8am Media | پادکست ۸صبح

گفت‌وگوی روایت‌ها (۱)؛ چیستی روایت و رابطه آن با شکل‌گیری جریان‌های سیاسی

در افغانستان از هر مسأله و پدیده‌ای، خوانش‌های مختلف و روایت‌های گوناگون و گاهی متضاد وجود دارد. به همین دلیل، یک چهره تاریخی را عده‌ای قهرمان می‌خوانند و عده دیگر ضدقهرمان. این خوانش‌ها و روایت‌ها تنها به چهره‌ها و رویدادهای تاریخی خلاصه نمی‌شود، بلکه به مفاهیم نظری و گفتمان‌های فکری و مسایل روزمره اجتماعی نیز تسری می‌یابد. باری، خوانش‌ متفاوت از یک مساله یا یک پدیده و از زوایای مختلف به یک قضیه نگاه کردن، از ویژه‌گی‌های یک انسان و درکل یک جامعه است؛ اما در افغانستان آن‌چه مساله را پیچیده‌تر و چالش‌زا می‌سازد، تنش‌های گفتاری در فضاهای مختلف بر سر این خوانش‌ها و بن‌مایه قومی و ایدیولوژیک روایت‌ها است. در کنار این، عدم موجودیت یک فضای سالم گفت‌وگو برای صاحبان فکر و نخبه‌گان جامعه و نبود فرهنگ گفت‌وگوی معطوف به ایجاد یا پیدا کردن راه‌حل باعث شده که روایت‌ها، وسیله‌ای برای ایجاد تنش و نفاق بین گروه‌های مختلف قومی در کشور شود. برعلاوه، گفت‌وگوها را نیز از سطح نخبه‌گان به سطح عوام بکشاند و در نتیجه یک فضای ملتهب و مسموم شکل گیرد و منجر به امتناع گفت‌وگو شود. روزنامه ۸صبح نظر به مسوولیت خویش و ضرورتی که برای ایجاد چنین فضایی احساس می‌شود، سلسله‌برنامه‌هایی را تحت عنوان «گفت‌وگوی روایت‌ها» برگزار می‌کند. در این برنامه‌ها نخبه‌گان جامعه را که قایل به گفت‌وگو میان روایت‌ها هستند و گفت‌وگو را راه‌حلی برای بیرون‌رفت می‌دانند و همچنان از طرز فکر یا روایت خاص نماینده‌گی می‌کند، دعوت می‌کنیم تا باهم گفت‌وگو کنند. در اولین برنامه خود روایت را معرفی کرده‌ایم. این پادکست خلاصه‌ برنامه است و سخنرانان در آن آقای داوود عرفان، دانش‌آموخته علوم سیاسی و عمر شریفی، استاد دانشگاه امریکایی افغانستان هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند. لازم به ذکر است که برای بهبود کارهای ما، پیشنهادات و انتقادات‌تان را از ما دریغ نورزید.

ويژه‌برنامه‌های سالگرد سقوط جمهوریت (۴)؛ سرگذشت نیروهای امنیتی پیشین از صعود تا سقوط

نیروهای امنیتی حکومت پیشین قربانیان بی‌صدا و فراموش‌شده‌ای هستند و چنان‌که در ۲۰ سال گذشته در جنگ با گروه‌های افراطی مثل طالبان قربانی داده‌، هنوز نیز قربانی می‌دهند. برای حرمت به ایثار این سربازان و به پاس خدماتی که انجام داده، این برنامه به نیروهای امنیتی پیشین و سربازان افغانستان اختصاص داده شده و در آن به ضعف‌های ارتش و عوامل فروپاشی آن پرداخته شده است. سخنرانان این برنامه آقای عبدالقیوم رحیمی، والی حکومت پیشین در ولایت‌های هرات و لوگر، بسم‌الله تابان، رییس عمومی مبارزه با جرایم جنایی در حکومت پیشین و مسعود مصمم، افسر نیروهای ویژه ارتش پشین هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند. 

