8am Media | پادکست ۸صبح

اندیشکده‌های امریکایی و مساله طالبان

در این پادکست ساختار اندیشکده‌های امریکایی و اتاق‌های فکر در این کشور معرفی شده است. همچنان نقش این اتاق‌ها در تصمیم‌گیری و تصویر افغانستان در این اندیشکده‌ها، از دیگر موضوعاتی است که در این پادکست به آن‌ها پرداخته شده است. شما را به این شنیدن نسخه صوتی برنامه توییتر اسپیس روزنامه ۸صبح دعوت می‌کنم.

عملکرد جوخه‌‌های سایبری گروه‌های افراطی با تأکید بر پروپاگندای رسانه‌ای گروه طالبان

با رونق گرفتن رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در دنیای مدرن، گروه‌های بنیادگرا نیز بخش دیگری را در تشکیلات‌شان افزودند: جوخه‌های سایبری. کار این جوخه‌ها پیش بردن جنگ روانی، ایجاد پروپاگندای رسانه‌ای، انحراف و مدیریت افکار عامه و تبلیغات به نفع این گروه‌ها است. گاهی کاربران بی‌طرف نیز ناخواسته به این دستگاه رسانه‌ای و پروپاگندا می‌پیوندند. طالبان نیز با پیروی از سایر گروه‌های افراطی، چنان‌که در ارتش‌شان کندک انتحاری دارند، جوخه سایبری نیز دارند. در جریان جنگ جمهوریت با این گروه، برخی فعالان رسانه‌ای بر این باور بودند که طالبان نخست ولسوالی‌ها و ولایت‌ها را در توییتر و فیسبوک، و سپس در روی زمین سقوط می‌دهند. پیش‌برد این جنگ روانی در آن زمان، کار همین جوخه سایبری طالبان بود. فعلاً نیز این نیروها بیکار ننشسته و دست به تبلیغات و ایجاد پروگاندا در رسانه‌های اجتماعی می‌زنند.

در این پادکست‌ با شیوه‌ها و استراتژی‌های گروهای افراطی در فضای سایبر آشنا می‌شوید. و این‌که چی کار کنیم تا ناخواسته در شبکه‌های اجتماعی به دام پروپاگندای این گروه‌ها نیفتیم. سخنرانان این پادکست آقای علی‌رضا حسینی، پژوهشگر رسانه‌های اجتماعی و دکتر ویدا مهران، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه اگستر هستند. شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کنیم.

زن و آزادی؛ تعامل احکام شرعی، قوانین وضعی و اعلامیه‌های جهانی با زنان

زنان در طول تاریخ مورد ظلم و تبعیض جامعه قرار گرفته‌اند. از احکام شرعی که تبیین آن‌ها توسط مردان صورت گرفته تا قوانینی که واضع آن‌ها مردان بوده، همه‌گی به نحوی در سرکوب زنان و به حاشیه‌ راندن آنان سهم داشته‌اند. پس از جنگ جهانی دوم و به راه افتادن جنبش‌های زنانه در غرب، گام‌هایی برای احقاق حقوق زنان در جامعه برداشته شده است. با تاسی به اعلامیه‌های جهانی و کنوانسیون‌های بین‌المللی کوشیده می‌شود تا راه‌هایی برای سهم گرفتن زنان در عرصه‌های مختلف و برابری حقوق آنان با مردان جست‌وجو شود.

در این پادکست شما با سیر تعامل این قوانین با زنان در طول تاریخ آشنا می‌شوید. برعلاوه، این‌که اعلامیه‌های جهانی تا چی اندازه برای تحقق برابری میان زنان و مردان کارا افتیده و زمینه‌های تطبیق آن‌ها در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه چگونه است نیز یکی از بخش‌های بحث در این پادکست است. بتول حیدری، استاد دانشگاه و نازیلا جمشیدی، فعال حقوق بشر سخنرانان این برنامه هستند.

نظام سیاسی متمرکز و غیرمتمرکز برای افغانستان

در جریان بیش از پنج دهه اخیر انواع نظام سیاسی در افغانستان روی کار آمده و پس از مدتی سقوط کرده است. از کودتای سال ۱۳۵۲ که باعث سقوط نظام شاهی شد شروع تا فعلاً که طالبان بر کشور حاکم هستند، هیچ‌کدام از انواع نظام سیاسی در کشور پایدار نبوده است. بیشترین عمر را در این میان، نظام جمهوری اسلامی داشته که حدود ۲۰ سال دوام و بالاخره در ۱۵ آگست سال ۲۰۲۱ به دست طالبان سقوط کرد.

