งความเสมอภาคอย่างแท้จริง

ดำเนินรายการโดย วจนา วรรลยางกูร และ ณรจญา ตัญจพัฒน์กุล

นอกจากศาสตร์ทางด้านการแพทย์แล้ว หนึ่งในศาสตร์ที่มีการทดลองที่น่าสนใจในยุคโควิด-19 คือศาสตร์แห่งพฤติกรรม ที่ชี้ชวนให้เรารู้จักธรรมชาติของมนุษย์มากขึ้น โดยเฉพาะในภาวะวิกฤตเช่นนี้ เศรษฐศาสตร์พฤติกรรมเข้ามาทำหน้าที่อธิบายได้อย่างเฉียบคม

คนจะมีความสุขหรือทุกข์มากขึ้นในภาวะโรคระบาด อะไรคือเหตุผลในการตัดสินใจฉีดหรือไม่ฉีดวัคซีน-สวมหรือไม่สวมหน้ากาก ในยุคโควิดมีการคิดค้นรูปแบบใหม่ๆ ของการ ‘สะกิด’ เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์บ้างไหม อย่างไร ฯลฯ

101 ชวนณัฐวุฒิ เผ่าทวี ศาสตราจารย์วิจัย Behavioural Science ที่ Warwick Business School โคเวนทรี ประเทศอังกฤษ มาพูดคุยว่าด้วยประเด็นเหล่านี้

ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย ดำเนินรายการ

Art เจอนี่ Ep.2 พาเปิดประตูไปดูนิทรรศการ ‘สุขสลาย’ งานศิลปะที่พาเราไปโอบกอดความเจ็บปวดของผู้ที่ถูกกระทำโดยรัฐ เพื่อตั้งคำถามกับความมืดมิดและเงียบงันที่ซุกซ่อนความอยุติธรรมในสังคมไทย

101 Policy Forum เปิดเวทีถกเถียงเรื่องนโยบายสาธารณะที่มีความหมายกับชีวิตของผู้คนและสังคม

เพราะเราเชื่อว่า นโยบายสาธารณะเป็นเรื่องของพลเมืองทุกคน และนโยบายที่ดีมาจากการแลกเปลี่ยนถกเถียงอย่างมีคุณภาพ ผ่านการมีส่วนร่วมของสังคม ไม่ใช่เฉพาะช่วงเลือกตั้ง และไม่ใช่แค่ในสภา

สำหรับเดือนนี้ ร่วมรื้อบทเรียน-เปลี่ยนการเรียนรู้แบบฉบับคุณครูในโลกการศึกษาที่จะไม่มีวันกลับไปเป็นเหมือนเดิม

พบกับ

เกรียงกมล สว่างศรี ครูฟิสิกส์และดาราศาสตร์ โรงเรียนกำเนิดวิทย์ จ.ระยอง

สัญญา มัครินทร์ (ครูสอญอ) ครูสังคมศึกษา โรงเรียนเทศบาลบ้านโนนชัย จ.ขอนแก่น

ชนากานต์ วาสะศิริ Content Development Manager จาก StartDee

มัทนา รุ่งแจ้ง ครูคณิตศาสตร์ โรงเรียนบ้านเวียงหวาย จ.เชียงใหม่

ดำเนินรายการโดย ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์

ตลอด 1 ปีที่ผ่านการลองผิดลองถูก การสอนแบบไหนที่ได้ผลที่สุดในยุคโควิด-19 | วิธีคิดของการเรียนรู้และการจัดการเรียนการสอนที่เปลี่ยนไป | ข้อเสนอเพื่อสนับสนุนครูและการเรียนรู้ในโลกการศึกษาแบบใหม่ | ฯลฯ