ويژه‌برنامه‌های سالگرد سقوط جمهوریت (۱)؛ چرا دولت‌ها در افغانستان به ثبات و پایداری نمی‌رسد؟

در بیش از چهار دهه گذشته در افغانستان انواع نظام‌های سیاسی روی کار آمده و پس از مدتی سقوط کرده است. پس از کودتای داوودخان علیه ظاهرشاه و اعلان حکومت جمهوری از سوی وی، هر نظامی که در کشور روی کار آمده، عمر طولانی نداشته و پس از مدتی به سرنوشت سقوط مواجه شده است. در میان این نظام‌ها، جمهوری متاخر بیشترین عمر را داشته و امیدها این بود که این نظام به ثبات برسد و افغانستان را در مسیر رشد و توسعه قرار دهد؛ اما دیدیم که جمهوریت ۲۰ ساله نیز در ۱۵ آگست سال ۲۰۲۱ به سرنوشت نظام‌های قبل از خودش دچار شد و سقوط کرد. علت این آمدن‌ها و رفتن‌ها چیست و چرا هیچ نظم سیاسی نتوانسته در افغانستان پایدار بماند؟ در این پادکست این مسأله واکاوی شده است. سخنرانان برنامه دکتر نظیف شهرانی، استاد تاریخ در دانشگاه اندیانای امریکا، دکتر عمر صدر، پژوهشگر و سلیمان آشنا، خبرنگار هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

ویژه‌برنامه‌های سالگرد سقوط جمهوریت (۳)؛ طالبان و سیاست حذف زنان

دو سال از سقوط کابل به دست طالبان می‌گذرد. این گروه در این دو سال زنان را از عرصه‌های اجتماعی کاملاً حذف کرده و رهبرانش هر روز محدودیت‌های تازه‌ای را بر کار و آموزش زنان وضع می‌کنند. در کنار این، مقاومت زنان به شکل اعتراض‌های خیابانی نیز در این دوره مثال‌زدنی است. در این پادکست شما دیدگاه مهمانان برنامه را درباره اعتراضات زنان، دورنمای این اعتراضات، مشکلات و چالش‌های فرا راه آن و تجربه‌های دختران معترض در زندان‌های طالبان را می‌شنوید. سخنرانان در این پادکست منیژه باختری، سفیر افغانستان در اتریش، عاطفه طیب، کنشگر اجتماعی، رامین کمانگر، پژوهشگر و رشمین جوینده، یکی از دختران معترض در کابل هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

دوست دارم به تمام گلوله‌های جهان نگاهی بیاندازم، آنها ما را از چی می‌ترسانند؟!

دوست دارم به تمام گلوله‌های جهان نگاهی بیاندازم، آنها ما را از چی می‌ترسانند؟! در واقع جنگ ترسناک نیست، این‌که هیچ نقشی در جنگ نداشته باشی، ترسناک است. من اینجا هستم، ردای بر تن در کنار آتش نشسته ام. بیک به دستم و کتابم را بغل کرده ام، سعی دارم صدا های اطرافم را نشنوم، فلسفه می‌خوانم، گفته‌های دکارت با بوی باروت یکی شده است. فلسفه در وسط کوه ها در حالی که آفتاب مستقیم به فرقم می‌زند و بی حوصله‌ام کرده است، ترکیب احمقانه‌ی به‌نظر می‌آید. اما، احمقانه‌تر این جنگ است. جنگی که گویا پایانی ندارد. با خود فکر می‌کنم نکند اینجا در دل کوه دور از خانه‌های‌مان ماندگار شویم...

پادکست «سخن زن» بخش شنیداری روایت‌های زنان، زنده‌گی‌نامه زنان و مطالب مرتبط به زنان می‌باشد.

دیاسپوراهای افغانستان؛ نیروهای کارا یا سرگردان؟

تحول سیاسی در هر کشوری باعث می‌شود تا عده‌ای از نخبگان، زادگاه‌شان را ترک کنند و ساکن کشورهای دیگر شوند؛ اما این جابه‌جایی به هیچ‌ عنوان به معنای بریدن از کشور زادگاه نیست، بلکه در طول تاریخ کسانی که به دلایل مختلف مجبور به ترک زادگاه‌شان شده، به روش‌های گوناگون احساس تعلق‌شان را با کارهای فرهنگی، سیاسی و بشردوستانه نسبت به کشور مبدأ نشان داده‌اند. تحولات چند دهه اخیر در افغانستان نیز تعداد زیادی دیاسپورا روی دست کشور گذاشته و امروزه تعداد زیادی از نخبه‌ها در کشورهای جهان پراکنده‌اند. درباره دیاسپوراها مهم‌ترین سوال کارایی‌شان برای کشور زادگاه‌ است. این‌که دیاسپوراها نیروهای کارا برای کشورهای اول‌شان هستند یا نیروهای سرگردانند که پس از مدتی در کشورهای میزبان گم می‌شوند؟ در این پادکست این سوال پاسخ داده شده است. روزنامه هشت صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