به باور برخی از کارشناسان، یکی از دلایل اصلی این آمدن‌ها و رفتن‌ها متمرکز بودن قدرت در نظام‌های سیاسی بوده است. به‌نحوی که قدرت در دست یک گروه یا شخص یا یک حلقه متمرکز بوده و دیگران خودشان را در قدرت سهیم نمی‌دیدند؛ به این دلیل، مخالفت‌ها و مبارزه‌ها علیه نظام‌ها شکل گرفته و باعث سقوط آن‌ها شده است. در این پادکست از مهمانان برنامه پرسیده‌ایم که کدام نوع نظم سیاسی برای معضله قدرت در افغانستان راه‌حل است تا بازتاب‌دهنده تنوع قومی، زبانی و فرهنگی تمام شهروندان کشور باشد؟ آیا فدرالیسم را برای آینده سیاست در افغانستان می‌توان به‌مثابه یک نظم سیاسی ایده‌آل در نظر داشت؟ زمینه‌های تطبیق فدرالیسم در کشور کدام‌ها است؟ مهمانان این برنامه غفران بدخشانی، نویسنده و فعال سیاسی و مجیب مهرداد، روزنامه‌نگار، هستند. شما را به شنیدن این برنامه دعوت می‌کنیم.

بازخوانی پرونده ایبت‌آباد؛ نامه ظواهری به بن‌لادن چه نکاتی را در مورد روابط طالبان با القاعده فاش می‌کند؟

روزنامه ۸صبح به نسخه‌ای از آخرین نامه ایمن‌الظواهری به بن‌لادن، رهبران کشته‌شده شبکه القاعده، دست یافته است. اصل نامه به زبان عربی است و در بردارنده نکاتی درباره روابط القاعده با سایر گروه‌های تروریستی، از جمله طالبان است. در این نامه چهار سناریو برای طالبانی که پس از حمله ۱۱ سپتامبر، نظام امارت‌شان در افغانستان متلاشی شد، پیش‌بینی شده است. این نامه در قالب یک ویژه‌نامه از سوی روزنامه ۸صبح منتشر شد. در این پادکست شما با جزییاتی از نامه درباره روابط طالبان با القاعده آشنا می‌شوید. مهمانان این بحث دکتر آرین شریفی، استاد مطالعات امنیتی در دانشگاه پرینستن، محمد محق، پژوهشگر مطالعات اسلامی و قیوم رحیمی، والی هرات در حکومت پیشین، هستند.

روابط پاکستان با طالبان؛ از جنگ با تی‌تی‌پی تا دوستی با طالبان در افغانستان

اسلا‌م‌آباد در مواجهه با طالبان در افغانستان و طالبان در پاکستان سیاست یک بام و دو هوا را در پیش گرفته است. از آن‌جایی که خاستگاه هر دو گروه یکی است و استراتیژی‌شان نیز برای براندازی حکومت‌های مرکزی در دو سوی خط دیورند همسان است، دولت پاکستان در تعریف سیاسی‌ای که از طالبان دارد، آن‌ها را به دو بخش طالبان افغان و طالبان پاکستان تقسیم می‌کند. بنابراین، می‌توان گفت که دولت پاکستان با دو رویکرد متضاد در برابر دو گروه، که ماهیت و ذات هردو یکی است، تازه‌گی‌ها با درد سر بزرگی مواجه شده است. حملات طالبان پاکستانی در خاک این کشور افزایش یافته و طالبان در افغانستان نمی‌خواهند که در مبارزه با هم‌گروهان‌شان در آن سوی خط دیورند با دولت پاکستان همکاری کند. هرچند که امید دولت پاکستان در ابتدای حاکمیت طالبان در افغانستان چنین بود و این گروه نیز به اسلام‌آباد وعده سپرده بود که در پیکار با این گروه آنان را کمک خواهد کرد؛ اما دیده می‌شود که پیوندهای عمیق ایدیولوژیک و تباریی که میان دو گروه در دو سوی خط دیورند وجود دارد، مانع از این همکاری بین طالبان افغانستان و اسلام‌آباد شده است.

در این پادکست شما نظریات کارشناسان امور پاکستان را می‌شنوید که درباره سیاست‌های اسلام‌آباد در قبال طالبان صحبت‌ می‌کنند. سخنرانان این برنامه فردوس کاووش، روزنامه‌نگار، مصطفا مدثر، تحلیل‌گر، مرضیه حسینی، خبرنگار و دوکتورای دیپلوماسی آب و علی‌سجاد مولایی، تحلیل‌گر هستند.

برخورد طالبان با نظامیان پیشین؛ از عفو عمومی تا بازداشت، شکنجه و کشتار

طالبان پس از آن‌که برای بار دوم به قدرت رسیدند، در نخستین روزها ملا هبت‌الله، رهبر این گروه، فرمانی مبنی بر عفو عمومی مخالفان صادر کرد. این فرمان در حالی صادر شد که در همان روزها و روزهای پس از آن، جنگ‌جویان طالب، شهر به شهر و کوچه به کوچه نظامیان حکومت پیشین را تعقیب و بازداشت می‌کردند. این روند، علی‌رغم فرمان رهبر طالبان، تاکنون ادامه دارد. ویدیوهای زیادی از شکنجه، بازداشت و قتل نظامیان دولت پیشین، در شبکه‌های اجتماعی مدام دست به دست می‌شود. در این برنامه توییتراسپیس روزنامه ۸صبح، نظرات مهمانان برنامه را درباره برخورد طالبان با نظامیان پیشین پرسیده‌ایم. مهمانان برنامه آقای مسعود اندرابی، وزیر داخله در حکومت پیشین، تابش فروغ، فعال سیاسی و سنجر سهیل، صاحب امتیاز روزنامه ۸صبح هستند.

گفت‌وگو با خانواده دلاورزی درباره سرنوشت الاهه دلاورزی

الاهه دلاورزی یکی از قربانیان خشونت جنسی جنگ‌جویان طالب در افغانستان است. دختری که به تاریخ ۳۰ آگست ۲۰۲۲ ویدیویی از خود در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و گفت که سعید خوستی، سخنگوی پیشین وزارت داخله طالبان، نخست بر او تجاوز کرده و سپس به‌گونه اجباری با وی نکاح کرده است. پس از انتشار این ویدیو، خانواده دلاورزی تحت فشار طالبان قرار گرفتند و الهه مجبور شد که به کمک یکی از نهادهای حقوق بشری قاچاقی به پاکستان برود. طالبان بازهم آرام ننشستند و او را از اسلام‌آباد اختطاف کردند. الهه در حال حاضر در زندان طالبان به سر می‌برد. خانواده‌اش می‌گویند که شماری از نهادها به ‌آن‌ها خیانت کرده و نشانی اقامت الهه را با عُمال طالبان در پاکستان شریک ساخته است. دو خواهر الهه دلاورزی، صدف و سودابه، در یک گفت‌وگوی اختصاصی با روزنامه ۸صبح درباره ماجرا‌های که بر الهه رفته است، صحبت می‌کنند.

تاراج معادن افغانستان از سوی طالبان

منابع زیرزمینی در افغانستان یکی از دلایل منازعات چند دهه اخیر در کشور بوده و هرگروهی به محض رسیدن به قدرت، چشم به تاراج و چپاول ذخایر زیرزمینی کشور داشته است. طالبان نیز پس از رسیدن دوباره به قدرت، منابع و ذخایر زیرزمینی کشور را تاراج کرده‌اند. به‌عنوان مثال، می‌توان از قرارداد استخراج نفت حوزه دریای آمو با چین یاد کرد. درحالی‌که طالبان مشروعیت داخلی و بین‌المللی ندارند و به لحاظ حقوقی واجد شرایط برای عقد قراردادهای کلان ملی نیستند، بازهم چین با حکومت این گروه قرارداد استخراج نفت بسته‌ است. نمونه دیگر، در اختیار گذاشتن ذخایر زغال‌سنگ به پاکستان از سوی طالبان است. در این برنامه نظرات مهمانان را درباره ابعاد مختلف تاراج معادن از سوی طالبان پرسیده‌ایم. سخنرانان این برنامه داوودشاه صبا، وزیر معادن و صنایع در حکومت پیشین، خدیجه جوادی، معین تخنیکی این وزارت و سیدزمان هاشمی، کارشناس حقوق معادن هستند.

نقشه راه برای آینده افغانستان؛ ادبیات

گفته‌اند که ادبیات اگر همه چیز نباشد، هیچ چیزی نیست. به این دلیل، در وضعیتی که دار و ندار کشور به یغما رفته، در این برنامه روی ادبیات بحث کرده‌ایم. جریان‌های ادبی در ۲۰ سال جمهوریت در افغانستان داشت کم‌کم پا می‌گرفت. نشست‌های ادبی برگزار می‌شد، کتاب منتشر می‌شد، شب شعر برگزار می‌شد، اشعار اعتراضی سروده می‌شد و زمینه برای تمام فعالیت‌های ادبی در کشور مهیا بود؛ اما فعلاً که کشور در کام یک گروه ضد ادبیات و ضد فرهنگ فرورفته، تکلیف ادبیات چیست؟ آیا ادبیات می‌تواند به خلق رویا و امید برای نسل گیرمانده در باتلاق کمک کند؟ آیا در چند سال آینده شاهد شکل‌گیری جریان‌های ادبی در خارج از کشور خواهیم بود؟ ادبیات‌چی‌های کشور وقتی از شوک سقوط برآیند، آیا قادر به خلق روایت مقاومت علیه بدویت طالبان خواهند بود؟ این سوالات را پیش‌روی مهمان این بحث گذاشته‌ایم. مهمانان بحث آقای کاوه جبران، شاعر و نویسنده، و آقای سیدرضا محمدی، شاعر، هستند.