فعالیت‌های روزافزون داعش خراسان؛ تهدید چقدر جدی است؟

روزنامه ۸صبح گزارش تحقیقی‌ای را درباره فعالیت‌های روزافزون داعش خراسان در زیر سایه طالبان نشر کرده است. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که با به قدرت رسیدن طالبان، زمینه برای سربازگیری داعش در افغانستان بیشتر مهیا شده و تحرکات این گروه فزون‌تر شده است. پرسش اصلی اما این است که داعش چگونه می‌تواند روایت دینی طالبان را به چالش بکشد و سربازانش را به جنگ با گروهی بکشاند که ادعای تطبیق اسلام را دارد؟ پرسش دیگر هم این‌که تهدید داعش برای افغانستان چقدر جدی است؟ آیا گروهی که در عراق و سوریه شکست خورده، سر از افغانستان درخواهد آورد؟ با شنیدن این پادکست به جواب این پرسش‌ها دست خواهید یافت. سخنرانان در این برنامه آقای آرین شریفی، عبدالصمد صمدی و علی‌سجاد مولایی هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

حادثات بدخشان و مسیر تازه بنیادگرایی در شمال کشور

در هفته‌های اخیر دو انفجار در بدخشان رخ داد. در انفجار اول معاون والی طالبان برای بدخشان کشته شد و انفجار دوم هنگام برگزاری مراسم تشییع جنازه این فرمانده طالبان رخ داد. این حادثات حدس و گمان‌هایی را درباره حذف فزیکی فرماندهان غیرپشتون طالبان به همراه داشت؛ از آن‌جایی که این حادثات با بحث و جدل‌ها درباره اسکان نیروهای طالبان پاکستانی در شمال افغانستان همزمان شد، این فرضیه را نزد برخی‌ها تقویت کرد که طالبان پشتون فرماندهان غیرپشتون این گروه را مانعی بر سر راه اسکان طالبان پاکستانی در شمال افغانستان می‌دانند و لذاست که به حذف فزیکی آن‌ها می‌پردازند. هر چی هست، این مسایل حکایت از مسیر تازه بنیادگرایی در شمال کشور دارد. در این پادکست شما نظریات مهمانان برنامه را درباره این موضوع خواهید شنید. سخنرانان این برنامه آقای عبدالله خنجانی و حسین احسانی هستند. آقای احسانی طی یک سفر پژوهشی از نزدیک ساحات شمال کشور را دیده و از مشاهداتش در این مناطق می‌گوید. آقای خنجانی نیز به عنوان خبرنگار با تحولات کشور آشناست و تحلیل‌هایش را درباره اوضاع در شمال کشور ارایه می‌کند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

حقابه هلمند و نزاع‌ها بر سر آن

(بررسی کارشناسانه بحران کم‌آبی، حقابه و سوءمدیریت آب‌ها)

تنش بر سر حقابه از رود هلمند هر از گاهی میان افغانستان و ایران بالا می‌گیرد. در روزهای پسین نیز این موضوع به سرخط خبرها مبدل شده است. در این پادکست شما نظرات کارشناسان حوزه آب و محیط زیست را درباره حقابه، کم‌آبی و سوءمدیریت آب‌ها در ایران می‌شنوید. کارشناس‌هایی که در این پادکست صحبت کرده‌ نیک‌آهنگ کوثر، فعال حوزه آب و محیط زیست، نجیب‌آقا فهیم، کارشناس آب و عضو تیم مذاکره کننده آب و مرضیه حسینی، کاندید دکترای دیپلماسی آب هستند. روزنامه ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

بایدها و نبایدهای رسانه‌های مستقل در دوران حاکمیت طالبان

پس از روی کار آمدن دوباره طالبان در افغانستان فعالیت رسانه‌های مستقل در کشور متوقف شد و این رسانه‌ها یا پایگاه‌های‌شان را به خارج از کشور منتقل کردند و یا هم تن به سانسور طالبان دادند. رسانه‌های مستقر در خارج از کشور فعلاً با چالش‌‌های زیاد مواجه‌اند؛ از جمله تهدیدهای امنیتی، کمبود منابع و پوشش خبرهای مربوط به طالبان. در این پادکست به بایدها و نبایدها و موانع رسانه‌های مستقر در خارج از کشور پرداخته‌ایم. مهمانان بحث فیصل کریمی، پژوهشگر روزنامه‌نگاری در دانشگاه استنفورد و مجیب مهرداد، روزنامه‌نگار، هستند. شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کنیم.